Η ασύλληπτη ταχύτητα εξάπλωσης του φασισμού

Η ασύλληπτη ταχύτητα εξάπλωσης του φασισμού

Η ασύλληπτη ταχύτητα εξάπλωσης του φασισμού

 

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα του πρόσφατου άρθρου  στο περιοδικό  New York Review of Books« Η σιωπή είναι  υγεία: η άφιξη του ολοκληρωτισμού» του αργεντινού συγγραφέα Uki Goni. Αυτός κατά την διάρκεια της δικτατορίας εργαζόταν ως δημοσιογράφος στην αγγλόφωνη εφημερίδα «Buenos Aires Herald» η οποία ήταν η μόνη που είχε μια κριτική στάση προς την δικτατορία. Στη φωτογραφία ο συγγραφέας κατά τα χρόνια της χούντας.

Εάν θέλει κανείς να γνωρίσει πως διαμορφώνεται η ολοκληρωτική βία σε μια κοινωνία, η ψυχολογία είναι μάλλον πιο χρήσιμη από την πολιτική ανάλυση. Αυτοί που έχουν ζήσει ολόκληρή την ζωή τους σε λειτουργούσες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες μπορεί να δυσκολευτούν να συλλάβουν πόσο εύκολα η σκοτεινή ολοκληρωτική πλευρά μπορεί να επικρατήσει στα μυαλά των απλών ανθρώπων. Υποθέτουμε ότι αυτό το πέρασμα στις φασιστικές ιδέες απαιτεί μια αργή και επίπονη διαδικασία. Δεν ισχύει αυτό. Ο πέρασμα από την μέρα στη νύχτα έχει μια άγρια ταχύτητα. Παρά την άποψη πολλών η πολιτισμένη συνύπαρξη μέσα σε μια κουλτούρα ανεκτικότητας δεν είναι πάντα ο κανόνας ούτε είναι επιθυμητή από όλους. Η δημοκρατία είναι μία δημόσια κατάσταση που έχει κατακτηθεί με εξαιρετικά δύσκολο τρόπο και πολύ εύκολα μπορεί να αναστραφεί κάτι το οποίο μυστικά πολύ το επιθυμούν μέσα στην κοινωνία.

Για να μην έχουμε καμία αμφιβολία για τις προθέσεις της δικτατορίας της Αργεντινής ονόμαζε τον εαυτό της «Πορεία Εθνικής Αναδιοργάνωσης». Βιβλία καιγόντουσαν, διανοούμενοι εξορίζονταν, τριάντα χιλιάδες άνθρωποι εξαφανίστηκαν από προσώπου γης. Όπως η μεσαιωνική ιεροεξεταστές, η δικτατορία διακήρυξε ότι αυτή η ίδια είναι σταυροφόρος για τον «δυτικό και χριστιανικό» πολιτισμό ο οποίος κατά τη γνώμη τους είχε λησμονηθεί. Αυτός ο πόλεμος εξ ορισμού περιλάμβανε τον φυσικό εκμηδενισμό όσων είχαν μολυνθεί από άθεες ιδέες ακόμη κι αν δεν είχαν διαπράξει κανένα έγκλημα.

Η συμβίωση μεταξύ της εκκλησίας και του στρατού είχε τόσο ισχυρή βάση στην Αργεντινή καθώς το 1944 η Παρθένος Μαρία προήχθη στην τάξη του Στρατηγού. Στρατιωτικές παρελάσεις που γιόρταζαν την προαγωγή της γινόντουσαν έξω από εκκλησίες σε όλη την Αργεντινή. Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες το γιγαντιαίο άγαλμα της Παρθένου έξω το καθεδρικό ναό του Μπουένος Άιρες έφερε ένα πηλίκιο στρατηγού. Βαπτισμένη σε τέτοια νερά οι στρατηγοί του 1970 ήταν φυσικό να ηγηθούν της δικτατορίας στηριγμένοι πάνω από όλα στο φόβο για την ενδεχόμενη πτώση της Αργεντινής στον άθεο κομμουνισμό. «Αντιδρώντας στη διαφθορά, στο χάος, στην ηθική απειθαρχία και στον πραγματικό κίνδυνο εθνικής αποδιοργάνωσης στον οποίο είχε βρεθεί η χώρα μας, οι Ένοπλες Δυνάμεις ανέλαβαν την πολιτική εξουσία για να αποκαταστήσουν την διασαλεμένη τάξη» - αυτό ήταν ένα μόνιμο προπαγανδιστικό σλόγκαν της χούντας στις τηλεοράσεις που είχε ως φόντο ένα χάρτη της Αργεντινής που είχε κατακερματιστεί.

Στη δουλειά μου ως συγγραφέα ο φακός μου εστιάστηκε στο πώς εκατοντάδες από τους ναζί και τους συνεργάτες τους δραπέτευσαν στην Αργεντινή. Αυτό με έκανε με πόνο να αντιληφθώ ότι η παρουσία τους κατά τα 30 χρόνια από το τέλος του Β’  Παγκόσμιου Πολέμου μέχρι το πραξικόπημα του 1976 είχε δηλητηριάσει με καταστροφικές συνέπειες τις ηθικές αντιλήψεις ενός λαού που είχε υπάρξει ένα καλά εκπαιδευμένο και πλούσιο έθνος. Η αναγκαστική συνύπαρξη της Αργεντινής με τους ναζί φυγάδες άρχισα να καταλαβαίνω είχε ως αποτέλεσμα την δικαιολόγηση των εγκλημάτων που οι Γερμανοί  εμιγκρέδες είχαν διαπράξει. «’Ήρθε στην πατρίδα μας για να ζητήσει συγγνώμη», είπε στον τύπο ο αρχιεπίσκοπος της Αργεντινής Αντόνιο Κατζιάνο όταν Ισραηλινοί συνέλαβαν τον αρχιεγκληματία Άντολφ Άιχμαν και τον απομάκρυναν από την Αργεντινή το 1960 για να αντιμετωπίσει την δίκη του στην Ιερουσαλήμ. «Η υποχρέωση μας ως χριστιανών είναι να τον συγχωρήσουμε για ότι έχει κάνει».

Ένα ακόμη τρομακτικό χαρακτηριστικό του ολοκληρωτισμού είναι πως επιλέγει για προσεταιρισμό τα πιο αδύναμα στοιχεία της κοινωνίας, τους μετανάστες και τα παιδιά. Στα 1970 στην Αργεντινή, οι στρατιωτικοί διαμόρφωσαν ένα πρόγραμμα εμπνευσμένο από τους γερμανούς ναζιστές. Υπήρχε ένας μεγάλος αριθμός νέων εγκύων γυναικών ανάμεσα στις χιλιάδες κρατούμενους της χούντας στα στρατόπεδα θανάτου. Το να τις σκοτώσουν ενώ μέσα τους κυοφορούσαν ήταν ένα έγκλημα που ούτε καν η χούντα της Αργεντινής δεν μπορούσε να διαπράξει. Αντίθετα, κράτησαν τις γυναίκες στη ζωή ως ανθρώπινο εκκολαπτήριο, τις δολοφονούσαν αμέσως μετά τη γέννα και παρέδιδαν τα μωρά σε θεοσέβαστα ζευγάρια στρατιωτικών για να τα μεγαλώσουν ως δικά τους. Μια κοινωνία που χωρίζει παιδιά από γονείς για οποιαδήποτε λόγο είναι μια κοινωνία που ήδη βρίσκεται στο δρόμο του φασισμού. Υπολογίζεται ότι περίπου 500 μωρά αποχωρίστηκαν με αυτόν το βάναυσο τρόπο από τις μανάδες του παρότι μέχρι σήμερα μόνο 128 έχουν εντοπισθεί και ταυτοποιηθεί μέσα από ένα τεστ DNA. Δυστυχώς όχι όλοι από αυτούς έχουν αποδεχθεί την επανένωση με τις βιολογικές τους οικογένειες.

Αυτή η αποτρόπαιη πρακτική σε μεγάλο βαθμό ενέπνευσε το 1985 το βιβλίο της Μάργκαρετ Άτγουντ « Η ιστορία της υπηρέτριας». «Οι στρατηγοί στην Αργεντινή καταπόντιζαν κόσμο πετώντας τους από τα αεροπλάνα», είπε η Άτγουντ σε μια συνέντευξή της πέρυσι στους Los Angeles Times. «Αλλά εάν επρόκειτο για μια έγκυο, περίμεναν μέχρι να γεννηθεί το μωρό, μετά το έδιναν σε κάποια οικογένεια του συστήματος. Και τώρα μπορούσαν να καταποντίσουν τη γυναίκα έξω από το αεροπλάνο.

Για πολλούς Αργεντινούς ο στρατός δεν αντιπροσώπευε μια υποταγή σε κρατική αυθαιρεσία αλλά μια απαλλαγή από απογοητεύσεις, περιπλοκές, συμβιβασμούς μια κοινοβουλευτικής κυβέρνησης. Ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας έτεινε με χαρά το χέρι του στην ολοκληρωτική βεβαιότητα. Η ζωή είχε ξαφνικά απλοποιηθεί με την προσαρμογή σε μια ενιαία αδιαμφισβήτητη εξουσία. Για όλους αυτούς που πιστεύουν στην δημοκρατία είναι αναγκαίο μέσα από αυτήν την εμπειρία της Αργεντινής να κατανοήσουν την ανακουφιστική ευχαρίστηση με την οποία ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας χαιρέτισε την κατάρρευσή της. Μια γρήγορη υποταγή στην ανταρσία σε πολλούς φαινόταν απείρως πιο προτιμητέα από την εμπλοκή σε οιοσδήποτε ανακρίσεις, συλλήψεις και δίκες. Τρομοκρατημένοι από τον παράλογο φόβο μιας κομμουνιστικής κυριαρχίας, η ανυπομονησία τους να εξασφαλίσουν την ασφάλεια τους τους κέρδισε από την αρχή. Και όταν η Αργεντινή και ο λαός της αποδέχτηκαν την αναγκαιότητα μιας μόνης, απόλυτης λύσης το φονικό πανηγύρι ξεκίνησε.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040