Σχέδιο Β

Σχέδιο Β

Το Σχέδιο Β συγκροτήθηκε σε πολιτική κίνηση τον Μάιο του 2013. Σχέδιο Β σημαίνει σε πρώτο στάδιο την αποχώρηση από τη ζώνη του ευρώ, που στην πορεία μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε έξοδο από την κρίση και απαλλαγή από τα δεσμά των δανειστών, αλλά να αποτελέσει την αρχή για μια νέα Ελλάδα.

URL Ιστότοπου:

Φτώχεια και Αστεγία (Μέρος I)-Μήπως Ξεχάσαμε το Αύριο γιατί μας Μπέρδεψε το Σήμερα;Του Γ. Περάκη

Φτώχεια και Αστεγία (Μέρος I)-Μήπως Ξεχάσαμε

το Αύριο γιατί μας Μπέρδεψε το Σήμερα;

Η φτώχεια είναι ο γονιός της επανάστασης και του εγκλήματος (Αριστοτέλης)

Η ιδέα για την γραφή του κειμένου αυτού, ήταν το φυσικό επακόλουθο ενός τυχαίου συμβάντος. Μια τυχαία συζήτηση με ένα νέο παιδί με θέμα την αλληλεγγύη. Ηταν εθελόντρια στον «άλλον άνθρωπο». Υπήρξε κατά συνέπεια βάσιμος λόγος για να διαβάσει και να μάθει κάποιος περισσότερα εμβαθύνοντας τις γνώσεις του, επι του συγκεκριμμένου κοινωνικού προβλήματος.

Λόγω της σπουδαιότητας αλλά και της επικαιρότητας του προβλήματος, επιλέχθηκε να αναπτυχθεί σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος αφορά την «θεωρητική» προσέγγιση και ερμηνεία του κοινωνικού φαινομένου της φτώχειας,για τους μέν και τους δε και το δεύτερο μέρος την ακραία μορφή της, την αστεγία με τις αντίστοιχες προτάσεις. 

Ο ορισμός της φτώχιας

Το 1995, στη διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κοινωνική ανάπτυξη που διοργανώθηκε από τον ΟΗΕ υιοθετήθηκε ο εξής ορισμός: «φτώχεια είναι μία κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από οξεία στέρηση βασικών ανθρώπινων αναγκών όπως φαγητό, πόσιμο νερό, βασικές παροχές υγιεινής, υγείας, στέγης, μόρφωσης και πληροφόρησης. Εξαρτάται δε τόσο από το εισόδημα όσο και από την πρόσβαση στις υπηρεσίες» (UnitedNations, 1995).

Αποσαφήνιση των όρων της φτώχειας:

α)ως απόλυτη φτώχεια ορίζεται το ποσοστό του πληθυσμού που ζει με λιγότερο από ένα καθορισμένο ποσό δολαρίων την ημέρα και

β) ως σχετική φτώχεια ορίζεται το ποσοστό των ατόμων σε μια χώρα που ζουν με εισόδημα κατώτερο ενός συγκεκριμένου ποσοστού του διάμεσου εισοδήματος (συνήθως 60%) στην χώρα. Δηλαδή αν το ποσοστό είναι 60% και το διάμεσο εισόδημα 10.000 δολάρια, ο δείκτης φτώχειας είναι ο αριθμός ατόμων που ζουν με λιγότερο από 6.000 δολάρια ετησίως.

Η απάντηση στο τι είναι φτώχεια εξαρτάται από το ποιος ρωτάει και το ποιος απαντάει. Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ άλλων διακρίνει:

  • Τη φτώχεια λόγω έλλειψης εισοδηματικών πόρων (εισοδηματική φτώχεια).
  • Τη φτώχεια λόγω στέρησης άλλων εκτός του εισοδήματος υλικών πόρων όπως είναι π.χ. η αξιοπρεπής κατοικία, η αδυναμία απόκτησης συνηθισμένων ή και διαρκών καταναλωτικών αγαθών (αυτοκίνητο, τηλεόραση, κ.λπ.) καθώς και η ανεπαρκής πρόσβαση σε υπηρεσίες.
  • Την πολυδιάστατη στέρηση, με την υλική έλλειψη να συνιστά μία μεταξύ πολλών αμοιβαία ενισχυόμενων διαστάσεων, σε διάφορες πτυχές της ανθρώπινης ζωής.
  • Τη φτώχεια ως έλλειψη ικανοτήτων.

Φτώχεια και ανεργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση«των Λαών»

Το φαινόμενο της φτώχειας μας απασχολούσε τα προηγούμενα χρόνια κυρίως τις αναπτυσσόμενες χώρες, όμως από το 2008 και το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης έχει επηρεάσει δραστικά το επίπεδο διαβίωσης και στην Ε.Ε. Τα μέτρα λιτότητας, η μεταφορά των βιομηχανικών και των εν γένει οικονομικών δραστηριοτήτων σε «φθηνότερες» χώρες και η κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας την περίοδο της οικονομικής ύφεσης επιδείνωσαν την κατάσταση με αποτέλεσμα να απασχολεί ιδιαίτερα το φαινόμενο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο κίνδυνος φτώχειας αφορούσε 78 εκ. πολίτες πριν την κρίση, ενώ το 2017 ο αριθμός αυτός ανέρχεται στα 118,7 εκ., ήτοι 25% πολίτες ενώ η ανεργία από το 7%, βρίσκεται στο 9%.

Η Ελλάδα διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Ε.Ε με 21,7%, ενώ στους νέους 15-24 ετών είναι 44% με 18,7% στην Ε.Ε. Δεύτερη είναι η Ισπανία με 17% ανεργία και 36% στους νέους.

Εν αντιθέσει με την ακραία φτώχεια στον αναπτυσσόμενο Νότο, στην Ε.Ε. εξετάζεται η σχετική φτώχεια στο πλαίσιο του βιοτικού επιπέδου της εκάστοτε κοινωνίας, ο δείκτηςAROPE(AtRiskofPovertyorSocialExclusion) μτφ σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, είναι το βασικό εργαλείο αξιολόγησης της φτώχειας. Οι χώρες που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα βρίσκονται στον ευρωπαϊκό Νότο, στην Βαλτική και στις Βαλκανικές χώρες, με την κατηγορία των νέων ανθρώπων να επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος.

Ποια είναι η κατάσταση; Το 22,4% του πληθυσμού βρίσκεται σε κατάσταση φτώχειας, με την πλειοψηφία να είναι σε αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές. Από την κρίση και μετά  14 χώρες βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση από αυτή του 2008, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην 3η θέση καθώς από το 28,1% πλέον το 36% του πληθυσμού μαστίζεται από τον κίνδυνο της φτώχειας. Οι χώρες του ευρωπαϊκού Βορά βρίσκονται σε καλύτερη θέση κάτω από το μέσο όρο της Ε.Ε, με αποτέλεσμα να διευρύνεται το χάσμα μεταξύ Βορά-Νότου.

Ο δείκτης AROPEλαμβάνει υπόψη 3 διαστάσεις (το εισόδημα, την εργασιακή συχνότητα και την υλική στέρηση) δίνοντας μία συνολική εκτίμηση της φτώχειας στην Ε.Ε.

Η πρώτη διάσταση είναι η εισοδηματική που έχει ως κατώτατο κριτήριο το 60% του εθνικού διάμεσου ισοδύναμου εισοδήματος, αφαιρώντας τις κοινωνικές μεταβιβάσεις. Στον συνολικό πληθυσμό της Ε.Ε το 17,3% βρίσκεται κάτω από το συγκεκριμένο όριο. Οι υψηλότεροι δείκτες εισοδηματικής φτώχειας καταγράφονται στον ευρωπαϊκό Νότο, με την Ελλάδα να έχει το 21,3% του πληθυσμού της κάτω από το ευρωπαϊκό μέσο όρο ενώ συνολικά αφορά 86,7 εκ. πολίτες της Ε.Ε.

Η δεύτερη διάσταση είναι η υλική στέρηση που εξετάζει 9 μεταβλητές όπως:

  1. η αδυναμία να πληρωθούν εγκαίρως οι λογαριασμοί
  2. να διατηρηθεί το σπίτι ζεστό,
  3. να αντιμετωπισθούν απροσδόκητα έξοδα,
  4. να φάνε ψάρι, κρέας, λαχανικά κάθε 2η μέρα,
  5. να πάνε διακοπές 1 εβδομάδα μακριά από το σπίτι,
  6. να έχουν 1 αυτοκίνητο,πλυντήριο,έγχρωμη τηλεόραση,τηλέφωνο-κινητό.

Σε δυσμενή θέση είναι όσοι βρίσκονται σε τουλάχιστον 3 από αυτές τις κατηγορίες.Το 9% του πληθυσμού της Ε.Ε., περίπου 40,3 εκ., βιώνει αυτή την κατάσταση που σημαίνει ότι έχουν περιορισμένες συνθήκες διαβίωσης λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων. Η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά πάνω από το μέσο όρο με 21,5%.

Η τρίτη διάσταση του AROPE αφορά την εργασιακή συχνότητα των δυνητικά εργαζομένων κατοίκων στην Ε.Ε και σχετίζεται με τα νοικοκυριά που τα μέλη τους εργάζονται λιγότερο από το 20% του ετήσιου χρόνου. Οι ηλικίες που αφορούν ιδιαίτερα τη συγκεκριμένη διάσταση είναι 18 έως 64 ετών. To ποσοστό του πληθυσμού έχει αυξηθεί από το 8% το 2008 στο 11% το 2015, το 16% ξεπερνούν Ισπανία και Ελλάδα.

Δύο νέα φαινόμενα, 1) Working Poor και2) NEETs: Απόρροια της οικονομικής ύφεσης στην Ε.Ε. άμεσα συνδεδεμένη με τη φτώχεια, είναι η εμφάνιση του όρου «workingpoor» (εργαζόμενος φτωχός).  Αυτός ο όρος αναφέρεται στους εργαζόμενους που αμείβονται κάτω από το 60% του διάμεσου εθνικού εισοδήματος και εργάζονται σε ασταθείς δουλειές. Το 2008 το ποσοστό workingpoor ήταν 8%, ενώ το 2017 έχει ανέλθει στο 10% του εργατικού δυναμικού.

Η κατάσταση των workingpoor σε Ε.Ε και Ελλάδα: Τα ποσοστά ανεργίας από την κρίση και μετά είχαν αυξηθεί ραγδαία με το 2012 να σημειώνεται ανεργία 10,8% στην Ευρωζώνη και 9,3% στην Ε.Ε.Η κατηγορία workingpoor συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα τόσο στην Ε.Ε όσο και στην Ελλάδα, όντας ευάλωτη σε μία σειρά αλλαγών που αφορούν τον εργασιακό τομέα και την καθημερινή ζωή. Το 2008 το ποσοστό workingpoor στην Ε.Ε ήταν 8%, ενώ το 2017 έχει ανέλθει στο 9,6% του εργατικού δυναμικού. Οι χώρες του Νότου και των Βαλκανίων διαθέτουν τα μεγαλύτερα ποσοστά εργαζομένων-φτωχών με την Ρουμανία να ξεπερνάει το 18%, την Ελλάδα να βρίσκεται στο 13%, την Ισπανία στο 12,5% ενώ το μικρότερο ποσοστό καταγράφεται στην Φινλανδία καθώς φθάνει μόλις το 2,8%.

Η επεξήγηση του όρου NEETs: Είναι οι 20άρηδες που έχουν χάσει τον μπούσουλα NEETs (εκ του ΝeitherinEducationnorinEmploymentorTraining), δηλαδή οι εκτός απασχόλησης εκπαίδευσης ή κατάρτισης). Είναι η δημογραφική ομάδα των νέων του «δεν ελπίζω σε τίποτα», «δεν έχω drive για τίποτα», «δεν με ενδιαφέρει να προσφέρω τίποτα».

Όσον αφορά την κατηγορία NEETs κυρίως αφορά τους νέους και την αποφυγή περιθωριοποίησής τους. Στην Ε.Ε. παρατηρείται ότι 7 εκ. νέοι άνθρωποι παραμένουν εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης. To 2015 το 12% των νέων ανθρώπων ήταν στην κατηγορία NEET, με αποκορύφωμα το 2013 που ανήλθε στο 13%. Προτού αρχίσει η οικονομική κρίση το 2008 το ποσοστό ήταν στο 10%. Οι χώρες του Βορά έχουν μικρότερο ποσοστό πληθυσμού ως NEET, με το χαμηλότερο να το έχει η Ολλανδία, ενώ οι χώρες του Νότου αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα. Η Ιταλία και Ελλάδα έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό NEETs, που ξεπερνά το 23%.Το 48% εξ αυτών έχει φθάσει μέχρι ένα σημείο της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και το 43% έως ένα σημείο της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επίσης μετά την οικονομική κρίση, εμφανής είναι η συμμετοχή και των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε αυτή την ομάδα. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 12%, ενώ στην Ελλάδα αντιστοιχούσε σε 43% όσων είχαν τελειώσει τριτοβάθμια εκπαίδευση.Πρέπει να σημειωθεί ότι το 28% δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική κατάσταση έναντι του 40% των non-NEET, ενώ έχουν μικρή εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Τα αίτια της φτώχιας

α) Σύμφωνα με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ελλάδος(ΟΚΕ) (2009), τα κυριότερα αίτια που οδηγούν στην φτώχεια είναι :

  • Ανεργία
  • Χαμηλό εισόδημα
  • Ανισοκατανομή του εισοδήματος
  • Ανεπάρκεια Δημόσιας Εκπαίδευσης και Επαγγελματικής Κατάρτισης
  • Πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας

β) Κοινωνικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην φτώχεια (ΟΚΕ, 2009) :

  • Ηλικία: οι ηλικιωμένοι και τα παιδιά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας.
  • Φύλο: οι γυναίκες παρουσιάζουν μεγαλύτερα ποσοστά φτώχειας σε σχέση με τους άνδρες
  • Εκπαιδευτικό επίπεδο: συνδέεται άμεσα με τις παραγωγικές δυνατότητες του ατόμου.
  • Δομή οικογένειας: συνήθως οι μονογονεϊκές οικογένειες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά.
  • Μέγεθος νοικοκυριού: οι πολυμελής οικογένειες εμφανίζουν υψηλά ποσοστά φτώχειας σε σχέση με άλλες με λιγότερα μέλη.
  • Κοινωνικές προκαταλήψεις-Ρατσισμός: οι μετανάστες πλήττονται περισσότερο.
  • Γεωγραφικοί παράγοντες: οι δυσπρόσιτες περιοχές αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο φτώχειας καθώς έχουν περισσότερες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη υποδομών και την περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες/αγαθά.

Οι συνέπειες της κρίσης, ανεργία-φτώχια και οι επιπτώσεις της στην ψυχολογία

Οι Stuckleretal, (2009) μελέτησαν σε 26 χώρες της Ευρώπης, για το διάστημα 1970-2006 τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικές μεταβολές μπορεί να επηρεάσουν τα ποσοστά θνησιμότητας στην Ευρώπη. Τα ευρήματά τους ήταν πως για κάθε αύξηση 1% στην ανεργία υπήρχε αύξηση 0,8% στις αυτοκτονίες, στις ηλικίες κάτω των 65 ετών.

Στη συνέχεια, μια λεπτομερής μελέτη της βιβλιογραφίας από τους Paul και Moser (2009) σχετικά με τις επιδράσεις της ανεργίας στην ψυχική υγεία, ανέδειξε πως ο μέσος όρος των ατόμων που είχαν ψυχολογικά προβλήματα ήταν υπερδιπλάσιος για τους ανέργους (34%) σε σύγκριση με τα άτομα που εργάζονταν (16%).

Στην Ελλάδα απο τα στοιχεία που έχει συλλέξει η ΕΛΣΤΑΤκαι διαβιβάστηκαν στηΒουλή(13-05-2019) από το υπουργείο Υγείας, αναφέρει:Από τα διαθέσιμα στοιχεία που δεν περιλαμβάνουν τις μη θανατηφόρες απόπειρες, προκύπτει ότι μέσα σε οκτώ χρόνια (2008-2016) αυτοκτόνησαν 4.237 συμπολίτες μας (3.487 άνδρες και 750 γυναίκες). Τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι οι αυτοκτονίες σημειώνονται πιο συχνά στις ηλικίες από 40 έως 59 ετών, ενώ η ηλικιακή ομάδα με τις περισσότερες καταγεγραμμένες αυτοκτονίες είναι η ηλικία 45-49 ετών σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ,  αναλυτικότερα:

Οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα απο το 2008 έως το 2016
Ανά έτος
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
373 391 377 411 508 533 565 529 464
Ανά ηλικιακή ομάδα, την περίοδο 2008 έως 2016, έχουν καταγραφεί
10-14 ετών 15-19 ετών 20-24 ετών 25-29 ετών 30-34 ετών 35-39 ετών 40-44 ετών 45-49 ετών 50-54 ετών 55-59 ετών 60-64 ετών 65-69 ετών 70-74 ετών 75-79 ετών 80-84 ετών 85 και άνω
3 60 161 224 320 308 375 463 420 413 337 248 227 256 211 170
                                               

Η μέτρηση της φτώχειας: Όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί μαζί μας τόσο το χειρότερο για αυτήν...ή αλλιώς «η τράπουλα είναι σημαδεμένη»

Έχουν προταθεί δεκάδες μαθηματικοί τρόποι για να υπολογίζεται αυτό το όριο και, φυσικά κάθε φορά επιλέγεται εκείνος ο οποίος οδηγεί στο αποτέλεσμα που συμφέρει περισσότερο αυτόν ο οποίος το χρησιμοποιεί. Πάντως, γενικά γίνεται «παραδεκτό;» ότι ως «όριο φτώχειας» ορίζεται το 60% του μέσου εισοδήματος μιας χώρας.

Προσοχή:Το όριο φτώχειας αλλάζει από χρόνο σε χρόνο(μειώνεται). Το 2011 ήταν 6.591 ευρώ, το 2012 έπεσε στα 5708, το 2013 πήγε στα 5.023 και το 2014 στα 4.608 ευρώ, το 2015 στα 4.512 ευρώ, το 2016 στα 4.560 ευρώ (βάσει της ΕΛΣΤΑΤ). Η φτώχεια όμως αυξάνεται.

Δηλαδή, ενώ το 2011 υπολογίζαμε ως «φτωχούς» όσους είχαν μηνιαίο εισόδημα μέχρι 549,25 ευρώ, το 2014 για να σε πουν «φτωχό» δεν έπρεπε να βγάζεις πάνω από 384 ευρώ τον μήνα. Με απλά λόγια: η στατιστική φτώχεια μειώθηκε επειδή μειώσαμε το όριο φτώχειας...

Συνεχίζουμε. Μπορεί το μηνιαίο όριο φτώχειας να έχει οριστεί σε 384 ευρώ αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μια τετραμελής οικογένεια έχει όριο 4 Χ 384. Αυτό είναι το όριο του εργένη. Μέσα σε μια οικογένεια, μόνο ένας ενήλικος «γράφει» 384. Οι υπόλοιποι ενήλικοι υπολογίζονται με συντελεστή 0,5 και οι ανήλικοι με 0,3. Δηλαδή, το όριο φτώχειας για μια τετραμελή οικογένεια είναι 384 Χ (1 + 0,5 + 0,3 + 0,3) = 806,40 ευρώ.

Η ερμηνεία της φτώχειας και της εξαθλίωσης απο μια ... άλλη σκοπιά

Τα προαναφερθέντα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία δεν ανιχνεύουν τις γενεσιουργές αιτίες της φτώχειας πολύ δε περισσότερο δεν ερμηνεύουν το φαινόμενο και της εξαθλίωσης στη σημερινή εποχή.

Με δεδομένη την πολιτική άποψη ο αγώνας για την εξάλειψη της φτώχειας και του αποκλεισμού ξεκίνησε απο χθές, παλεύουμε για το αύριο από ...τώρα.

Η θεωρία της εξαθλίωσης μας επιτρέπει να μετατοπίσουμε το ζήτημα της φτώχειας εντός του μαρξιστικού θεωρητικού πεδίου. Ο ίδιος ο Μαρξ και αργότερα πολλοί μαρξιστές υποστήριξαν ότι η κατάσταση της εργατικής τάξης γίνεται ολοένα και χειρότερη με την ανάπτυξη του καπιταλισμού, ενώ οι εργάτες εξαθλιώνονται περαιτέρω και γίνονται πιο φτωχοί. Η έννοια της εξαθλίωσης του προλεταριάτου ήταν στο λεξιλόγιο των πρώτων μαρξιστών απολύτως κυριολεκτική και αντιστοιχούσε σε αυτό που οι κοινωνιολόγοι ονομάζουν απόλυτη φτώχεια. Αυτή η αντίληψη ανταποκρινόταν ίσως στην πραγματικότητα της ζωής της εργατικής τάξης κατά τον 19ο αιώνα, όμως η ανάπτυξη του καπιταλισμού κατά τον 20ό αιώνα έθεσε σε αμφισβήτηση αυτή τη «χυδαιομαρξιστική»εκδοχή της εξαθλίωσης και την κατέστησε ευάλωτη στην κριτική.

Κατά τον 20ό αιώνα, ιδίως κατά το δεύτερο μισό του μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο συγκροτήθηκαν οι ισχυροί θεσμοί του κράτους πρόνοιας, ανέβηκε σημαντικά το επίπεδο ζωής των εργατών και εμφανίστηκε ο καταναλωτισμός, καθώς η αύξηση της παραγωγικότητας και η γενικότερη οικονομική ανάπτυξη έφεραν υψηλότερους μισθούς και φτηνότερα καταναλωτικά αγαθά. Υπό τις συνθήκες ενός καπιταλισμού του κοινωνικού κράτους ή του κράτους πρόνοιας του 20ού αιώνα, η θεωρία της εξαθλίωσης δεν αντιστοιχούσε πια στην πραγματικότητα καθώς οι εργαζόμενοι δεν βυθίζονταν στην απόλυτη φτώχεια ή την υλική στέρηση, ενώ και οι άνεργοι μπορούσαν πλέον να στηριχτούν στα βοηθήματα και τις παροχές του κράτους πρόνοιας.

Η περίοδος της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης των καπιταλιστικών οικονομιών από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι και την πρόσφατη κρίση, η οποία μπορεί να αποδειχθεί εφάμιλλη της Μεγάλης Ύφεσης (Roberts, 2009), προσέδωσε ξανά στην απλοϊκή έννοια της εξαθλίωσης μια εμπειρική βάση, καθώς στις ΗΠΑ εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους εξαιτίας των κατασχέσεων, η ανεργία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες άγγιξε το 20%, και η φτώχεια αυξήθηκε παντού. Παρ’ όλα αυτά αν εξακολουθήσουμε να υπερασπιζόμαστε τη θεωρία της εξαθλίωσης μόνο με αναφορά στην απόλυτη φτώχεια, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι αυτή εξαρτάται από τις διάφορες φάσεις του καπιταλιστικού κύκλου εργασιών, αφού κατά την περίοδο της ανάπτυξης η απόλυτη φτώχεια μοιάζει να περιορίζεται τουλάχιστον στον ανεπτυγμένο πυρήνα της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας.

Όμως μια τέτοια προσέγγιση δεν κομίζει κάτι περισσότερο από ό,τι οι κυρίαρχες οικονομικές θεωρίες ακόμα και οι νεοκλασικοί οικονομολόγοι αναγνωρίζουν ότι κατά τις υφεσιακές φάσεις του οικονομικού κύκλου η απόλυτη φτώχεια αυξάνεται, καθώς οι εργαζόμενοι χάνουν τη δουλειά τους, ενώ οι κοινωνικές παροχές περικόπτονται από τα μέτρα λιτότητας. Παρ’ όλα αυτά, θα μπορούσε κανείς να υπερασπιστεί τον καπιταλισμό υποστηρίζοντας ότι, ακόμα και αν ληφθούν υπόψη οι περιοδικές κρίσεις, οι υλικές συνθήκες της εργατικής τάξης έχουν γενικά βελτιωθεί με την πάροδο του χρόνου, και ότι ο καπιταλισμός παραμένει, ακόμα και κατά τις περιόδους της ύφεσης, ασύγκριτα ανώτερος από οποιαδήποτε προκαπιταλιστική κοινωνική μορφή.

Για να το πούμε απλά: όσον αφορά τους θεμελιώδεις υλικούς όρους, είναι καλύτερο να διαθέτει κανείς ηλεκτρικό φως, πλυντήριο, συγκοινωνίες και κεντρική θέρμανση όπως συμβαίνει ακόμα και στις εποχές της κρίσης του καπιταλισμού, από το να ζει ακόμα και στις κορυφαίες στιγμές της φεουδαρχίας. Παρότι η ανάπτυξή του χαρακτηρίζεται από αιφνίδιες εκρήξεις και περιοδικές καταρρεύσεις, ο καπιταλισμός, στους μέσους όρους της ιστορικής του πορείας, τείνει να βελτιώνει τις υλικές συνθήκες διαβίωσης και να μειώνει την απόλυτη φτώχεια.

Όμως η θεωρία της εξαθλίωσης, αν εξαιρέσουμε τις πιο απλοϊκές της εκδοχές, δεν αναφέρεται στην απόλυτη φτώχεια. Ο Μαρξ δεν αμφισβήτησε ποτέ ούτε την ικανότητα του καπιταλισμού να βελτιώνει σημαντικά το βιοτικό επίπεδο ούτε τον απίστευτο τεχνολογικό δυναμισμό του, χάρη στον οποίο πέτυχε μια αλματώδη ανάπτυξη της παραγωγικότητας, σε επίπεδα αδιανόητα για το παρελθόν, και κατάφερε να παράγει ολοένα και φτηνότερα αγαθά. Ενόψει αυτής της πραγματικότητας, μια επιχειρηματολογία που υπερασπίζεται τη θεωρία της εξαθλίωσης μόνο με αναφορά στην απόλυτη φτώχεια δεν έχει βάση, παρά μόνο σε εποχές οικονομικής ύφεσης και κοινωνικής ανέχειας.

Η μαρξική κριτική στον καπιταλισμό και την πολιτική του οικονομία θεμελιώνεται αλλού:

Σε μια προσεκτική εξέταση δύο αντιφατικών τάσεων της καπιταλιστικής ανάπτυξης, οι οποίες οφείλονται ακριβώς στον αδιαμφισβήτητο τεχνολογικό δυναμισμό του και στην ικανότητά του να αυξάνει το επίπεδο κατανάλωσης (μακροπρόθεσμα ή σε ένα ιδεατό ιστορικό μέσο όρο).

Όπως έχουν δείξει πολλοί μεταγενέστεροι σχολιαστές, από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ ώς τον Μάικλ Λέμποβιτς, στον πυρήνα της προοδευτικής εξαθλίωσης της εργατικής τάξης στον καπιταλισμό δεν βρίσκεται τόσο (ή μάλλον καθόλου) η αύξηση της απόλυτης φτώχειας, αλλά η διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στην πραγματική και τη μέγιστη δυνατή κατανάλωση της εργατικής τάξης. Παρότι η πραγματική κατανάλωση είναι πιθανό να αυξάνεται σε απόλυτους αριθμούς π.χ. οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν ολοένα και φτηνότερα αγαθά με το μισθό τους, η παραγωγικότητα και το μέγιστο επίπεδο κατανάλωσης αυξάνονται ακόμη περισσότερο. Η τάξη των καπιταλιστών είναι εκείνη που θέτει το ανώτατο όριο της κατανάλωσης, και παρότι σταδιακά αυξάνεται η αγοραστική ισχύς και η καταναλωτική δυνατότητα τόσο της εργατικής τάξης όσο και της αστικής τάξης, η τελευταία αυξάνεται ταχύτερα, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ του πραγματικού και του δυνητικού επιπέδου κατανάλωσης. Επιπλέον η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να επιφέρει μια ταυτόχρονη αύξηση των ονομαστικών μισθών αλλά και της εκμετάλλευσης, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να αμείβονται μεν ολοένα και καλύτερα αλλά να υφίστανται επίσης ολοένα και μεγαλύτερηεκμετάλλευση, δηλαδή να στερούνται τους ακόμη μεγαλύτερους μισθούς και την αγοραστική δύναμη που επιτρέπει η αύξηση της παραγωγικότητας.

Εξάλλου, όπως έχει καταδείξει ο Λέμποβιτς σε μια ριζοσπαστική αναδιατύπωση της θεωρίας της εξαθλίωσης, τα τεράστια ποιοτικά άλματα στην τεχνολογική εξέλιξη και η αύξηση της παραγωγικότητας που έχει επιτύχει ο καπιταλισμός οδηγούν σε μια αντίστοιχη διεύρυνση των ανθρώπινων αναγκών, οι οποίες δεν μπορούν πλέον να ικανοποιηθούν από την πρωτόλεια και αρχαϊκή μορφή του εμπορεύματος. Καθώς στον καπιταλισμό οι παραγωγοί μένουν διαχωρισμένοι μεταξύ τους ο ένας από τον άλλο και, ως σύνολο, από τους καταναλωτές, και καθώς το βασικό κίνητρο της καπιταλιστικής παραγωγής δεν είναι η ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών αλλά η μεγιστοποίηση του κέρδους, η κατανάλωση εντός του καπιταλισμού αφήνει πάντοτε κάτι ανικανοποίητο, παρά τη βελτίωση της ποιότητας, την πτώση των τιμών των εμπορευμάτων ή την ταχύτητα της παραγωγής τους.

Ο Λέμποβιτς ονομάζει εξαθλίωση αυτό το διαρκώς διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στην εξέλιξη των ανθρώπινων αναγκών και στα μέσα για την ικανοποίησή τους, εντός των περιορισμών του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Η εξαθλίωση πρέπει να διακρίνεται από την έννοια της σχετικής φτώχειας των κοινωνιολογικών θεωριών. Ενώ η σχετική φτώχεια υπολογίζεται με βάση το διαθέσιμο εισόδημα ενός ατόμου ή ενός νοικοκυριού σε σύγκριση με το διάμεσο κοινωνικό εισόδημα, η εξαθλίωση δεν είναι (μόνο) η (σχετική) έλλειψη αγοραστικής δύναμης αλλά (επίσης), πολύ περισσότερο, η απόκλιση ανάμεσα στην εξέλιξη των ανθρώπινων αναγκών και την αδυναμία πλήρους ικανοποίησής τους μέσα στο πλαίσιο της καπιταλιστικής εμπορευματικής παραγωγής. Η εξαθλίωση ως έννοια αποφεύγει επίσης τη διάκριση μεταξύ υποκειμενικής και αντικειμενικής φτώχειας που είναι γνωστή από τις τυποποιημένες εμπειρικές έρευνες για τη φτώχεια. Η αντικειμενική φτώχεια ορίζεται ως η υλική και κοινωνική στέρηση (που μαρτυρείται από τις κακές συνθήκες στέγασης, την αδυναμία αγοράς βασικών καταναλωτικών αγαθών, το χαμηλό εισόδημα ή την πλήρη απουσία εισοδήματος), ενώ η υποκειμενική φτώχεια, έννοια που σχετίζεται με την προηγούμενη δεν είναι όμως ακριβώς παράλληλη με αυτήν, συνδέεται με την αντίληψη των υποκειμένων (αποτυπώνει δηλαδή το πώς αντιλαμβάνονται τη φτώχεια τους και τι νοιώθουν για αυτήν όσοι είναι αντικειμενικά φτωχοί). Σε αντίθεση με τις παραπάνω έννοιες, η εξαθλίωση είναι συγχρόνως αντικειμενική, παράγεται δηλαδή από την ίδια τη δομή της καπιταλιστικής κοινωνίας, αλλά και άυλη, δεν μπορεί δηλαδή να ποσοτικοποιηθεί πλήρως ή να αποτυπωθεί με συγκεκριμένα εμπειρικά δεδομένα. Κι αυτό γιατί η εξέλιξη των ανθρώπινων αναγκών, σε αντιδιαστολή προς τους εύκολα ποσοτικοποιήσιμους δείκτες της υλικής ευημερίας όπως το μηνιαίο εισόδημα, δεν μπορεί να καταμετρηθεί ή να ποσοτικοποιηθεί, ή τουλάχιστον δεν μπορεί να μετρηθεί με την ίδια ακρίβεια που μετρώνται η παραγωγή και η κατανάλωση, οι οποίες στον καπιταλισμό είναι δομικά αποσυνδεδεμένες από τις ανθρώπινες ανάγκες. Όταν το βασικό κίνητρο της παραγωγής είναι το κέρδος, οι πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες περνούν σε δεύτερο πλάνο και αντί να αντιμετωπίζονται ως αυτοσκοπός θεωρούνται αναγκαίο κακό (αφού τίποτα δεν μπορεί να πουληθεί αν δεν το χρειάζεται κάποιος, ο κύριος στόχος όμως είναι η πώληση). Επιπλέον ο δομικός διαχωρισμός των παραγωγών από τους καταναλωτές σημαίνει ότι ακόμα και αν υπήρχε η ειλικρινής πρόθεση να παράγει κανείς για να ικανοποιήσει τις ανθρώπινες ανάγκες, κάτι τέτοιο θα ήταν ανέφικτο λόγω του χάσματος που χωρίζει την παραγωγή από την κατανάλωση αυτή είναι η αιτία της καταναλωτικής αλλοτρίωσης (του καταναλωτισμού), που αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα του καπιταλισμού.

Η μαρξιστική θεωρία της φτώχειας/εξαθλίωσης παραμένει παρ’ όλα αυτά εξαιρετικά αφηρημένη και δεν έχει ακόμη διαμορφώσει μια μεθοδολογία για την εμπειρική έρευνα. Οι παραπάνω παρατηρήσεις επομένως έχουν ως στόχο να προβληματίσουν τον αναγνώστη και να τον καταστήσουν πιο σκεπτικό απέναντι στα στοιχεία που ακολουθούν για τη φτώχεια στη Σλοβενία και αλλού, στοιχεία που έχουν προκύψει από την κλασική κοινωνιολογική μεθοδολογία.

 

Πηγές:

 

1) Primož Krašovec: Φτώχεια και ανισότητα στη Σλοβενία, 2005-2011.

2) Ηρακλής Κακαβάνης:Ατέχνως 17/11/2015, γράφει οCogitoergosum

3) Ο Γιώργος Κουλούρης είναι Διεθνολόγος-Πολιτικός Επιστήμονας.

 

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Η Ώρα των Πολλών, τα Κάλπικα «Μπαξίσια» και ο Εκμαυλισμός του Πολιτικού Βίου. Του Γ. Περάκη

Η Ώρα των Πολλών, τα Κάλπικα «Μπαξίσια»

και ο Εκμαυλισμός του Πολιτικού Βίου

Τώρα που κατακάθησε ο κουρνιαχτός του «θορύβου» των μέτρων «ελάφρυνσης», ας υποβληθούμε στην βάσανο της ψύχραιμης αποτίμησης τους. Ο κ. Τσίπρας εξήγγειλε τα μέτρα «ελάφρυνσης», για το τρέχον έτος αλλά και για το 2020.

Για να εκτιμηθεί το ύψος των «ελαφρύνσεων», θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας τα εξής:

α) Την ιστορικότητα του κάθε συγκεκριμένου μέτρου και

β) Την πραγματική οικονομική κατάσταση των εργαζομένων σήμερα

Α) Ιστορικότητα της «μείωσης» του ΦΠΑ

Οι απώλειες

  • Το 2009 ο συντελεστής ΦΠΑ ήταν 9% για τα τρόφιμα και 19% για τα λοιπά είδη παντοπωλείου.
  • Τον 4ο του 2010 οι συντελεστές ΦΠΑ αυξήθηκαν από 9% σε 10% και από 19% σε 20%.
  • Τον 7ο του 2010 οι συντελεστές ΦΠΑ αυξήθηκαν από 10% σε 11% και από 20% σε 21%.
  • Τον 1ο του 2011 οι συντελεστές ΦΠΑ αυξήθηκαν από 11% στο 13% και από 21% σε 23%.
  • Τον 9ο του 2011 οι συντελεστές ΦΠΑ συγκεκριμένων ειδών-αναψυκτικών αυξήθηκαν από 13% σε 23%, αύξηση για συγκεκριμένα είδη-αναψυκτικά στο 23%.
  • Τον 7ο του 2015 οι συντελεστές ΦΠΑ συγκεκριμένων τροφίμων αυξήθηκαν από 13% σε 23% με την πλειοψηφία των τροφίμων (περίπου 55%) να διατηρεί συντελεστή 13%.
  • Τον 7ο του 2016 οι συντελεστές ΦΠΑ τροφίμων και λοιπών ειδών παντοπωλείου που υπάγονται σε ΦΠΑ 23% αυξήθηκαν σε 24%.

Συνολικά δηλαδή με τις αλλαγές αυτές υπήρξαν είδη με μέγιστη αύξηση του ΦΠΑ σε μία 6ετία από το 9% στο 24%, είδη με αύξηση από 9% σε 13% και είδη με αύξηση από 19% σε 24%.

Το κέρδος με τις εξαγγελίες

►Μείωση του συντελεστή Φ.Π.Α. στην εστίαση και στα τρόφιμα από το 24% στο 13%, άμεσα από τον Μάιο 2019.

Μια απλή πράξη είνια ο καλύτερος κριτής. Για ποιά ελάφρυνση μιλάνε με το θράσος που τους διακρίνει.

Μείωση του συντελεστή Φ.Π.Α. στην ενέργεια (ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο) από το 13% στο 6% που αφορά τόσο τους ιδιώτες, όσο και τις επιχειρήσεις.Μια ανάλυση ενός λογαριασμού της ΔΕΗ (σε ετήσια βάση) θα μας δώσει τις απαντήσεις:

Πίνακας 1- Ανάλυση του Λογαριασμού της ΔΕΗ   του 2017
ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1) ΑξίαΡεύματος ΦΠΑ Ρυθμιζο-μενες Χρεώσεις ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΕΛΗ ΕΡΤ ΕΦΚ Σύνολο Λογα-ριασμού Ποσο-στό αξίας Ρεύματος / Σύνολο Λογαριασμού Ποσοστό αξίας Εκτός Ρεύματος / Σύνολο Λογαριασμού Διαφο-ρά λόγω της μείωσης του ΦΠΑ
Α-ΔΙΜΗΝΟ-2017 261,99 34,06 0 40,43 5,62 -0,1 342,00 76,61% 23,39% 15,72
Β-ΔΙΜΗΝΟ-2017 136,79 61,61 326,71 41,14 5,72 13,03 585,00 23,38% 76,62% 8,21
Γ-ΔΙΜΗΝΟ-2017 49,84 6,48 0 45,39 6,31 -0,02 108,00 46,15% 53,85% 2,99
Δ-ΔΙΜΗΝΟ-2017 136,43 39,37 160,01 43,97 6,12 8,1 394,00 34,63% 65,37% 8,19
Ε-ΔΙΜΗΝΟ-2017 71 9,23 0 43,27 6,02 0,48 130,00 54,62% 45,38% 4,26
Ζ-ΔΙΜΗΝΟ-2017 48,79 18,62 90,39 41,85 5,82 4,53 210,00 23,23% 76,77% 2,93
ΣΥΝΟΛΑ 704,84 (2) 169,37 577,11 265,05 35,61 26,02 1.769,00 43,1% (3) 56,9% (4) 42,29
(1). Το κόκκινο χρώμα στην περίοδο κατανάλωσης υποδηλώνει τον εκκαθαριστικό λογ/μό    ( 2). Το ποσό που αφορά την αξία της κατανάλωσης ρεύματος                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              (3). Ο μέσος όρος ετήσιας κατανάλωσης της αξίας του ρεύματος   ( 4). Ο μέσος όρος της αξίας ολων των υπολοίπων εκτός του ρεύματος                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  

Με λίγα λόγια σε ένα ετήσιο λογαριασμό της ΔΕΗ αξίας 1.769,00 ευρώ, η μείωση θα είναι 42,29 ευρώ ή ποσοστό 2,39% επι του ετήσιου λογαριασμού της ΔΕΗ.

Β) Η ιστορικότητα της 13ης , 14ης σύνταξης στις συντάξεις με αριθμούς

Οι απώλειες

  • Μάιος 2010: Με το νόμο 3845/10 περικόπτονται τα δώρα, δηλαδή η 13η και 14η σύνταξη. Υποκαθίστανται με επιδόματα, 800 συνολικά ευρώ, με εξαιρέσεις. Τα επιδόματα αυτά έμελλε να καταργηθούν πλήρως, τρία χρόνια αργότερα.
  • Ιούνιος 2010: Με τους νόμους 3863/10 και 3865/10 άλλαξε ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων, φέρνοντας κλιμακωτές μειώσεις από το 2015. Στο στόχαστρο μπήκαν οι κύριες άλλα και οι επικουρικές συντάξεις.
  • Ιούλιος 2011: Οι νόμοι 3986/11 και 4002/11 επιβάλλουν μειώσεις σε συνταξιούχους κάτω των 60 ετών 6%. Για κύριες συντάξεις μεγαλύτερες από 1.700 που φτάνουν το 10% για κύριες συντάξεις υψηλότερες των 3.000 ευρώ. Η μείωση είναι μεγαλύτερη καθώς επιβάλλεται επί του συνολικού ποσού και όχι επί του τμήματος που υπερβαίνει το όριο των 1.700 ευρώ.
  • Σεπτέμβριος 2011: Επιβάλλεται Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων με αναδρομική ισχύ από το 2010. Αφορά τις κύριες συντάξεις, με κλιμακωτές μειώσεις 3% για ποσά άνω των 1.400 ευρώ έως 13% για συντάξεις άνω των 3.500 ευρώ. Επίσης, προέβλεπε μειώσεις στις επικουρικές συντάξεις, κλιμακωτά, από 3% για ποσά άνω των 300 έως 10% για επικουρικές συντάξεις άνω των 650.
  • Οκτώβριος 2011: Ο νόμος 4024/11 φέρνει περαιτέρω μειώσεις για τους νέους συνταξιούχους. Οι συνταξιούχοι κάτω των 55 ετών υπέστησαν περικοπή 40% επί της κύριας σύνταξης για ποσά άνω των 1000 ευρώ. Οι συνταξιούχοι κάτω των 60 ετών υπέστησαν μείωση 20% επί της κύριας σύνταξης για ποσά άνω των 1.200 ευρώ. Σε ότι αφορά τις επικουρικές συντάξεις για τους συνταξιούχους του ETEAΜ επιβλ μείωση 30% για ποσά άνω των 150 ευρώ. Για τα υπόλοιπα επικουρικά ταμεία του ιδιωτικού τομέα, οι μειώσεις ήταν 15%, ενώ για τους δημοσίους υπαλλήλους υπήρξε μείωση της δεύτερης επικουρικής κατά 20%.
  • Μάρτιος 2012: Με το νόμο 4051/12 επιβάλλονται νέες περικοπές σε κύριες και επικουρικές συντάξεις. Ο νόμος είχε αναδρομική ισχύ από τον Ιανουάριο του 2012. Μειώνονται 12% οι κύριες συντάξεις άνω των 1300 ευρώ. Σε ότι αφορά τις επικουρικές, συντάξεις κάτω των 250 ευρώ αυτές μειώθηκαν κατά 10%. Για ποσά από 251 έως 300 ευρώ η μείωση ήταν 15% και για ποσά άνω των 300 ευρώ η μείωση ήταν 20%.
  • Νοέμβριος 2012: Ο νόμος 4093/12 φέρνει μειώσεις τόσο σε κύριες όσο και σε επικουρικές συντάξεις. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2013. Αυτήν τη φορά η μείωση υπολογίστηκε επί του συνόλου του εισοδήματος του συνταξιούχου από κύρια και επικουρικές συντάξεις. Τα ποσά από 1.000-1.500 ευρώ υπέστησαν μείωση 5%, 1.500-2.000 μείωση 10%, από 2.000-3.000 μείωση 15%, και ποσά από 3.000 ευρώ και άνω μείωση 20%. Επίσης, καταργήθηκαν οριστικά τα επιδόματα δώρων στις κύριες και τα δώρα στις επικουρικές.
  • Ιούλιος 2014: Εφαρμόζεται διάταξη του νόμου 4254/12 που προέβλεπε τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος στις επικουρικές συντάξεις του ΕΤΕΑ. Όσοι είχαν ενταχθεί τότε στο υπερ- επικουρικό ταμείο υπέστησαν οριζόντιες μειώσεις της τάξης του 5,2%.
  • Αύγουστος 2015: Ο νόμος 4336/2015 (Τρίτο Μνημόνιο) έφερε μείωση σε κύριες και επικουρικές συντάξεις. Αυξήθηκαν οι εισφορές υπέρ ΕΟΠΥΥ στις κύριες και επιβλήθηκε εισφορά στις επικουρικές. Συγκεκριμένα, οι εισφορές αυξήθηκαν κατά 2 μονάδες (από 4% σε 6%) επί του ποσού των κύριων συντάξεων, πριν από τις περικοπές που ξεκίνησαν το 2010. Στις επικουρικές επιβλήθηκε εισφορά 6% επί του ποσού μετά των περικοπών. Στις επικουρικές βέβαια, επιβλήθηκε εισφορά υγείας και στις περιπτώσεις δεύτερης επικουρικής, καθώς και στις επικουρικές που δίνονται λόγω θανάτου.

Το ΕΚΑΣ καταργήθηκε για 158.000 χαμηλοσυνταξιούχους και η παροχή θα καταργηθεί σταδιακά το 2020 για 370.000 χαμηλοσυνταξιούχους.

Μάιος 2016: Με το νόμο 4387/2016 (Νόμος Κατρούγκαλου) το «ψαλίδι» σε αρκετές επικουρικές συντάξεις έφτασε το 50%. Εκτιμάται πως οι συνολικές μειώσεις την επταετία των μνημονίων για τις επικουρικές αγγίζουν το 76%, μετατρέποντας τες ουσιαστικά σε «χαρτζιλίκι». Περίπου 150.000 νέοι συνταξιούχοι για τα έτη 2016 και 2017 από όλες τις κατηγορίες, γήρατος αναπηρίας, χηρείας έχουν μέχρι 35% μείωση στις κύριες συντάξεις τους λόγω της αλλαγής στον τρόπο υπολογισμού.

Ιανουάριος 2019: Προβλέπονται περισσότερες περικοπές στις συντάξεις, όπως έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση στους δανειστές. Από τις νέες περικοπές θα επηρεαστούν κυρίως οι ασφαλισμένοι με πολλά έτη ασφάλισης και υψηλές συντάξιμες αποδοχές. Εντός του καλοκαιριού του 2018, 2,3 εκατομμύρια συνταξιούχοι του ΕΦΚΑ θα πρέπει να ενημερωθούν για το ύψος της διαφοράς που προκύπτει μεταξύ του παλαιού και του νέου τρόπου υπολογισμού. Αυτή η διαφορά παλιάς και νέας σύνταξης, που θα διαπιστωθεί για τον κάθε συνταξιούχο (προσωπική διαφορά), θα συνεχίσει να καταβάλλεται έως το τέλος του 2018. Όμως από το 2019 και με βάση τη δέσμευση της κυβέρνησης απέναντι στους δανειστές, θα πρέπει να καταργηθεί αυτή η προσωπική διαφορά, τουλάχιστον έως το ποσό που αντιστοιχεί στο 18% της σύνταξης. Υπάρχει περίπτωση οι περικοπές να είναι ακόμα μεγαλύτερες λόγω της μείωσης των εισφορών για επαγγελματίες, επιστήμονες και αγρότες. Μοιραία η μείωση των εισφορών θα αλλάξει και το μίγμα των μειώσεων στις συντάξεις που καθορίστηκαν μεν με όριο το 18% αλλά είναι αμφίβολο αν θα μείνει σε αυτό το ποσοστό και δεν ανέβει στο 20%.

Η «πονεμένη» ιστορία του ΕΚΑΣ:

Το έτος 2010

üΓια ποσό εισοδήματος από 7.607,55 μέχρι 7.905,91 ευρώ, το ποσό ΕΚΑΣ θα είναι 172,50 ευρώ (ετήσιο 2.070,00 ευρώ).

üΓια ποσό εισοδήματος από 7.905,92 μέχρι 8.104,76 ευρώ, το ποσό ΕΚΑΣ θα είναι 115,00 ευρώ (ετήσιο 1.380,00 ευρώ).

üΓια ποσό εισοδήματος από 8.104,77 μέχρι 8.353,38 ευρώ το ΕΚΑΣ θα είναι 57,50 ευρώ (ετήσιο 690,00 ευρώ).

Το έτος 2016

üΕΚΑΣ 230 ευρώ το μήνα (ετήσιο 2.760,00) για όσους έχουν ετήσιο εισόδημα από συντάξεις (κύριες και επικουρικές) μισθούς, ημερομίσθια και λοιπά επιδόματα ή βοηθήματα, μέχρι 7.216 ευρώ.

üΓια εισοδήματα από 7.216,01 ευρώ έως 7.518 ευρώ ετησίως, καταβάλλεται ΕΚΑΣ 172,5 ευρώ το μήνα (ετήσιο 2.070,00 ευρώ).

üΓια εισοδήματα από 7.518,01 ευρώ έως 7.720 ευρώ ετησίως, καταβάλλεται ΕΚΑΣ 115 ευρώ το μήνα (ετήσιο 1.380,00 ευρώ).

üΓια εισοδήματα από 7.720,01 ευρώ, έως 7.972 ευρώ καταβάλλεται ΕΚΑΣ 57,5 ευρώ το μήνα (ετήσιο 690,00 ευρώ).

Το κέρδος με τις εξαγγελίες

Άμεσα «κατανομή» της λεγόμενης 13ης σύνταξης ή το «μπαξίσι».

Η παραπάνω φράση (άμεση κατανομή) θυμίζει περισσότερο το εκλογικό σύστημα στις βουλευτικές εκλογές του 81, με την πρώτη, δεύτερη και τρίτη κατανομή των εδρών.

Άμεσα κατανομή της λεγόμενης 13ης σύνταξης. Για συντάξεις έως 500,00 θα δίνεται ισόποση 13η σύνταξη, για συντάξεις από 501- 600 ευρώ το 70% της σύνταξης, για συντάξεις από 601-1000 ευρώ το 50% και για συντάξεις άνω των 1.000, το 30%.

Γ) Η ιστορικότητα της εισφοράς «αλληλεγγύης»:

Η «μείωση» της εισφοράς αλληλεγγύης: Μέχρι το 2011 δεν επιβαλλόταν εισφορά «αλληλεγγύης». Με τις εξαγγελίες η «ελάφρυνση» θα ανέρχεται σε:

Κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης για εισοδήματα έως 20.000,00 και ριζική μείωση για τα εισοδήματα άνω των 20.000,00 ευρώ.
Κλίμακα Εισοδήματος Συντελεστής σήμερα Νέοι συντελεστές Μείωση
12.000 έως 20.000€ 2% 0% 160,00
20.000 έως 30.000 € 5% 2% 300,00
30.000 έως 40.000 € 6,50% 4% 250,00
40.000 έως 65.000 € 7,50% 6% 375,00

Εδώ θα πρέπει να συνοπολογισθεί και ο φόρος εισοδήματος που διαχρονικά η αύξηση του ήταν:

Χρήση 2010 (Οικ. Έτος-2011) Χρήσης 2011 (Οικ. Έτος 2012) Χρήσης 2013 (Οικ Έτος 2014) 2016
ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΙΣΘΩΤΩΝ - ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ -ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ Φορολογική κλίμακα για εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις
Σύνολο Σύνολο Σύνολο Σύνολο
Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ
12.000 0 5.000 0 25.000 5.500 20.000,00   4.400,00
16.000 720 12.000 700 42.000 10.940 30.000,00   7.300,00
22.000 2.160 16.000 1.420 Υπερβάλλον 42% 40.000,00 11.000,00
26.000 3.200 26.000 3.920 υπερβάλλον 42% υπερβάλλον 45%
32.000 5.120 40.000 8.820
40.000 8.000 60.000 16.420
60.000 15.600 100.000 32.420
100.000 31.600 άνω των 100.000 45%
άνω των 100.000 45%

Παράδειγμα επιβάρυνσης: Για εισόδημα 20.000,00 ο φόρος μαζί με τη εισφορά «αλληλεγγύης» ανερχόταν το 2016 στα 2.676,00 έναντι 2.440,00 (-236,00) το 2015 και το 2010 ήταν 1.680,00

(-996,00).

Δ) Επιδότηση ασφαλιστικών εισφορών για προσλήψεις νέων

Το ποσοστό επιδότησης είναι της τάξης του 80% και για προσλήψεις νέων έως 25 ετών και σε ποσοστό 25% (θα αφορά σε προσλήψεις πλήρους απασχόλησης).

Για τους εργαζόμενους κάτω των 25: Επιδότηση 80% των εισφορών του εργαζόμενου και του εργοδότη, Μείωση της εισφοράς του εργοδότη από 6,67% σε 2,66%, Μείωση της εισφοράς του εργαζόμενου από 6,67% σε 1,34%, Μέτρο που θα ωφελήσει περίπου 140.000 εργαζόμενους Για τους εργαζόμενους 25-29: Επιδότηση 25% των εισφορών του εργαζόμενου και του εργοδότη, Μείωση της εισφοράς του εργοδότη από 13,33% σε 10%, Μείωση της εισφοράς του εργαζόμενου από 6,67% σε 5%,   Μέτρο που θα ωφελήσει περίπου 180.000 εργαζόμενους
Μισθός Εργαζόμενου Μηνιαίο Ποσό επιδότησης εργοδότη (πρόσθετο της υπάρχουσας επιδότησης 50%) Μηνιαίο ποσό επιδότησης εργαζόμενου Ετήσιο όφελος εργοδότη Ετήσιο όφελος εργαζόμενου Μισθός Εργαζόμενου Μηνιαίο Ποσό επιδότησης εργοδότη Μηνιαίο ποσό επιδότησης εργαζόμενου Ετήσιο όφελος εργοδότη Ετήσιο όφελος εργαζόμενου
650 € 26 € 35 € 364 € 490 € 650 € 22 € 11 € 308 € 154 €
780 € 31 € 42 € 434 € 588 € 780 € 26 € 13 € 364 € 182 €
850 € 34 € 45 € 476 € 630 € 850 € 28 € 14 € 392 € 196 €
1.000 € 40 € 53 € 560 € 742 € 1.000 € 33 € 17 € 462 € 238 €
1.200 € 48 € 64 € 672 € 896 € 1.200 € 40 € 20 € 560 € 280 €

Κατ’ αρχήν ό λόγος της επιδότησης των εργαζομένων, θα πρέπει να αναζητηθεί στην μείωση του αφορολογήτου το 2020. Ο νόμος έχει ψηφισθεί απο το ΣΥΡΙΖΑ και προβέπει το αφορολόγητο όριο μειώνεται από 8.636 σε 5.681 ευρώ. Παράδειγμα απο το 2020:

Μηνιαία Μικτά Ετήσια Μικτά (14 μισθούς) Μείον κρατήσεις ΕΦΚΑ Φορολο-γητέο Επιβάρυ-νση φόρου Ετήσιο ποσό επιδότησης εργαζομένου Τελική Επιβάρυνση
650,00 9.100,00 121,94 8.978,06 -725,35 364,00 -235,00
700,00 9.800,00 131,32 9.668,68 -877,29 434,00 -289,89
800,00 11.200,00 150,08 11.049,92 -1.181,16 476,00 -551,16
900,00 12.600,00 168,84 12.431,16 -1.485,04 560,00 -743,04
1.000,00 14.000,00 187,60 13.812,40 -1.788,91 672,00 -892,91

Ε) Ιστορικότητα των μειώσεων των μισθών

Σε όλα τα προηγούμενα θα πρέπει να συνυπολογισθούν και οι μειώσεις των μισθών:

Απο το 2010 έφτασαν οι αμοιβές στον ιδιωτικό τομέα το 2018. Σύμφωνα με τα τελευταία μηνιαία στοιχεία για την απασχόληση, τα οποία δημοσίευσε οΕΦΚΑ, οι μέσες αποδοχές όλων των μισθωτών, είτε αυτοί έχουν συμβάσεις πλήρους, είτε μερικής απασχόλησης έφτασαν, τον περασμένο Νοέμβριο-2018, μόλις τα 916 ευρώ /μήνα μικτά (καθαρά 769 ευρώ).

Ο δε μέσος μισθός των μισθωτών με πλήρη απασχόλησης ανήλθε στα 1.137 ευρώ/μήνα, ενώ ο μέσος μισθός όσων εργάζονται με συμβάσεις μερικής απασχόλησης έφτασε μόλις στα 384 ευρώ/μήνα μικτά. Έτσι από τα 974 ευρώ που ήταν το 2015 έπεσε όπως προαναφέρθηκε στα 916 ευρώ το 2018. Ακόμα μεγαλύτερο είναι το "χάσμα" σε σχέση με το 2010, όταν ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα ανερχόταν σε 1.263 ευρώ. Κατά την περίοδο 2015-2018, εκτός ότι συνεχίστηκε η πτωτική τάση των μέσων αποδοχών των εργαζομένων, συνέχισαν επίσης να αυξάνονται και οι συμβάσεις μερικής απασχόλησης σαν ποσοστό του συνόλου των συμβάσεων. Συγκεκριμένα, από το 28,3% το 2015 έφτασαν στο 29,4% το 2018.

Πλέον, 649.786 μερικώς απασχολούμενοι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα αμείβονται με 384 ευρώ/μήνα μικτά (322 ευρώ/μήνα καθαρά). Αντίθετα, το 2015, σε 519.359 οι μερικώς απασχολούμενοι ενώ ο μέσος μισθός τους ανερχόταν σε 401 ευρώ. Μ΄άλλα λόγια, όχι μόνο αυξήθηκαν ως πλήθος κατά 130.427 (ή 20%), αλλά μειώθηκε και ο μέσος μισθός τους (κατά 4,2%).

Και την ειωθυίαν αξίωσιν των ονομάτων ες τα έργα αντήλλαξαν τη δικαιώσει, (άλλαξαν ακόμα και την καθιερωμένη σημασία των λέξεων, για να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους) Θουκυδίδης.

Στα προηγούμενα να προστεθεί και ο εκμαυλισμός του πολιτικού βίου, με τις «βραζιλιάνικες» μεταγραφές βουλευτών και το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Επιβιώνουν άλλωστε λόγω του κατακερματισμού της αριστεράς και των έντιμων πολιτικών δυνάμεων.

Πάντα μ’ αρέσει να περπατώ στη βροχή, έτσι κανένας δεν μπορεί να με δει που κλαίω.

Τσάρλι Τσάπλιν

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Το Νέο Αναπτυξιακό Φορολογικό Αναδιανεμητικό Σύστημα (Ν.Α.Φ.Α.Σ) Φορολογία Μέρος (IV). Του Γ. Περάκη

Το Νέο Αναπτυξιακό Φορολογικό Αναδιανεμητικό Σύστημα (Ν.Α.Φ.Α.Σ) Φορολογία Μέρος (IV)

Οι ακροβασίες, οι πειραματισμοί μαζί με την οικονομική εξόντωση των πολιτών διαμέσου της φορολογίας πρέπει να τερματιστούν. Η υπάρχουσα φορολογία περισσότερο θυμίζει μια αδιάκοπη και επαναλαμβόμενη επιβολή προστίμων, στην απασχόληση, στην υγιή επιχειρηματικότητα και στην κατοχή ακίνητης περιουσίας. Το σημαντικότερο δε, ότι είναι «τυφλή», αδιέξοδη και αντικοινωνική. Οι επιπτώσεις τις, θεωρούνται το φυσικό επακόλουθο της στρατηγικής της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποιημένης επικρατούσας άποψης, για την οικονομία, με την Ελλάδα λεηλατημένη και τον λαό της, φτωχοποιημένο.  

Είτε απο την νεοφιλελεύθερη σκοπιά είτε απο την σκοπιά της άρνησης της πληρωμής των φόρων, το αποτέλεσμα είναι ένα και το αυτό:

Η λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, των δημόσιων αγαθών και της αναδιανομής των πόρων, δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τη συγκέντρωση των απαραίτητων φορολογικών εσόδων.

Το ζητούμενο είναι να ισχύσει η βασική αρχή: Οι φόροι θα πρέπει να αντιστοιχούν στη φοροδοτική ικανότητα του ατόμου, και επιπλέον θα πρέπει να είναι συγκεκριμένοι ευκόλως βεβαιούμενοι και αποδοτικοί (Άνταμ Σμιθ).

Η παρουσίαση πτυχών του φορολογικού συστήματος Μέρος (I+II+III) αποσκοπούσε στην απόπειρα ανάπτυξης ενός φορολογικού συστήματος, ο οποίος θα αποτελούσε ένα αδιάσπαστο μέρος του Ολου (της Οικονομικής Παραγωγικής Ανασυγκρότησης), με την ονομασία το Νέο Αναπτυξιακό Φορολογικό Αναδιανεμητικό Σύστημα (Ν.Α.Φ.Α.Σ).

Οι βασικές αρχές του Νέου Αναπτυξιακού Φορολογικού Αναδιανεμητικού Συστήματος (Ν.Α.Φ.Α.Σ)

Απαραίτητη προυπόθεση ενός σοβαρού φορολογικού συστήματος είναι η αμοιβαία σχέση του με την εκάστοτε οικονομική πολιτική. Θα πρέπει η οικονομική πολτική να βρίσκεται σε άμοιβαία εξάρτηση με την επικρατούσα φορολογική πολιτική.

Κατά συνέπεια πρέπει να ισχύσουν τα εξής κατά είδος φορολογίας:

Α) Φορολογία Φυσικών Προσώπων

1η) Βασική αρχή: Επιβολή φόρου στο αποτέλεσμα έσοδα μείον έξοδα: Hεφαρμογή ενός απλού συστήματος το οποίο βασίζεται στον κανόνα «έσοδα μείον έξοδα». Τo νέο σύστημα προβλέπει πως από τα συνολικά εισοδήματα κάθε φορολογούμενου θα αφαιρούνται όλες οι δαπάνες, με εξαίρεση όσες αφορούν την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων και την αποπληρωμή λογαριασμών κοινής ωφέλειας. Πιο αναλυτικά, επί της ουσίας ως «αφορολόγητο» όριο εισοδήματος θα αναγνωρίζεται το συνολικό ύψος των δαπανών του κάθε φορολογούμενου, εκτός όσων αφορούν σε αγορές ακινήτων, αυτοκινήτων και άλλων περιουσιακών στοιχείων. Οι δαπάνες θα... εκπίπτουν 100% από τα συνολικά εισοδήματα μισθούς, συντάξεις, ενοίκια αγροτικά εισοδήματα κ.ά. Πέρα από τα όσα ξοδεύει κανείς για την αγορά περιουσιακών στοιχείων, δεν θα λαμβάνονται υπόψη για την κατοχύρωση του αφορολόγητου ορίου και οι δαπάνες για την πληρωμή λογαριασμών ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, τηλεφωνίας και εισιτηρίων.

Επί της διαφοράς που προκύπτει, ο φόρος υπολογίζεται με συντελεστή που θα πρέπει να είναι τέτοιος ώστε να υπάρχει σημαντικό κίνητρο.Το «καθαρό» ποσό που θα μένει μετά την αφαίρεση όλων των παραπάνω δαπανών από τα δηλούμενα εισοδήματα θα υπόκειται σε φόρο με νέα κλίμακα, στην οποία ο κατώτατος συντελεστής φόρου θα ανέρχεται σε 25% και ο ανώτατος πιθανότατα θα φτάνει στο 45%.

2η) Βασική αρχή:Διασύνδεση του taxisnet με όλες τις επιχειρήσεις: Η εφαρμογή του θα συνδυαστεί με την ηλεκτρονική...παρακολούθηση της έκδοσης των παραστατικών (τιμολόγια, αποδείξεων λιανικής πώλησης κλπ). Επίσης θα γίνει διασύνδεση όλων των ταμειακών μηχανών των επιχειρήσεων με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών, ώστε ακόμη και τα στοιχεία των λαινικών αποδείξεων που θα εκδίδονται μέσω συναλλαγών με μετρητά να καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο.

3η) Βασική αρχή: Αναγραφή του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) σε όλα τα παραστατικά πώλησης: Για να μην καταστρατηγηθεί η 2η βασική αρχή, υποχρεωτικά θα αναγράφεται το ΑΦΜ, του αγοραστή. Οι κάτοικοι της χώρας διαθέτουν ΑΦΜ. Οι κάτοικοι της ΕΕ επίσης. Οι κάτοικοι των τρίτων χωρών επίσης διαθέτουν αλλά αν στερούνται, τότε τον αριθμό διαβατηρίου (διασταύρωση με το σύστημα εισόδου στην χώρα).

Β) Φορολογία των Επιχειρήσεων

α) Καταγραφή των προτάσεων για την ανασυγκρότηση της οικονομίας
Η βιομηχανία-μεταποίηση αποτελεί την βάση της οικονομίας μιας χώρας. Στην Ελλάδα ιστορικά η βιομηχανία-μεταποίηση απο την είσοδό μας στην ΕΕ, κατείχε το 1981 το 25% του ΑΕΠ, το 2000 στο 6,59 και το 2014 στο 3,3%. Η κατάρρευση εξηγείται λόγω:

  • Του τρόπου δημιουργίας και λειτουργίας της «εθνικής» αστικής τάξης.
  • Την ανυπαρξία βιομηχανικής πολιτικής. Το Υπουργείο Βιομηχανίας, υποβαθμίστηκε σε Γενική Γραμματεία, της οποίας σήμερα και αυτή που να υπάρχει στερείται περιεχομένου.
  • Την ένταξη μας στην Ε.Ε. και στην ευρωζώνη (έλλειψη των αντίστοιχων νομισματικών πολιτικών μέσω του εθνικού νομίσματος).
  • Τις συχνές μεταβολές του θεσμικού πλαισίου (αδειοδοτικό, φορολογικό, ασφαλιστικό δανειοδοτικό, χρηματοδοτικό κλπ).

Ο κύριος στόχος της ανασυγκρότησης θα επικεντρωθεί στη διαμόρφωση των έξι παραγωγικών διακλαδωμένων οικονομικών υποσυνόλων ενός συνόλου, που θα αποτελούν και την αιχμή της αναπτυξιακής πολιτικής, σε συνδυασμό με μια σαφή και σύγχρονη κλαδική πολτική. Τα 6 αυτά παραγωγικά υποσύνολα είναι:

  • Το αγροτοδιατροφικό.
  • Την αξιοποίηση του ορυκτού μας πλούτου.
  • Το κατασκευαστικό.
  • Τα νέα διακλαδωμένα υποσύνολα, της έντασης γνώσης και έρευνας όπως των περιβαλλοντικών τεχνολογιών, της πληροφορικής και μικροηλεκτρονικής, της βιοτεχνολογίας κλπ.
  • Τοενεργειακό.    
  • Τοτουριστικό

Τα ανωτέρω υποσύνολα είναι και μεταξύ τους αλληλοεξαρτώμενα (πχ. το ενεργειακό επηρεάζει άμεσα τη βιομηχανία και το κατασκευαστικό). Η έρευνα η τεχνολογία, η πληροφορική και η καινοτομία αφορά όλα τα διακλαδωμένα υποσύνολα. Επίσης, η ανάπτυξη ορισμένων απ’ αυτών όπως π.χ. το τουριστικό, μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά και σε άλλα όπως π.χ. στις κατασκευές και το αγροτοδιατροφικό κλπ.

Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), μετρά το σύνολο των αγαθών που παράγεται μέσα στην χώρα στην διάρκεια ενός έτους. Το ΑΕΠ το διακρίνουμε σε προϊόν του:

α) πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία κλπ.),

β) δευτερογενή τομέα (βιοτεχνία, βιομηχανία) και

γ) τριτογενή τομέα (υπηρεσίες).

Η εξέλιξη του ΑΕΠ κατά τομέα παραγωγής αποτυπώνεται στον επόμενο πίνακα:

Πίνκας 1- Η εξέλιξη κατά Τομέα Συμμετοχής στο ΑΕΠ (%)
Τομέας του ΑΕΠ 1980 1990 2000 2005 2009 2010 2014
Πρωτογενής 25,00 10,50 6,59 4,81 3,14 3,26 3,30
Δυτερογενής 25,30 26,50 20,95 19,15 17,79 17,90 12,00
Τριτογενής 49,70 63,00 72,46 76,04 79,07 78,84 84,70
Σύνολο 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00
Το 2000 απο το ποσοστό 20,95%το του Δευτερογενή Τομέα το 6,21% αποτελούσαν οι κατασκευές. Το 2005 απο το 20,95% το 6,88% αποτελούσαν οι κατασκευές

Βασικό χαρακτηριστικότης ελληνικής βιομηχανίας είναιτο πολύ μικρό μέγεθος των παραγωγικών μονάδων του κλάδου. Συγκεκριμένα, Κατά το έτος 2016 δραστηριοποιήθηκαν στην Ελλάδα συνολικά 793.946 επιχειρήσεις στους τομείς της βιομηχανίας, των κατασκευών, του εμπορίου και των υπηρεσιών (πλην των προσωπικών υπηρεσιών). Οι κλάδοι με το μεγαλύτερο πλήθος επιχειρήσεων ήταν:

Πίνακας 2: Βασικά οικονομικά μεγέθη επιχειρήσεων ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας- Αριθμός επιχειρήσεων και κύκλος εργασιών κατά τάξη μεγέθους απασχόλησης και τομέα οικονομικής δραστηριότητας έτους 2016
ΚΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Απασχολούμενα Ατομα   ΚΟΣΤΟΣ ΠΡΟΣΩ-ΠΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟ-ΛΟΥΜΕΝΩΝ
0-9 10-19 20-49 50-249 Ανω των 250 Σύνολο Αριθμού Επιχει-ρήσεων
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (σε χιλιάδες ευρώ) (σε μονάδες)
(σε μονάδες)
Τομέας Β-Ορυχεία & Λατομεία 626 25 15 11 4 681 156.058 4.897
Τομέας Γ- Μεταποίηση 57.578 2.293 1.218 660 113 61.862 5.796.016 311.369
Τομέας Δ- Παροχή Ηλεκτρικού Ρεύματος, Φυσικού Αερίου, Ατμού και Κλιματισμού 6.874 21 12 13   6.920 1.183.580 30.677
Τομέας Ε- Παροχή Νερού, Επεξεργασία Λυμάτων, Διαχείρηση Αποβλήτων και Δραστηριότητες Εξυγίανσης 1.880 102 77 55 3 2.117 398.187 145.060
Τομέας ΣΤ- Κατασκευές 75.770 895 417 135 12 77.229 1.141.334 16.076
Τομέας Ζ- Χονδρικό Εμπόριο & Λιανικό Εμπόριο, Επισκευή Μηχνοκίνητων Οχημάτων & Μοτοσυκλετών 249.186 4.026 1.637 569 85 255.503 8.172.820 708.428
Τομέας Η-Μεταφορά & Αποθήκευση 61.433 782 412 195 56 62.878 3.683.881 184.151
Τομέας Θ- Δραστηριότητες Υπηρεσιών Καταλύματος & Υπηρεσιών Εστίασης 107.920 6.590 2.814 681 47 118.052 2.878.895 488.149
Τομέας Ι-Ενημέρωση & Επικοινωνία 18.339 352 223 155   19.069 1.919.067 79.568
Τομέας Λ- Διαχείριση Ακίνητης Περιουσίας 8.627 116 30 40   8.813 186.853 15.677
Τομέας Μ-Επαγγελματικές, Επιστημονικές & Τεχνικές Δραστηριότητες 151.080 716 340 157 27 152.320 2.131.283 249.317
Τομέας Ν-Διοικητικές & Υποστηρικτικές Δραστηριότητες 20.290 611 413 226 48 21.588 1.246.070 121.521
Τομέας 95- Επισκευή Ηλεκτρονικών Υπολογιστών & Ειδών Οικιακής Χρήσης 6.879 20 15     6.914 68.253 11.311
Σύνολο 766.482 16.549 7.623 2.897 395 793.946 28.962.297 2.366.201
ΕΛΣΤΑΤ: ΕΡΕΥΝΑ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- Έτος 2016 (26-09-2018)

Κλαδικές εξειδικεύσεις στην ελληνική βιομηχανία.

Οι πέντε σημαντικότεροι κλάδοι της ελληνικής βιομηχανίας σύμφωνα με τα βασικά τους μεγέθη (το 2010) παρουσιάζονται στον Πιν.3 που ακολουθεί.

Πίνακας 3: Οι πέντε σημαντικότεροι κλάδοι της βιομηχανίας
Αριθμός επιχειρήσεων (83.565 επιχειρήσεων) ΕΤΟΣ-2010  Αριθμός εργαζομένων (400.943 σύνολο)
Μεταποίηση 100%    
Τρόφιμα 18,90% Τρόφιμα 20,30%
Μεταλλικά προϊόντα 15,10% Μεταλλικά προϊόντα 11,90%
Είδη ένδυσης 13,00% Είδη ένδυσης 7,40%
Επιπλα 8,70% Προϊόντα από μη μεταλλικά   ορτκτά 6,70%
Προϊόντα ξύλου 7,70% Επιπλα 5,20%
Από Μελέτη ΙΟΒΕ: Βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών, 2013 Στοιχεία Eurostat, SBS , 2010

Παρατηρείται ότι ο σημαντικότερος κλάδος ως προς τη συμμετοχή του στα τρία από τα τέσσερα βασικά μεγέθη (Αριθμός επιχειρήσεων, ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και αριθμός εργαζομένων) είναι ο κλάδος των τροφίμων, με σημαντική διαφορά από τους κλάδους που ακολουθούν.

Τα δεδομένα

Η ύπαρξη πρώτων υλών και πλουτοπαραγωγικών πηγών:

  • Η Ελλάδα διαθέτει πρώτες ύλες και πλουτοπαραγωγικές πηγές: Ο αγροτικός τομέας και ο ορυκτός πλούτος μπορούν να δώσουν πρώτες ύλες στη βιομηχανία-μεταποίηση και ώθηση στην ανάπτυξη. Η Ελλάδα διαθέτει τα μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα:
  • ενός πλούσιου σε χλωρίδα και πανίδα, διαφοροποιημένου γεωμορφολογικά χώρου και
  • ενός ήπιου κλίματος που ευνοεί την παραγωγή μιας μεγάλης ποικιλίας και υψηλής ποιότητας αγροτικών προϊόντων.
  • Η Ελλάδα διαθέτει πλούσιο επιστημονικό δυναμικό σχετικά νεαρής ηλικίας:
    Τα Ελληνικά πανεπιστήμια και τα τεχνολογικά ιδρύματα παράγουν εξειδικευμένους τεχνολόγους και επιστήμονες που καλύπτουν όλους σχεδόν τους παραγωγικούς κλάδους. Το δυναμικό αυτό, όμως αναγκάζεται να αναζητήσει δουλειά και προκοπή σε άλλες χώρες.
  • Βιομηχανική κληρονομιά-παράδοση. Ολόκληροι βιομηχανικοί κλάδοι συρρικνώθηκαν ή εξαφανίστηκαν και βιομηχανικές εγκαταστάσεις εγκαταλείπονται και σαπίζουν. Εχουν καταγραφεί 1.000 περιπτώσεις κτιριακών εγκαταστάσεων που «σαπίζουν» στην κυριολεξία. Πολλές απ' αυτές τις μονάδες έχουν στρατηγική σημασία για την τοπική οικονομία. Το ξεκαθάρισμα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος είναι βασική προϋπόθεση για τη μεταβίβαση υποδομών, είτε σε ιδιώτες είτε σε συνεταιρισμούς. Εξακολουθεί όμως, να υπάρχει ζωντανή η βιομηχανική κληρονομιά σε ανθρώπους και κτιριακή υποδομή η οποία δεν έχει απαξιωθεί και μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί για βιομηχανική παραγωγή αλλά και άλλες σχετικές με τις ανάγκες της βιομηχανίας λειτουργίες.Αυτή η πολύτιμη παράδοση αποτελεί ζωτικό υλικό για τη σύσταση σύγχρονων εναλλακτικών παραγωγικών μοντέλων, αποτελεί δηλαδή κρίσιμο συγκριτικό πλεονέκτημα του τόπου που είναι εφικτό να μετατραπεί σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημαγια την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας.
  • Η ταυτότητα της Ελληνικής βιομηχανίας: Οι συνθήκες στη χώρα μας δεν ταυτίζονται με τις συνθήκες στην βιομηχανική Δύση. Η χώρα μας, λόγω της απουσίας μιας βιομηχανικής ολοκλήρωσης, έχει μεγαλύτερες πρακτικές δυνατότητες, από τις αναπτυγμένες βιομηχανικά χώρες, να αναπτύξει βιομηχανία τεχνολογικής αιχμής με μικρές και ευέλικτες παραγωγικές μονάδες που θα εκμεταλλευτούν τα κενά και τις αδυναμίες του μαζικού μοντέλου παραγωγής. Εκτός από τις πολύ μεγάλες βιομηχανίες εντάσεως εργασίας (π.χ. κλωστοϋφαντουργία, χημική βιομηχανία κλπ) το είδος «βιομηχανικός εργάτης» σπανίζει και οι εργαζόμενοι δεν είναι βιομηχανικοί εργάτες με τη «φορντική έννοια» του όρου αλλά μάστοροι και τεχνίτες με σημαντική εμπειρία και πλύτιμη τεχνογνωσία. Η κουλτούρα της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλή. Οι παραγωγικές μονάδες χαρακτηρίζονται από έλλειψη καθετοποίησης με αποτέλεσμα πολύ χαμηλό ποσοστό εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (λειτουργία μόνο στα αρχικά ή μόνο στα τελικά στάδια της παραγωγής του τελικού προϊόντος).

Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.)

O κλάδος της πληροφορικής διακλαδίζεται σχεδόν με όλους κλάδους της οικονομίας, αλλά και της δημόσιας διοίκησης. Αποτελεί κεφαλαιώδους σημασίας η ανάπτυξη του.
Τα υπέρ του κλάδου

Εξειδικευμένο Ανθρώπινο Δυναμικό: Η Ελλάδα και οι Έλληνες μηχανικοί κατατάσσονται σύμφωνα με τον Economist,στις πρώτες 20 θέσεις σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού στον κλάδο των ΤΠΕ παγκοσμίως και πρωτεύουν στο ITUICTdevelopmentindex. Πάνω από το 70% των Ελλήνων μιλάει αγγλικά.

Υποδομές ΤΠΕ: Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να καλύψει όλων των ειδών τις ανάγκες σε τεχνολογικές υποδομές και εγκαταστάσεις που απαιτούνται για μία μεγάλη επένδυση στον κλάδο των ΤΠΕ συμπεριλαμβανομένου και του τομέα των τηλεπικοινωνιών (σταθερή και κινητή βάσεις δεδομένων).

Ερευνα και Εκπαίδευση: Η Ελλάδα διαθέτει ένα εκτενές δίκτυο Επιστημονικών και Τεχνολογικών Πάρκων, καθώς επισης και αξιόλογα Κέντρα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ενώ τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει σημειώσει σημαντική ανάπτυξη σε νέες τεχνολογικές συστάδες επιχειρήσεων, καθώς και σε τεχνολογικές θερμοκοιτίδες και επιταταχυντές.

Ευνοϊκή γεωγραφική θέση: Η Ελλάδα είναι η Ευρωπαϊκή χώρα που διαθέτει την καλύτερη πρόσβαση σε σημαντικούς παραγωγούς ΤΠΕ Ανατολικών χωρών, όπως της Κίνας, της Ιαπωνίας και της Κορέας. Αυτή η ευνοϊκή γεωγραφική θέση σε συνδυασμό με τις αξιόλογες υποδομές μεταφορών και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, καθιστούν την Ελλάδα ιδανική χώρα για την δημιουργία εγκαταστάσεων συναρμολόγησης προϊόντων και συσκευών στον κλάδο των ΤΠΕ.

Ο στόχος: Η Ελλάδα διαθέτει το επιστημονικό δυναμικό αλλά και τα αντίστοιχα πανεπιστήμια. Κατά συνέπεια στόχο αποτελεί η επικέντρωση στους παρακάτω οκτώ κρίσιµους τεχνολογικούς τοµείς:

  • Υγεία & Βιοτεχνολογία
  • Τεχνολογίες Τροφίµων
  • Πληροφορική & Επικοινωνίες
  • Νανοτεχνολογία
  • Υλικά & Διεργασίες
  • Τεχνολογίες Ενέργειας
  • Περιβάλλοντικές Τεχνολογίες
  • Τεχνολογίες Μεταφορών

Τα πρώτα άμεσα μέτρα

1) Μείωση του συντελεστή φορολογίας απο 29% στο 20%, στις επιχειρήσεις των 6 παραγωγικών υποσυνόλων. Τα κριτήρια της μείωσης αθροιστικά:

α) Ποσοστιαία αύξηση του προσωπικού (πλήρη απασχόληση), αναλόγως του αριθμού των απασχολούμενων:

1) για τις επιχειρήσεις απο 0-9 άτομα αύξηση 10% ήτοι 1 εργαζόμενος

2) για τις επιχειρήσεις απο 10-19 άτομα αύξηση 15% ήτοι απο1 έως 3 εργαζόμενοι

3) για τις επιχειρήσεις απο 20-49 άτομα αύξηση 15% ήτοι απο 3 έως 8 εργαζόμενοι

4) για τις επιχειρήσεις απο 50-249 άτομα αύξηση 15% ήτοι απο 8 έως 38 εργαζόμενοι

5) για τις επιχειρήσεις άνω των 250 άτομα αύξηση 15% ανάλογα τα απασχολούμενα άτομα

β) Εισαγωγή νέας τεχνολογίας και εκσυγχρονισμού της επιχείρησης

γ) Στο πρωτογενή τομέα γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία κλπ, η μείωση της φορολογίας θα επέλθει με την δημιουργία συνεταιρισμών νέου τύπου ή την μετατροπή των ήδη υπαρχόντων και μετά απο τον έλεγχο των ισολογισμών τους, απο φοροτέχνες Α-τάξης, μέλη του οικονομικού επιμελητηρίου (ΟΕΕ). Επίσης ο ίδιος συντελεστής θα ισχύσει για τις περιπτώσεις της ανακαίνισης των εγκατελειμμένων κτιρίων.

δ) Οι επιχειρήσεις παραγωγής πρώτων υλών όταν οι πωλήσεις τους απευθύνονται στο εσωτερικό της χώρας, για περαιτέρω επεξεργασία.

ε) Συμμόρφωση στις διατάξεις της φορολογικής και εργατικής νομοθεσίας.

3η Βασική αρχή: Η εκλεγμένη Ελληνική κυβέρνηση να υπαγάγει άμεσα στο υπουργείο οικονομικών την ΑΑΔΕ. Αντισυνταγματική η ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Σωρεία παραβιάσεων συνταγματικών διατάξεων: Θα ήταν εγκληματική παράλειψη αν δεν μνημονεύμαμε το θέμα της εθνικής κυριαρχίας και στα δημόσια έσοδα. Τα μνημόνια που ψήφισαν ο σύριζα, νέα δημοκρατία και οι συνοδοιπόροι τους περιείχε και την εκχώρηση των δημοσίων εσόδων για 99 χρόνια. Η ΑΑΔΕ έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες: Τον προσδιορισμό, τη βεβαίωση και την είσπραξη των φορολογικών και τελωνειακών εσόδων, καθώς και την είσπραξη λοιπών δημοσίων εσόδων την παρακολούθηση και τον έλεγχο της πορείας της βεβαίωσης και της είσπραξης των δημοσίων εσόδων και της εφαρμογής της κείμενης νομοθεσίας για την είσπραξη δημοσίων εσόδων,.... Η ΑΑΔΕ δεν υπόκειται πλέον σε οποιασδήποτε μορφής εποπτεία ή έλεγχο από την κυβέρνηση αλλά ασκεί πλήρεις αρμοδιότητες και υπερεξουσίες σε όλον τον φοροελεγκτικό και φοροεισπρακτικό μηχανισμό της χώρας. Ουσιαστικά ο Διοικητής της ΑΑΔΕ δρά, ως υπερυπουργός Οικονομικών, καθώς βάσει του ιδρυτικού νόμου της ΑΑΔΕ (του ν. 4389/2016) έχει πλέον αρμοδιότητες που καλύπτουν όλον τον φοροελεγκτικό και φοροεισπρακτικό μηχανισμό του κράτους.

Όπως προειπώθηκε ζητούμενο είναι η συλλογή των φόρων. Ας δούμε μερικές πλευρές που σήμερα, οι κρατούντες δεν «έχουν προνοήσει».

Μια τυχόν μείωση του φόρου εισοδήματος αντισταθμίζεται με:

A) Την «αριστερή» εποχή του σύριζα, στις αρχές του 2015, με υφυπουργό οικονομικών την κα Βαλαβάνη, ίσχυαν δυο ενδιαφέροντα σημεία στην φορολογία.

1ο) Στο ν.4321/2014 (ΦΕΚ Α’ 32/21-3-2015) «ρυθμίσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας» ως γνωστόν περιλαμβάνονται διατάξεις για τη ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών στη Φορολογική Διοίκηση, η οποία αποκαλείται πλέον ως η ρύθμιση των 100 δόσεων.

2ο ) Η υποχρέωση παρακράτησης φόρου στο εισόδημα από δικαιώματα προβλέπεται από τις διατάξεις του Κεφαλαίου Β, του τέταρτου μέρους του ν. 4172/2013(Κ.Φ.Ε.). Από τη συνδυαστική μελέτη και ερμηνεία των διατάξεων αυτών προκύπτουν τα εξής:

α) Οι πληρωμές για δικαιώματα που προκύπτουν στην ημεδαπή υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου 20%.

β) Υπόχρεοι σε παρακράτηση είναι, εφόσον έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην ημεδαπή: i) τα νομικά πρόσωπα, ii) οι νομικές οντότητες, iii) τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα και iv) οι φορείς της γενικής κυβέρνησης. Επίσης υπόχρεος σε παρακράτηση είναι και κάθε φορολογούμενος που έχει τη φορολογική του κατοικία στην αλλοδαπή αλλά δραστηριοποιείται στην Ελλάδα μέσω μόνιμης εγκατάστασης. Επομένως, παρακράτηση φόρου διενεργείται μόνο στις εξής περιπτώσεις:

i. Στα δικαιώματα που καταβάλλονται σε ημεδαπά φυσικά πρόσωπα. ii. Στα δικαιώματα που καταβάλλονται σε αλλοδαπά φυσικά πρόσωπα. iii. Στα δικαιώματα που καταβάλλονται στα αλλοδαπά νομικά πρόσωπα και στις αλλοδαπές νομικές οντότητες που δεν δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα μέσω μόνιμης εγκατάστασης.

γ) Για πληρωμές δικαιωμάτων σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις.

Tο 2016, η χώρα μας πλήρωσε για εισαγωγή υπηρεσιών 9,7 δισ. ευρώ. Εάν πολλαπλασιάσουμε τα 9,7 δις. επί 20%= 1,94 δισ. ευρώ σε φόρους.

Β) Σύμφωνα με στοιχεία πρόσφατων μελετών, το μέγεθος της παραοικονομίας της Ελλάδας το 2015 υπολογίζεται ότι ανήλθε περίπου στο 22,4%του ΑΕΠ, κάτι το οποίο μεταφράζεται σε περίπου €40 δισ.

Γ) Την αναδρομική φορολόγηση των διαφυγόντων φόρων άνω των 100.000,00 ευρώ με την υποβολή δημοψηφίσματος, λόγω της πρόσφατης απόφασης του συμβουλίου της επικρατείας (παραγραφή στην πενταετία).

Βασικές προυποθέσεις και όροι για την εφαρμογή του Ν.Α.Φ.Α.Σ.     

  • Η αύξηση της ρευστότητας, των δημόσιων επενδύσεων καθώς και η πρόσβαση στο τραπεζικό δανεισμό αποτελούν το οξυγόνο της ανασυγκρότησης.
  • Η επανασύσταση του υπουργείου βιομηχανίας θεωρείται αναγκαία, με κύριο περιεχόμενο αυτό της ανασυγκρότησης και επεξεργασίας και ιεράρχησης των υπαρχουσών προτάσεων και μελετών.
  • Δραστική μείωση των συντελεστών φορολόγησης στην μεταποίηση. Η μείωση των φορολογικών εσόδων, θα αντισταθμιστεί απο την αύξηση των φορολογικών εσόδων απο την απασχόληση, την παραγωγή και την κατανάλωση.

Συντελεστές ΦΠΑ 10%-20%: Στον ΦΠΑ προτείνεται ενιαίος κύριος συντελεστής 20% χαμηλός συντελεστής 10%, κατ’ εξαίρεση 6,5% και κατάργηση του ενδιάμεσου 13%. Για τον συντελεστή του 24% προτείνεται η μείωσή του στο 20%, ενώ οι κατηγορίες με συντελεστή 13% μεταφέρονται στο 10%. Επίσης, θα πρέπει να συνεχίσουν να απαλλάσσονται από την επιβολή ΦΠΑ (μηδενικός ΦΠΑ), αγαθά και υπηρεσίες όπως προβλέπονται στο άρθρο 22 του Ν.2859/2000, όπως ισχύει σήμερα και να εξετασθεί η απαλλαγή από ΦΠΑ αγαθών-υπηρεσιών κοινωνικού σκοπού (περιπτώσεις με συντελεστές κάτω του 6,5%).

Τέλος, επιβάλλεται να ισχύσει ο μειωμένος συντελεστής κατά 30% για τις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

  • Οι βασικές επιλογές του πολιτικού προσωπικού των τελευταίων τουλάχιστον 60 ετών κρίνονται τουλάχιστον λανθασμένες και εγκληματικές. Εαν δε ανατρέξουμε και στα προηγούμενα χρόνια, οι πέντε πτωχεύσεις μαζί με την σημερινή το αποδεικνύουν. Τα νέα καθήκοντα απαιτούν νέο πολιτικό προσωπικό ικανό να εμπνεύσει, να καθοδηγήσει και να οδηγήσει τον δημόσιο τομέα στην εκπλήρωση του επιτελικού του έργου, αυτό της ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας.
  • Στόχος του παραπάνω κειμένου αποτελεί να «αγγίξει» όσο το δυνατό ευρύτερο φάσμα του πολιτικού χώρου της χώρας μας. Απευθύνετε σε έντιμους πολίτες ανεξαρτήτως πολιτικού χώρου.

Κανένας πολίτης δεν εξαιρείται από την τιμίαν υποχρέωσιν του να συνεισφέρῃ κατά την δύναμιν και τα πλούτη του τα εις δημοσίας ανάγκας δοσίματα (Ρήγας Φεραίος).

*Για την σύνταξη του παραπάνω κειμένου εκτός απο τις προσωπικές απόψεις του γράφοντος, έγινε επιλογή θέσεων και προτάσεων απο τις παρακάτω πηγές:

capital.gr

taxheaven.gr

iskra 30/04/2018, Δ. Σπάθας δικηγόρος

Τομέας Βιομηχανίας-ΣΥΡΙΖΑ

Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

 

 

Ευρωεκλογές : Ακραία δικομματική πόλωση. Του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ: ΑΚΡΑΙΑ ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΩΣΗ

του Γιάννη Ανδρουλιδάκη*

            Από τη εποχή του Τρικούπη και του Δηληγιάννη και σχεδόν ταυτόχρονα με την καθιέρωση της αρχής της δεδηλωμένης θεμελιώθηκε ο δικομματισμός στη χώρα μας. Από τότε έως σήμερα παραμένει ισχυρός χωρίς να έχει δεχτεί σοβαρά πλήγματα παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει. Μάλιστα ο ένας του πόλος, η ΝΔ, είναι σταθερός σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης, ενώ ο δεύτερος αλλάζει. Έτσι είχαμε αρχικά την κυριαρχία της Ένωσης Κέντρου, στη συνέχεια του ΠΑΣΟΚ και τελευταία του ΣΥΡΙΖΑ. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι ότι επιχειρεί μέσω της ακραίας πόλωσης να φανατίσει, να οξύνει την αντιπαράθεση και τελικά να πετύχει τη μέγιστη δυνατή συσπείρωση των οπαδών του και να επιβάλλει τις πολιτικές του .

            Αυτό ακριβώς συμβαίνει το τελευταίο διάστημα με αφορμή, κυρίως, τις ευρωεκλογές. Παρά τις επιμέρους διαφορές που έχουν ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ παρακολουθούμε μια στείρα σύγκρουση μεταξύ τους όχι για την ουσία , αλλά για την εφαρμογή των ίδιων μέτρων. Βλέπουμε δυο πολιτικούς αρχηγούς να μην προτάσσουν τα ουσιαστικά προβλήματα της Ευρώπης, αλλά να συναγωνίζονται σε εξυπνακισμούς, λεκτικές κορώνες και ασκήσεις εντυπωσιασμού. Ζητήματα όπως το πολιτικό ιερατείο που επιβάλλει τις θελήσεις του στην Ευρώπη, η δομή της ΕΕ και της ευρωζώνης, η οικονομική πολιτική του νεοφιλελευθερισμού και της λιτότητας, η υποβάθμιση του Ευρωκοινοβουλίου, η απουσία πολιτικών πραγματικής αλληλεγγύης, το προσφυγικό, η στάση της Ευρώπης απέναντι στο δίπολο Αμερικής-Ρωσίας, η άνοδος του φασισμού και του νεοναζισμού και πολλά άλλα θα έπρεπε να βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη των προγραμματικών συζητήσεων. Το όραμα της Ευρώπης των λαών, των συλλογικοτήτων, των κινημάτων, μιας Ευρώπης που δεν αφομοιώνει , αλλά αναγνωρίζει και σέβεται ιδιαίτερα χαρακτηριστικά λαών και μειονοτήτων, μιας Ευρώπης που χτίζει την ταυτότητα της όχι με την άνωθεν επιβολή, αλλά με τη συγκατάθεση λαών και τη σύμφωνη γνώμη των πολιτών της είναι πολύ σοβαρά θέματα για να απουσιάζουν από τον δημόσιο διάλογο.

            Ειδικότερα στη χώρα μας η ατζέντα θα έπρεπε να περιλαμβάνει ακόμη τους όρους των τριών μνημονίων, τις επιπτώσεις τους στην κοινωνία , την οικονομία, την πολιτική, τις προτάσεις για την έξοδο από την κρίση, το ρόλο της επιτροπείας, η οποία έχει επιβληθεί στη χώρα ως το 2060. Επιπλέον, αν και αντιδημοφιλές, πρέπει να συζητηθεί εκτενώς το κεντρικό πρόβλημα της παραμονής ή όχι της χώρας στη ζώνη του ευρώ. Κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο για την υπεύθυνη και σε βάθος ενημέρωση των πολιτών. Αλλά ποιος να προκαλέσει αυτόν τον διάλογο; Η ΝΔ που μονίμως ισχυρίζεται ότι θα τα έκανε όλα καλύτερα ή ο ΣΥΡΙΖΑ που πανηγυρίζει ότι μέσα από τη νεοφιλελεύθερη πολιτική κράτησε όρθια την κοινωνία και εμφάνισε πλεονάσματα; Έτσι λοιπόν από τη στιγμή που κανένα από τα δύο κόμματα εξουσίας δεν αμφισβητεί τον πυρήνα της πολιτικής των μνημονίων και το ρόλο του ευρώ μεταφέρουν τη συζήτηση σε δευτερεύοντα θέματα και προσπαθούν να παρασύρουν τους πολίτες με πυροτεχνηματικό λόγο.

                        Στη λογική της υπάρχουσας Ευρώπης, όμως, κινούνται τα περισσότερα κόμματα τα οποία συμμετέχουν στις ευρωεκλογές με μικρότερες ή μεγαλύτερες διαφορές. Επιπλέον όσα αριστερά και προοδευτικά σχήματα έχουν να προτείνουν μια άλλη λύση, η οποία θα αμφισβητήσει τις συντηρητικές και νεοφιλελεύθερες πολιτικές, η οποία θα οδηγήσει στην αλλαγή πλεύσης της Ευρώπης, στην πιθανή αποχώρηση από τη ζώνη του ευρώ και σε μέτρα προς όφελος των πολλών βρίσκονται από τη μια αποκλεισμένα από τα μεγάλα ΜΜΕ και από την άλλη πολυδιασπασμένα και κατακερματισμένα. Έτσι οι προτάσεις τους για έναν διαφορετικό δρόμο, για μια εναλλακτική πορεία της Ευρώπης ή δε φτάνουν στους πολίτες ή ακούγονται διαστρεβλωμένες.

           

            Δυστυχώς οι ευρωεκλογές αποτελούν μια πρόβα ακραίας πόλωσης στο δρόμο για τις εθνικές εκλογές. Εκεί που τα χτυπήματα κάτω από τη μέση θα δώσουν και θα πάρουν. Εκεί που ο εντυπωσιασμός θα κυριαρχήσει , οι λήροι θα θριαμβεύσουν, o πολιτικός λόγος θα αντικατασταθεί από τον οπαδικό και η ουσία των προβλημάτων θα θαφτεί. Εδώ σε τούτη τη χώρα, που η δημοκρατία λειτουργεί επιλεκτικά, χαμένος θα βγει τελικά ο τόπος και οι πολίτες . Όπως άλλωστε συμβαίνει πολλά χρόνια μα και κάθε φορά στη δικομματική παρτίδα.

*εκπαιδευτικός στο 5ο ΓΕΛ Καλαμάτας

Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040