Ο Ε. Βενιζέλος, η JP Morgan και ένα σύνταγμα-μνημόνιο

Ο Ε. Βενιζέλος, η JP Morgan και ένα σύνταγμα-μνημόνιο

Δεν θα υπήρξε κανείς που να εξεπλάγη με τον κυνισμό του Ε. Βενιζέλου, μιας και το ποιόν του είναι γνωστό τοις πάσι. Επέλεξε την 39η επέτειο της αποκατάστασης της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας για να εκφωνήσει πανηγυρικό για την αναθεώρηση του Συντάγματος, στο πειθήνιο ακροατήριο του ΙΣΤΑΜΕ, με προτάσεις που καθιερώνουν και συνταγματικά την πολιτική της λιτότητας και της διαρθρωτικής προσαρμογής: ένα σύνταγμα-μνημόνιο. Πρότεινε άρθρο του Συντάγματος που να νομιμοποιεί τη δημοσιονομική πειθαρχία – πάγια επιδίωξη της γερμανικής ηγεσίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τη συνταγματική κατοχύρωση του “φρένου στο χρέος” με ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Και τη συμπερίληψη άρθρου που να δεσμεύει συνταγματικά τη χώρα όσον αφορά τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ρεπορτάζ της “Εφημερίδας των Συντακτών” 25/7/2013). Δεν ξέχασε επίσης να αναφερθεί στην κατάργηση του άρθρου 16 περί δημόσιων πανεπιστημίων.

Δεν θα πρέπει να εκπλαγεί, επίσης, κανείς με το ότι οι προτάσεις Βενιζέλου απηχούν υποδείξεις που περιέχονται σε έγγραφο του μεγάλου αμερικανικού χρηματιστικού και τραπεζικού ομίλου JPMorgan, το οποίο κυκλοφόρησε στα τέλη του περασμένου Μαΐου και έγινε ευρύτερα γνωστό μέσω άρθρου του Λι Φίλιπς, στον βρετανικό “Observer”, στις αρχές Ιουνίου. Περιττό να τονίσουμε ότι στην Ελλάδα, εκτός από ένα σύντομο πληροφοριακό σχόλιο της εφημερίδας “Αυγή” για το άρθρο του Φίλιπς και από ελάχιστα μπλογκς, κανένα από τα λαλίστατα ΜΜΕ δεν ασχολήθηκε με το θέμα.

Με τον τίτλο “JPMorganπρος περιφέρεια της Ευρωζώνης: 'Ξεφορτωθείτε τα ροζ, αντιφασιστικά σας συντάγματα'”, ο Λι Φίλιπς παρουσιάζει βασικά σημεία του εγγράφου, που θέτουν ευθέως το ζήτημα περιορισμού της δημοκρατίας στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, υποστηρίζοντας το ασύμβατο ανάμεσα στη λειτουργία της ΟΝΕ μακροπρόθεσμα και σ' αυτή ακόμη τη στοιχειώδη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Επιβεβαιώνεται έτσι ότι η έξοδος από την Ευρωζώνη έχει, πέραν των οικονομικών-κοινωνικών, σοβαρές δημοκρατικές διαστάσεις. Από ό,τι προοιωνίζεται, τα επόμενα πακέτα μέτρων της ΕΕ πιθανώς θα περιέχουν απαιτήσεις αντιδημοκρατικών συνταγματικών αναθεωρήσεων, καρατόμησης του δικαιώματος λαϊκής αντίστασης και διαμαρτυρίας. Ήδη είναι γνωστό και συζητείται, με βάση τον προτεινόμενο κανονισμό Μόντι ΙΙ, να περιοριστεί δραστικά το δικαίωμα στην απεργία στις χώρες της Ε.Ε..

Αξίζει, λοιπόν, να διαβαστεί ολόκληρο, παρόλο που δεν μπορεί κανείς να συμφωνήσει με όλες τις υποκείμενες απόψεις του:

“Μερικές φορές εκπλήσσομαι πράγματι για το πόσο αποστειρωμένη, ακόμη και ανούσια, μπορεί να είναι η γλώσσα πανάθλιων, εγκληματικών εγγράφων.

Την περασμένη εβδομάδα, η ευρωπαϊκή ομάδα οικονομικής έρευνας της JP Morgan, του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού γίγαντα, δημοσίευσε ένα 16σέλιδο έγγραφο για την πορεία της προσαρμογής στη ζώνη του ευρώ. Περιείχε μια συνολική εκτίμηση για το τι έχει γίνει μέχρι στιγμής και τι πρέπει να γίνει για να αποπληρώσουν τα χρέη τους τα κράτη, τα νοικοκυριά και οι τράπεζες: διαρθρωτική προσαρμογή (δηλαδή μείωση του εργατικού κόστους, διευκόλυνση των απολύσεων, ιδιωτικοποιήσεις, απορρύθμιση, άρση της “προστασίας” σε κλάδους κ.λπ.) και εθνική πολιτική μεταρρύθμιση.

Το συμπέρασμα στα ελάχιστα άρθρα που αφορούσαν αυτό το έγγραφο ήταν πως οι συγγραφείς του υποστηρίζουν ότι η Ευρωζώνη βρίσκεται περίπου στα μισά του δρόμου της  προσαρμογής, έτσι η λιτότητα θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται για μια “εξαιρετικά παρατεταμένη περίοδο”.

Η ανάλυση των τραπεζιτών έτυχε ελάχιστης προσοχής ίσως γιατί θυμίζει λίγο την είδηση “σκύλος δαγκώνει άνθρωπο”. Αναφέρει, δηλαδή, πράγματα συνηθισμένα: Η Μεγάλη Τράπεζα Προβλέπει Πολλά Χρόνια Λιτότητας. Όχι ότι περίμενε κανείς να πάψει να εφαρμόζεται πολιτική λιτότητας σύντομα, όμως σε πολλές χώρες που έχουν δεχθεί προγράμματα του ΔΝΤ και της ΕΕ έχουν δοθεί υποσχέσεις ότι θα χαλαρώσουν οι απαιτήσεις για μείωση του χρέους με αντάλλαγμα τη μεγάλη επιτάχυνση των ρυθμών διαρθρωτικής προσαρμογής.

Η μη κάλυψη του εγγράφου από τα ΜΜΕ αποτελεί αίσχος, γιατί είναι το πρώτο δημόσιο ντοκουμέντο όπου οι συγγραφείς του λένε με πάσα ειλικρίνεια ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς η δημοσιονομική ορθότητα και η αύξηση της ανταγωνιστικότητας, αλλά ότι υπάρχει υπερβολική δημοκρατία σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, που χρειάζεται να “συμμαζευτεί”.

“Στην πρώτη περίοδο της κρίσης, θεωρούνταν ότι τα προβλήματα ήταν κυρίως μια εθνική οικονομική κληρονομιά: υπερχρεωμένα κράτη, τράπεζες και νοικοκυριά, λανθασμένες ρυθμίσεις της εσωτερικής συναλλαγματικής ισοτιμίας και διαρθρωτικές ακαμψίες. Αλλά συν τω χρόνω γίνεται καθαρό ότι υπάρχουν επίσης προβλήματα πολιτικής φύσεως. Τα συντάγματα και οι πολιτικές διευθετήσεις στη νότια περιφέρεια, που υιοθετήθηκαν μετά την πτώση του φασισμού, έχουν μια σειρά χαρακτηριστικά που δεν ταιριάζουν στην περαιτέρω ολοκλήρωση της περιοχής. Όταν οι Γερμανοί πολιτικοί μιλούν για δεκαετή προσαρμογή , πιθανώς έχουν στο μυαλό τους την ανάγκη για οικονομική και πολιτική προσαρμογή” [ Απόσπασμα του εγγράφου της JPMorgan, όπως και τα παρακάτω εντός εισαγωγικών κείμενα. Η έμφαση έχει προστεθεί από τον Λ. Φ.]

Ναι, σωστά διαβάσατε. Είναι σε στεγνή τραπεζική γλώσσα, αλλά οι συγγραφείς στην ουσία λένε ότι οι νόμοι και τα συντάγματα της Νότιας Ευρώπης είναι κατά κάποιο τρόπο αριστερά, διότι έχουν συνταχθεί από αντιφασίστες. Αυτά τα “βαθιά ριζωμένα πολιτικά προβλήματα στην περιφέρεια” , λένε οι συγγραφείς Ντέιβιντ Μάκι, Μάλκολμ Μπαρ και σία, “κατά την άποψή μας πρέπει να αλλάξουν, προκειμένου να λειτουργήσει η Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) μακροπρόθεσμα”.

Νομίζετε πως υπερβάλλω έστω και μια σταλιά; Ιδού τι αναφέρουν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια σε ένα κεφάλαιο που περιγράφει αυτή την “πορεία της εθνικής πολιτικής μεταρρύθμισης”:

“Τα πολιτικά συστήματα στην [νότια ευρωπαϊκή] περιφέρεια εγκαθιδρύθηκαν την επομένη των δικτατοριών και υπό την επίδραση αυτής της εμπειρίας. Τα Συντάγματα έχουν ισχυρές κοινωνικές επιρροές, αντανακλώντας την πολιτική δύναμη που απέκτησαν αριστερά κόμματα μετά την ήττα του φασισμού”.

Όλα αυτά αποτελούν ένα ιστορικό σκάνδαλο. Η Ιταλία, π.χ., ουδέποτε πέρασε από μια διαδικασία αποφασιστικοποίησης, που να μοιάζει έστω μ' αυτή της Γερμανίας, και στην Ισπανία ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος έπαιξε μεγάλο ρόλο στη μετάβαση. Μόνο στην Πορτογαλία και στην Ελλάδα υπήρξαν λαϊκές κοινωνικές εξεγέρσεις που κατέληξαν ή συνέβαλαν στην ανατροπή των δικτατορικών καθεστώτων: η εξέγερση του Πολυτεχνείου στην Αθήνα έπαιξε βασικό ρόλο στη Μεταπολίτευση (αν και πολύ περισσότερο από τις φοιτητικές διαμαρτυρίες που συντρίφτηκαν επέδρασε το αποτυχημένο πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο) και στην Πορτογαλία μια αριστερή εξέγερση, η Επανάσταση των Γαριφάλων, ανέτρεψε το καθεστώς του Σαλαζάρ. Και ενώ στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα η καθυστερημένη οικοδόμηση των κρατών πρόνοιας έγινε, πράγματι, από τους σοσιαλδημοκράτες, στις δεκαετίες του 1970 και 1980, οι αρχιτέκτονες του μεταπολεμικού ιταλικού κράτους ήταν οι χριστιανοδημοκράτες που κυβέρνησαν επί 50 χρόνια.

“Τα πολιτικά συστήματα στην περιφέρεια επιδεικνύουν τυπικά αρκετά από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: αδύναμη εκτελεστική εξουσία, αδύναμο κεντρικό κράτος σε σχέση με τις περιφέρειες, συνταγματική προστασία των εργατικών δικαιωμάτων, συστήματα συναίνεσης που τροφοδοτούν την πολιτική πελατεία και το δικαίωμα διαμαρτυρίας αν επέλθουν ανεπιθύμητες αλλαγές στο πολιτικό status quo. Η κρίση αποκάλυψε τα μειονεκτήματα αυτής της πολιτικής κληρονομιάς. Οι χώρες της περιφέρειας πέτυχαν μόνο εν μέρει την εκπλήρωση των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής, εφόσον οι κυβερνήσεις περιορίζονται από το Σύνταγμα ( περίπτωση Πορτογαλίας), από τις ισχυρές περιφέρειες (περίπτωση Ισπανίας) και από την άνοδο λαϊκιστικών κομμάτων (περιπτώσεις Ιταλίας και Ελλάδας)”.

Ας αναλύσουμε αυτή την παράγραφο. Αδύναμη εκτελεστική εξουσία σημαίνει ισχυρή νομοθετική. Αυτό είναι κάτι καλό, έτσι; Θυμηθείτε: το Κοινοβούλιο είναι ο κυρίαρχος θεσμός. Σε μια δημοκρατία, η εκτελεστική εξουσία υποτίθεται πως απλώς εφαρμόζει όσα αποφασίζει η νομοθετική. Υπάρχει κάποιος λόγος που η φιλελεύθερη δημοκρατία έχει κοινοβούλιο και όχι ένα σύστημα εκλεγμένης βασιλείας.

Και παρακαλώ, θέλουμε ισχυρά κεντρικά κράτη. Όχι αυτές τις ανοησίες περί τοπικής δημοκρατίας.

Η JP Morgan, και προφανώς οι άνθρωποι της εξουσίας στην ΕΕ είναι εγγαστρίμυθοι, αλλά τελικά μας λένε την αλήθεια: θέλουν να απαλλαγούν από τα συνταγματικά κατοχυρωμένα εργατικά δικαιώματα και το δικαίωμα στη λαϊκή διαμαρτυρία. Θέλουν επίσης να βρουν τρόπους που να εμποδίζουν τους ανθρώπους να εκλέγουν τα ανεπιθύμητα γι' αυτούς κόμματα.

Οι συγγραφείς του εγγράφου της JPMorganαναφέρουν : “Ευτυχώς, υπάρχει αυξανόμενη αναγνώριση του βαθμού αυτών των προβλημάτων, τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια. Αρχίζει να σημειώνεται κάποια αλλαγή”.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν στο πώς άρχισε η Ισπανία να “ασχολείται με κάποιες από τις αντιφάσεις της μεταφρανκικής διευθέτησης” και να επικυριαρχεί στις περιφέρειες. Αλλού όμως, δυστυχώς, η διαδικασία της απο-δημοκρατικοποίησης (βεβαίως αυτοί την αποκαλούν “διαδικασία πολιτικής μεταρρύθμισης”) “μετά βίας έχει αρχίσει” . *

Το έγγραφο της JP Morgan μπορεί να έχει γραφτεί στα αγγλικά, αλλά υπάρχει μια σεβαστή από όλους τους αντιφασίστες ισπανική φράση που ακούγεται σε όλη την περιφέρεια της Ευρωζώνης και είναι η πιο απλή και καλύτερη απάντηση σ' αυτή την πρόκληση: No pasarán!”.

*[Το έγγραφο, που ασχολείται με  το ενδεχόμενο μεγάλης πολιτικής αναταραχής,  προσθέτει ότι ακόμη δεν έχει γίνει πλήρως αποδεκτή η ιδέα μιας “πορείας πολιτικής μεταρρύθμισης” που τη θεωρεί αναγκαία. Πράγμα που σημαίνει ότι το επόμενο στάδιο, ή ΟΝΕ2 ή “σταθερή κατάσταση”, που απεικονίζεται είναι η ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών για τις χώρες-μέλη. (σ.τ.μ.)].

Μετάφραση Μα.Νι.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040