Οι αυτοκινητόδρομοι και η αποτυχία του ιταλικού φιλελευθερισμού. Του Λούκα Μικελίνι

Οι αυτοκινητόδρομοι και η αποτυχία του ιταλικού φιλελευθερισμού. Του Λούκα Μικελίνι

Οι αυτοκινητόδρομοι και η αποτυχία του ιταλικού φιλελευθερισμού

Του Λούκα Μικελίνι* - 14 Σεπτεμβρίου 2018

Η κατάρρευση της γέφυρας Morandi στη Γένοβα με οικονομικούς όρους βρίσκει εύκολη εξήγηση χάρη στα γραφόμενα ενός ειδικού του Τζιόρτζιο Ραγκάτσι  στο βιβλίου του «I signiori delle autostrade»1. Μέσω των ιδιωτικοποιήσεων παραχωρήθηκαν σε ιδιώτες οι εθνικές οδοί, προκαλώντας τριπλή ζημιά: 1) στους χρήστες που πληρώνουν ακριβά ένα αναποτελεσματικό δίκτυο, 2) στο κράτος διότι απώλεσε έσοδα προς διάθεση τουλάχιστον για το ίδιο δίκτυο και 3) στην ιδιωτική οικονομία καθώς μετέτρεψε επιχειρηματίες (στον τομέας της κλωστοϋφαντουργίας)2, που έπρεπε να ζουν στην αγορά, σε ενοικιαστές  χωρίς στέρεες γνώσεις στον τομέα.

Η διαδικασία ιδιωτικοποίησης των εθνικών οδών ήταν μια διακομματική υπόθεση, έστω κι αν ξεκίνησε με την κεντροαριστερά του Πρόντι και του Ντ 'Αλέμα και με τις ευλογίες της αριστοκρατίας της φιλελεύθερης διανόησης της αστικής τάξης. Παρά το ιδεολογικό ανέμισμα της σημαίας της φιλελευθεροποίησης(ο πραγματικός στόχος ήταν η αγορά εργασίας), «μιας νέας βιομηχανικής πολιτικής», του σχεδίου επανεκκίνησης, δηλαδή της ισότητας εκείνης που, τουλάχιστον στα λόγια, η κεντροαριστερά ήθελε να προωθήσει ως κύριο χαρακτηριστικό ακριβώς της αριστεράς, αντ΄αυτού δημιούργησε ένα ιδιωτικό μονοπώλιο, που από τη φύση του, αναζητά στην πολιτική το μοχλό πίεσης για τις επιδιώξεις του. Μονοπώλιο που στη συνέχεια, εκ των πραγμάτων, βρήκε πεδίο σύγκλισης και με την ιταλική κεντροδεξιά. Δεν θα μπορούσε, άλλωστε, να είναι διαφορετικά δεδομένου ότι ο κύριος εκφραστής παγκοσμίως του επιχειρηματικό-πολιτικού μονοπωλίου είναι η κεντροδεξιά, από γενετήσιο ένστικτο επίσης: αναφέρομαι στον τηλεοπτικό τομέα του Μπερλουσκόνι, αν δεν έγινε σαφές. Ωστόσο, σε αντίθεση με τους αυτοκινητόδρομους, αυτός ο τομέας έχει δώσει δείγματα καινοτομίας, άσχετα με το αν είναι αρεστές ή όχι  από άποψη ηθικής ανθρωπολογίας οι καινοτομίες που άμεσα και έμμεσα έχει προωθήσει. Η αμηχανία που δείχνει σήμερα η Λίγκα μπρος την πιθανή εθνικοποίηση της διαχείρισης αυτοκινητοδρόμων, λοιπόν, δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένου ότι η Λίγκα υπήρξε οργανικό μέλος της συμμαχίας που χτίστηκε από τη Φόρτσα Ιταλία.

Σε γενικές γραμμές, αυτό που συνέβη με τους αυτοκινητόδρομους καθιστά εμφανές για μια ακόμη φορά την αποτυχία αυτού που παρουσιάζεται ως «ο νέος ιταλικός φιλελευθερισμός», τόσο της δεξιάς όσο και της αριστεράς. Η αιτία; Με λίγα λόγια και οι δύο πλευρές στάθηκαν εντελώς ανίκανες να οικοδομήσουν το κράτος. Γιατί το κράτος, με την προοδευτική έννοια πρέπει να θέσει ως στόχο την επιδίωξη του γενικού συμφέροντος και όχι ενός μέρους. Ακόμη και όταν επιδιώκει να πετύχει το πρώτο, έστω και μέσω του δευτέρου, αυτό πρέπει να το κάνει με διαφάνεια, δημόσια, ώστε να γίνεται αντιληπτό πώς το δεύτερο είναι ένα ακόμη εργαλείο για την επίτευξη του πρώτου και να γίνεται δυνατός ο έλεγχος από το κοινό (κάθε άλλο παρά κρυφές συμβάσεις!3). Όλη η κριτική κατά του Ιταλικού κράτους εκπορεύεται από εκείνους που είχαν την κυβέρνηση μέχρι χθες (η γκρίνια για τη γραφειοκρατία, για την ανεπάρκεια του «κράτους ρυθμιστή» κλπ) φαντάζει τόσο αστεία, αν όχι τραγική, γιατί το κράτος ήταν αυτοί.

Η αποτυχία του ιταλικού φιλελευθερισμού κρατάει χρόνια, συμπίπτει με την αποσάθρωση του «κράτους επιχειρηματία». Δεν συμπίπτει, λοιπόν, με την ύπαρξη του: αλλά με την έλλειψη ποιοτικής αναβάθμισης που θα μπορούσε να επιτευχθεί αν είχε ευτυχή κατάληξη η πορεία της ιστορικής Αριστεράς προς την κυβέρνηση, στα μέσα της δεκαετίας του εβδομήντα. Συμπίπτει, λοιπόν, με την εκποίησή του κράτους, δηλαδή με τη διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων.

Σήμερα όμως βρισκόμαστε σε μια σημαντική, ιστορική καμπή, δεδομένου του ανερχόμενου εθνικισμού της δεξιάς (Λίγκα) και της αριστεράς(Κίνημα5Αστέρων), η οποία είναι άμεσο αποτέλεσμα της προαναφερθείσας αποτυχίας και, γενικότερα, των καταστροφικών επιπτώσεων της, σκόπιμα, μη ελεγχόμενης παγκοσμιοποίησης (της ανισότητας, αποβιομηχάνισης, ανεργίας, του αυξανόμενου χρέους κλπ.). Σήμερα, λοιπόν, η προσπάθεια που οι προοδευτικές δυνάμεις θα έπρεπε να κάνουν, για την ακρίβεια, είναι να αρχίσουν την ανοικοδόμηση του κράτους και η δυνατότητα αυτής της εκκίνησης, που δεν μπορεί παρά μόνο να περάσει από την εθνικοποίηση της διαχείρισης των αυτοκινητοδρόμων και την έναρξη μιας σοβαρής βιομηχανικής πολιτικής προς όφελος του συνόλου της κοινωνίας, δίνεται από τις αντικειμενικές συνθήκες της κοινωνίας, της οικονομίας, ακόμα και της πολιτικής, όπως προείπα. Η μη υλοποίηση τους θα σημάνει την περαιτέρω διολίσθηση της χώρας.

Ο Λούκα Μικελίνι  διδάσκει πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Πίζας

Πηγή economiaepolitica.it

 [1] Oι άρχοντες των αυτοκινητοδρόμων [σημ.μεταφ.]

[2] Αναφέρεται στη γνωστή οικογένεια Μπενετόν που εξαγόρασε τους ιταλικούς αυτοκινητοδρόμους[σημ.μεταφ.]

[3]έχει να κάνει με το σκάνδαλο που ξέσπασε στην Ιταλία  των κρυφών ευνοϊκών συμβάσεων υπέρ των παραχωρησιούχων [σημ.μεταφ.]

Μετάφραση Μουρατίδης Γιώργος

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040