ΗΠΑ 1968: Η εξέγερση του Υδροχόου

ΗΠΑ 1968: Η εξέγερση του Υδροχόου

 

  1. (1.Οι «δαίμονες»)

 

Αυτός είναι ο τίτλος ενός άρθρου του JacksonLears, καθηγητή της Ιστορίας στο πανεπιστήμιο Rutgers στο New Jersey των ΗΠΑ, δημοσιευμένου στο New York Review of Book sστις 6 Σεπτεμβρίου. Αποσπάσματα από το άρθρο – κριτική εννέα βιβλίων για το 68 θα παρουσιάσουμε σε συνέχειες στην ιστοσελίδα μας. Στη φωτογραφία κινητοποίηση των Μαύρων Πανθήρων στο Oakland, στην Καλιφόρνια.

Ορισμένες χρονιές αποκτούν μια ιερή σημασία στην συλλογική μνήμη -1789, 1870,1914. Μία πρόσφατη προσθήκη σε αυτήν την λίστα είναι το 1968. Η πεντηκοστή επέτειός του έχει φέρει μία πλημμύρα από προσπάθειες να συλλάβουν το νόημά του – τοπικές, εθνικές και υπερεθνικές ιστορίες, ανθολογίες, αναμνήσεις κι ακόμη καλλιτεχνικές παραστάσεις και μουσικά θέατρα. Η απορρόφηση σε αυτήν την φιλολογία προκαλεί ένα αίσθημα déjà vu, ιδιαίτερα εάν κάποιος ήταν πολιτικά συνειδητοποιημένος εκείνο τον καιρό (όπως ήμουν κι εγώ).

Μέχρι ένα σημείο η επανάληψη είναι αναπόφευκτη. Από ορισμένα δημόσια πρόσωπα και γεγονότα δεν μπορείς να διαφύγεις Τον κακόμοιρη Lyndon Johnson, εγκλωβισμένο μέσα σε ένα αντιλαϊκό και χαμένο πόλεμο που επιλέγει να αποσυρθεί από την προεδρική θητεία για τις επόμενες εκλογές. Τις αντιπολεμικές υποψηφιότητες για την προεδρία του Robert Kennedy και του Eugene McCarthy. Τις έντονες ηθικές προκλήσεις που έθετε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Τις δολοφονίες του Κινγκ και του Κένεντι. Την φυλετική βία στις περισσότερες μεγάλες πόλεις. Τη βία της αστυνομίας ενάντια στους αντιπολεμικούς διαδηλωτές (και σε οποιοδήποτε άλλο βρίσκανε μπροστά τους) στο προεκλογικό συνέδριο των Δημοκρατικών στο Σικάγο. Την εμφάνιση δεξιών υποψηφίων – Richard Nixon, George Wallace – που απευθύνονταν σε μια «σιωπηλή» πλειοψηφία της οποίας η σιωπή θεωρούνταν κάπως ως πολιτική αρετή. Και το δυσάρεστο αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών: Την, με ελάχιστη διαφορά, ήττα του δημοκρατικού Herbert Humphrey από τον ρεπουμπλικάνο Νίξον που υποσχέθηκε «να μας ενώσει όλους» χωρίς να συγκεκριμενοποιεί πώς.

Αυτό που η «ένωση» του Νίξον κατέληξε να σημαίνει ήταν μια βασανιστική επιμήκυνση του πολέμου στο Βιετνάμ, συνοδευομένη από μια επιταχυνόμενη εχθρότητα προς κάθε διαφωνία. Η προσπάθεια να ικανοποιήσουν την σιωπηλή πλειοψηφία εξορκίζοντας τους «δαίμονες του 1968» δεν μπορούσε παρά να οδηγήσει στην επανεμφάνιση μιας επιθετικής στρατιωτικής πολιτικής, στη διάλυση αυτού που θεωρούνταν κράτος πρόνοιας και στις διώξεις του «πολέμου ενάντια στα ναρκωτικά» που θα φυλάκιζε περισσότερους αμερικάνους από όσους είχαν βρεθεί πίσω από τα κάγκελα μέχρι τότε.

Να επισκεφθούμε ξανά αυτήν την ιστορία, είναι σπουδαίο κι αναγκαίο. Αλλά οι δυσκολίες ξεκινάνε όταν κάποιος προσπαθεί να ξεκαθαρίσει ποιοι ακριβώς ήταν εκείνοι οι «δαίμονες του 68». Οι συμβατικές μελέτες των ριζοσπαστικών κινητοποιήσεων εκείνης της εποχής όλες καταλήγουν στους συνήθεις υπόπτους : τους Φοιτητές για μια Δημοκρατική Κοινωνία (SDS), τους Μαύρους Πάνθηρες, τους Μαοϊστές, τους επαναστάτες Yippies (Youth International Party), τους αφοσιωμένους στον Τσε, τους Τom Hayeden (άκτιβιστή, τότε σύζυγο της Jane Fonda), Mark Rudd (ηγέτη του κινήματος στο Columbia University), Abbie Hoffman (αναρχικό, ηγέτη των Yippies). Σύμφωνα με αυτήν την αφήγηση σχεδόν όλοι οι λευκοί διαδηλωτές είναι προνομιούχοι λιποτάκτες από μια βόρεια κυρίως ζώνη πανεπιστημίων που απλωνόταν από τον Cambridge και την Νέα Υόρκη, διαμέσου Ann Harborκαι Μadison μέχρι το Berkeley. Καθώς οι ελπίδες για εκλογή το 1968 ενός αντιπολεμικού προέδρου εξαντλούνται, όλοι αυτοί καταλήγουν, κατά την άποψη του κατεστημένου, σε ψευτομαρξιστικές τοποθετήσεις και αυτοκαταστροφικές φαντασίες μιας βίαιης επανάστασης με ακραίο φαινόμενο το ολοκαύτωμα στο δημαρχείο του Greenwich Village το1970.

Αυτή η αντίληψη είναι ένα ανακουφιστικό βάλσαμο για τους υποστηρικτές του πολιτικού statusquo, αλλά της λείπουν τα ευρύτερα μηνύματα της τότε ριζοσπαστικής διαμαρτυρίας – η διεισδυτικότητά της, η ετερογένειά της και πάνω από όλα οι θρησκευτικές ρίζες της και η σημασία τους.

Η θρησκευτική διάσταση του αμερικάνικου ριζοσπαστισμού, δεν έχει κατανοηθεί στην Ευρώπη με τις διαφορετικές φοιτητικές εξεγέρσεις της στο Παρίσι και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις την άνοιξη του 1968. Οι αμερικάνοι ριζοσπάστες δεν είχαν το αντιεκκλησιαστικό πνεύμα των ευρωπαίων. Ιερείς, ραβί, ιεροκήρυκες ήταν στις πρώτες σειρές των κινημάτων για τα πολιτικά δικαιώματα και ενάντια στον πόλεμο. Η απόφαση του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ να εξελιχθεί σε μάρτυρα εναντία στον πόλεμο ήταν η κεντρική κίνηση για την νομιμοποίηση από ένα ευρύτατο κοινό της αντιπολεμικής αντίστασης, ενώ παράλληλα προκάλεσε αντεπιθέσεις της κυβέρνησης και αποκήρυξη όχι μόνο από τους συντηρητικούς αλλά και από τους φιλελεύθερους. Η «θρησκεία» μπορεί να είναι πολύ ιεροπρεπής λέξη για πολλούς ριζοσπάστες του 1960, αλλά βοηθάει για να καταλάβουμε το βάθος των κινήτρων τους, πάνω από όλα την διάθεσή τους για μια πιο άμεση, αυθεντική εμπειρία του κόσμου από αυτή που προσφέρονταν στην αμερικάνικη κοινωνία στα μέσα του 20ου αιώνα.

Αυτό που τρέλαινε τους ριζοσπάστες, που οδηγούσε την πιο βαθειά ψυχή τους ενάντια στον πόλεμο ήταν η αίσθησή τους ότι αυτός ήταν ένα αποτέλεσμα των ίδιων μεγάλων εταιριών, της τεχνοδομής – όπως oJohn Kenneth Galbraith την ονόμασε στο «Νέο Βιομηχανικό Κράτος» το 1967 – που συρρίκνωσε την καθημερινή ζωή σε μια ποντικοφωλιά κέρδους και δαπάνης. Οι κορυφαίοι μάνατζερ ήταν οι αρχιεπίσκοποι μιας ορθοδοξίας που ήταν εντελώς κενή. Όπως ο Robert McNamaraπου από την εταιρεία Ford εξελίχθηκε σε Υπουργό Άμυνας και από εκεί σε κορυφαίο στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας και που φαινόταν να ξέρει το καθετί σε σχέση με τον πόλεμο στο Βιετνάμ και τις επιχειρησιακές τεχνικές των εταιριών, αλλά να μην ξέρει απολύτως τίποτα για τον τελικό του στόχο εάν βέβαια υπήρχε κάποιος στόχος.

Η θεμελιακή έκφραση αυτής της απόλυτης κενότητας ήταν η πολεμική μηχανή που πολλαπλασίαζε τα πτώματα στο Βιετνάμ και τα πυρηνικά όπλα σε όλο τον κόσμο. Ο M.L. King αναγνώρισε την άμεση σύνδεση του manager με τον μιλιταριστή στην περίφημη ομιλία του στον νεκροταφείο του Άρλινγκτον τον Φεβρουάριο του 1968 όταν είπε «κάπου στο δρόμο επιτρέψαμε στα μέσα με τα οποία ζούμε να απομακρύνουν από εμάς τους στόχους για τους οποίους ζούμε». Μια κοινωνία με μέσα αλλά χωρίς στόχους ήταν μια κοινωνία χωρίς ψυχή.

Η αντικουλτούρα της εποχής μπορούσε να ενεργοποιήσει την βαθειά έμπνευση όπως με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αλλά και ασήμαντες απόψεις. Η κριτική στην τεχνοκρατική ειδίκευση μπορούσε να οδηγήσει σε μια απόρριψη των πανεπιστημίων και των καθηγητών ως απλών υπηρετών της εξουσίας – ένα κατανοητό συμπέρασμα που παρόλα αυτά ριψοκινδύνευε μια αντιπνευματική στάση και μερικές φορές οδηγούσε σε απόλυτη ανοησία. Όμως η αντικουλτούρα μπόρεσε επίσης να θέσει εναλλακτικές ιδεολογίες, βοήθησε τους ριζοσπάστες να χάσουν την απαισιοδοξία τους και την ρομαντικοποίηση της επαναστατικής βίας που όλο και περισσότερο χαρακτήριζαν την Νέα Αριστερά καθώς οι ηγέτες της μετακινούνταν με πολλή θόρυβο από την διαμαρτυρία στην αντίσταση.

Επιμέλεια Μ.Λ.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040