Άρθρα και Τοποθετήσεις

Η Ελλάδα στο Λάκκο των Λεόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ελλάδα στο Λάκκο των Λεόντων

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

 

Κείμενα: Νίκου Ζαχαριάδη, Ηλία Ηλιού, Γιάννη Ιμβριώτη, Νίκου Κιτσίκη, Δημήτρη Μπάτση, Δημοσθένη Σ. Στεφανίδη

Εισαγωγή-Υποσημειώσεις: Θεόδωρος Μαριόλης

Επιμέλεια: Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών Δημήτρης Μπάτσης

Διόρθωση: Αριάδνη Αλαβάνου, Θεόδωρος Μαριόλης

Εκδόσεις:Matura, Αθήνα 2019, σελ. 263

https://www.facebook.com/booknook.gr/photos/a.875060439201987/2740237749350904/?type=3&theater

Η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ) ήταν το μόνο κόμμα της ελληνικής Βουλής, το οποίο καταψήφισε τη «Συμφωνία Συνδέσεως» της Ελλάδας με την ΕΟΚ, το έτος 1962. Η ΕΔΑ υποστήριζε ότι: «Είναι άλμα εις το κενόν, εξώθηση της χώρας στο Λάκκο των Λεόντων. Η οικονομική ολιγαρχία θα επιδιώξη να ρίξη όλα τα βάρη και τις θυσίες στους ώμους του λαού για ν’ αποκομίση από την όλη περιπέτεια της Κοινής Αγοράς νέα ωφελήματα και κέρδη». Ήταν ορθή αυτή η θέση; Ποια είναι η προϊστορία της; Τι έχει συντελεστεί έκτοτε;

          Ο παρών τόμος, Η Ελλάδα στο Λάκκο των Λεόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγκεντρώνει έξι πρωτοποριακά κείμενα, των Νίκου Ζαχαριάδη, Ηλία Ηλιού, Γιάννη Ιμβριώτη, Νίκου Κιτσίκη, Δημήτρη Μπάτση, και Δημοσθένη Σ. Στεφανίδη, τα οποία δημοσιεύθηκαν κατά την περίοδο 1945-1962. Συνθέτουν μοναδικό υπόδειγμα για τη δημιουργική μελέτη των σχέσεων ανάμεσα σε εκείνη την κρίσιμη μεταπολεμική περίοδο και στη σημερινή Δυστοπία: εντός-«Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης» πτώχευση της Ελλάδας και ενεργητική ηγεμονία, ακόμα και επί τα «Αριστερά», του τυφλού δόγματος «Δεν υπάρχει Εναλλακτική» (ΤΙΝΑ).

          Όπως αναπτύσσεται στην Εισαγωγή του Θεόδωρου Μαριόλη, Η Αντίδραση στην Ελλάδα, αυτή η μελέτη συμβάλλει καθοριστικά στην αποκατάσταση του ολογράμματος της πραγματικής μεταπολεμικής ιστορίας της πατρίδας μας, στην αποσάθρωση του τυφλού δόγματος-ΤΙΝΑ και, έτσι, στην υλοποίηση ενός μετωπικού προγράμματος Νέας Οικονομικής Πολιτικής.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή: Η Αντίδραση στην Ελλάδα

     Θεόδωρος Μαριόλης

  1. 1.Πρόγραμμα Ανοικοδόμησης ή «Έλεγχος Τιμών»;

     Δημήτρης Μπάτσης

  1. 2.Τα Προβλήματα της Λαϊκής Δημοκρατίας.

     Νίκος Ζαχαριάδης

  1. 3.Η Θανάσιμη Περίπτυξις της Κοινής Αγοράς

     Νίκος Κιτσίκης

  1. 4.Η Ελλάς στον Λάκκο των Λεόντων

     Ηλίας Ηλιού

  1. 5.Η Θέσις της Ελλάδος Έναντι της Κοινής Ευρωπαϊκής Αγοράς

     Δημοσθένης Σ. Στεφανίδης

  1. 6.Η Ιδεολογική Προπαγάνδα της Κοινής Αγοράς

     Γιάννης Ιμβριώτης

Διαβάστε περισσότερα...

Μια Underground Ανάγνωση των Δραστηριοτήτων των Μεγάλων Μ.Κ.Ο.Του Γιάννη Περάκη

Μια Underground Ανάγνωση των Δραστηριοτήτων των Μεγάλων Μ.Κ.Ο.

 

Ο ορισμός της κοινωνίας των πολιτών: Στην «θεωρία», οι ΜΚΟ εντάσσονται στην λεγόμενη Κοινωνία των Πολιτών. Από τους πιο «κατάλληλους» ορισµούς είναι αυτοί του Έρ.Κέλνερ (ErnestGellner, 1996), ο οποίος ορίζει την Κοινωνία των Πολιτών ως «ένα σύνολο ποικίλων µη κυβερνητικών θεσµών αρκετά ισχυρών ώστε να αντισταθµίζουν το κράτος και που ενώ δε το εµποδίζουν να εκπληρώσει το ρόλο του ως εγγυητή της ειρήνης και διαιτητή µεταξύ µεγάλων συµφερόντων µπορούν ωστόσο να το εµποδίσουν και να εκµηδενίσει το υπόλοιπο της κοινωνίας». Αντίστοιχα, ο Δ. Δηµητράκος του οποίου ο ορισµός χαρακτηρίστηκε πιο «διαφωτιστικός», αναφέρει ότι «η Κοινωνία των Πολιτών είναι ένας ενδιάµεσος χώρος ανάµεσα στο κράτος και τον πολίτη, ένα πλέγµα διαδράσεων ανάµεσα σε εθελοντικές οργανώσεις όπως είναι οι οργανωµένες λέσχες, οι επαγγελµατικές οργανώσεις και λοιπά. Η Κοινωνία των Πολιτών είναι ένα αντιστήριγµα στην πολιτική, δηλαδή το κράτος και συγχρόνως εκούσιας συµµετοχής σε ένα πολιτικό και κοινωνικό σύνολο. Το αντιστήριγµα αυτό που αποτελεί η Κοινωνία των Πολιτών παίζει ρόλο ανταγωνιστικό και συγχρόνως συµπληρωµατικό ως προς την πολιτική κοινωνία (…)».

Οι παραπάνω ορισμοί θα μπορούσαν να είχαν νόημα στην «αγνή» και «αφελή» περίοδο, προ του 1990. Σήμερα στην «πονηρή» εποχή του γιγαντώματος των ΜΚΟ, σε αριθμό και μέγεθος, οι ορισμοί και οι στόχοι των μεγάλων ΜΚΟ, έχουν αποκτήσει άλλο νόημα.

Σήμερα οι μεγάλες ΜΚΟ διαδραματίζουν πολλαπλούς ρόλους:

α) Είναι το όχημα για την «απονέκρωση» του κοινωνικού κράτους και

β) Της εκπαίδευσης των πολιτών στην ιδιωτικοποίηση των κρατικών δομών

γ) την άσκηση εξωτερικής πολιτικής στις χώρες που δραστηριοποιούνται

Ιστορικά στοιχεία

Η πρώτη θεωρητικά διεθνής ΜΚΟ, ήταν ο Ερυθρός Σταυρός, που ιδρύθηκε από τον Ερ. Ντυνάν το 1863 στη Γενεύη. Οι σύγχρονες διεθνείς ΜΚΟ στηρίζουν την ύπαρξη τους στο άρθρο 71 του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ του 1945, απ’ όπου πήραν και το όνομά τους.

Η σωστή μετάφραση του αγγλικού όρου Non Governmental Organization είναι Μη Κρατικές Οργανώσεις. Ισως η λανθασμένη μετάφραση του στα ελληνικά Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις να είναι σκόπιμη. Ο λόγος, οι μεγάλες ΜΚΟ που διακινούν τεράστια ποσά χρημάτων να θέλουν να αποκρύψουν «ενδόμυχα» τον σκοπό της ίδρυσης τους.

Κατά τα πρώτα χρόνια του ψυχρού πολέμου απέκτησαν κακή φήμη μιας και ήταν κατευθυνόμενα όργανα των δύο αντίπαλων στρατοπέδων.

Την δεκαετία του ’60, ομάδες πολιτών σε διάφορα μέρη του κόσμου, κουρασμένοι από τον πολωμένο πολιτικό λόγο άρχισαν να πιέζουν για την προάσπιση της ελευθερίας της σκέψης και του λόγου. Αυτές οι ομάδες συντόνισαν τη δράση τους και δημιούργησαν την πρώτη ΜΚΟ από τη βάση, τη Διεθνή Αμνηστία. Ήταν τέτοια η γρήγορη εξάπλωσή της και η αποτελεσματικότητά της ώστε, την επόμενη δεκαετία, το Ίδρυμα Φορντ χρηματοδότεί μια παρόμοια ΜΚΟ, με το όνομα HelsinkiWatch. Σκοπός θα ήταν η παρακολούθηση της εφαρμογής της τελικής Πράξης του Helsinki εκ μέρους των Σοβιετικών. Η ΜΚΟ αυτή, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων.

Παράλληλα, με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων καινούργια αιτήματα αναδύονται σε παγκόσμια κλίμακα. Είναι αυτά, τα οποία ονομάζουμε «περιβαλλοντολογικά», πάνω στα οποία βασίστηκε η ίδρυση μεγάλων διεθνών περιβαλλοντολογικών ΜΚΟ, όπως η Greenpeace  και η WWF. Και αυτές επίσης απέκτησαν διεθνές κύρος και κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι οι δράσεις τους έφεραν, πολλές φορές σημαντικά αποτελέσματα.

Μετά τη δεκαετία του ’90 οι συνθήκες αλλάζουν. Δύο λόγοι συντελούν σ’ αυτές τις αλλαγές:

α. Η κατάρρευση των σοσιαλιστικών καθεστώτων και

β. Η παγκοσμιοποίηση και η επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού

Και τα δύο συνέβαλαν στην ραγδαία αύξηση του αριθμού των ΜΚΟ μιας και ο νεοφιλελευθερισμός προωθούσε το περιχαράκωμα του κοινωνικού ακτιβισμού μέσα απ’ αυτή την «κοινωνία των πολιτών» και τις ΜΚΟ.

Αυτό το καινούργιο σκηνικό απονομιμοποίησε την πολιτική ουδετερότητα ακόμα και των μεγάλων και διεθνούς κύρους ΜΚΟ. Μέχρι τότε το κριτήριο ουδετερότητας ήταν απλό μια και αν έλεγχες και πίεζες και τα δύο στρατόπεδα του ψυχρού πολέμου χαρακτηριζόσουν ουδέτερος. Τώρα, με την εξαφάνιση του αντίπαλου δέους, τα πραγματικά πολιτικοκοινωνικά προβλήματα άρχισαν να αναδύονται. Μερικά ενδεικτικά παραδείγματα:

1) Το 2000 η Διεθνής Αμνηστία κατήγγειλε τους εξαθλιωμένους μαύρους αγρότες της Ζιμπάμπουε, που τόλμησαν να καταλάβουν κτήματα των λευκών γαιοκτημόνων. Ξέχασε όμως να αναφέρει την για περισσότερο από αιώνα καταλήστευση αυτής της χώρας από τους λευκούς αποικιοκράτες, 2) Στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας οιΓιατροί χωρίς Σύνορααρνήθηκαν να περιθάλψουν Σέρβικους πληθυσμούς, επιλέγοντας να το κάνουν μόνο για τους Μουσουλμάνους. Αποτέλεσμα ήταν να αποπέμψουν το Ελληνικό τμήμα τους, που αποφάσισε να περιθάλψει και Σέρβους, 3) ΗGreenpeace έκανε μεγάλο θόρυβο για την ρύπανση του Σαρωνικού από πετρελαιοειδή μετά το ναυάγιο του Αγία Ζώνη ΙΙ, δεν είπε όμως κουβέντα για την καταστροφή του περιβάλλοντος στην Χαλκιδική. Επίσης κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία δεν είδε κανέναν βρώμικο πόλεμο από πυρηνικά και καμιά οικολογική καταστροφή.

Ο Μπ. Μπρεχτ έγραφε:«Εχω ακούσει πολλές φορές, ότι άνθρωποι που νίπτουν τας χείρας τους τοκάνουν συνήθως σε ματωμένους νιπτήρες. Φαίνεται μετά στα χέρια τους»

Η χρηματοδότηση τους

Από την αρχή η χρηματοδότηση των ΜΚΟ βασιζόταν σε τρεις πυλώνες: α) τις συνδρομές και τις εισφορές των μελών και των υποστηριχτών τους, β) τις χορηγίες κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών, γ) τις δωρεές ιδιωτών και ιδρυμάτων.

Οι διεθνείς φορείς που τις χρηματοδοτούν είναι συγκεκριμένοι με πρώτη την Παγκόσμια Τράπεζα και ακολουθούν ο ΟΗΕ, το ΔΝΤ κλπ. Τόσο αυτοί οι φορείς, όσο και οι κυβερνήσεις ή η ΕΕ επιλέγουν να χρηματοδοτούν ΜΚΟ που προωθούν τις πολιτικές τους. Με λέξεις άγνωστες «πλουτίζεται» το λεξιλόγιό μας, όπως τα αρχικά των: GONGO, QANGODANGO.

Στην Ευρώπη μόνο ο αριθμός τους υπερβαίνει το 1 εκατ. Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι οι ΜΚΟ λογοδοτούν κυρίως στους χρηματοδότες τους. Επίσης η υπηρεσία καταγραφής πιστοποίησης και χρηματοδότησης των ΜΚΟ εδρεύει στο αντίστοιχο υπουργείο Εξωτερικών όπως και στην Ελλάδα η Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (Υ.Δ.Α.Σ.). Αυτό συμβαίνει γιατί οι κρατικά επιχορηγούμενες ΜΚΟ χρησιμοποιούνται κυρίως για την άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Έτσι εμείς χρηματοδοτούμε ΜΚΟ που στέλνουν ανθρωπιστική βοήθεια, περιθάλπουν άρρωστους ή χτίζουν σχολεία και γεφύρια σε τρίτες χώρες και αντιστοίχως η ΕΕ και άλλες χώρες χρηματοδοτούν ΜΚΟ που ασχολούνται με το προσφυγικό, την φτώχεια, την ισότητα των δύο φύλων κλπ στη χώρα μας. Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι ένας από τους τρόπους άσκησης εξωτερικής πολιτικής είναι και ο πόλεμος.

Με όλα τα παραπάνω μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι ΜΚΟ δεν είναι η έκφραση της ενεργού πολιτειότητας και της διαμαρτυρίας της κοινωνίας των πολιτών αλλά αντίθετα ένα αδιάσπαστο κομμάτι του πολιτικοκοινωνικού μας συστήματος.

Η απόδειξη: Στην Ρωσία το 2004 η Ρώσικη κυβέρνηση έφερε προς ψήφιση ένα νομοσχέδιο για την διαφάνεια της χρηματοδότησης των ΜΚΟ. Το νομοσχέδιο προέβλεπε την δημοσίευση του πλήρους καταλόγου των δωρητών και των δωρεών τους ώστε να φορολογηθούν ανάλογα. Αν ο κατάλογος δεν δημοσιευόταν τότε το 24% των δωρεών θα κατακρατείτο ως φόρος. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτοί που διαμαρτυρήθηκαν έντονα ήταν η Αμερικάνικη Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης και το Ίδρυμα Φορντ, που απεδείχθη ότι ήταν οι βασικοί χρηματοδότες των ρώσικων ΜΚΟ. Μάλιστα στη διαμαρτυρία τους ανέφεραν ότι αυτό το νομοσχέδιο αποτελεί «φραγμό στο κίνημα των Δωρητών».

Σημαντικότατο ρόλο διαδραματίζει στο στερέωμα των ΜΚΟ το όνομα Τζορτζ Σόρος. Αυτός ο πάμπλουτος ουγγροαμερικανός χρηματιστής έχει φτιάξει ένα τεράστιο δίκτυο ΜΚΟ σε όλον το κόσμο, το οποίο χρηματοδοτεί με ασύλληπτα ποσά. Μόνο για το 2018 έχει μεταφέρει στην κεντρική του ΜΚΟ την OSF(OpenSocietyFoundation), 18 δις δολάρια.

Ο λόγος: Ο Σόρος, όντας γνήσιο δημιούργημα του, κατά Καστοριάδη, καζινοκαπιταλισμού έχει μάθει καλά να παίζει τζόγο στις διεθνείς αγορές. Κι επειδή, όπως γίνεται στα καζίνο με τους επαγγελματίες χαρτοπαίκτες, οι άλλοι μεγάλοι παίκτες τον έχουν πάρει μυρωδιά να προσπαθεί να ανοίξει καινούργιες αγορές όπου θα κυριαρχεί ως παίκτης.

Στην Ελλάδα δραστηριοποιείται μέσω της ΜΚΟ SolidarityNow, η οποία αποτελεί έναν από τους κυριότερους διαχειριστές των κονδυλίων για τους πρόσφυγες.

Ο τρόπος διαχείρισης: Οπως ανακοινώθηκε, τη διαχείριση των χρημάτων θα αναλάβει μεν η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, αλλά και άλλες «μη κυβερνητικές οργανώσεις», μέσω των οποίων θα χρηματοδοτηθούν το στήσιμο των καταυλισμών και η σίτιση των προσφύγων.

Είναι το ίδιο μοντέλοπου εφαρμόζει η ΕΕ σε τρίτες χώρες όπου ξεσπούν ανθρωπιστικές κρίσεις. Η συγκεκριμένη υπηρεσία χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ οι πόροι της μέχρι το 2020 έχουν καθοριστεί σε 6,6 δισ. ευρώ! Αυτά είναι τα χρήματα που, αντί να δοθούν στις κυβερνήσεις των χωρών που αντιμετωπίζουν ανθρωπιστική κρίση, θα μοιραστούν στους ιδιώτες κάθε νομικής μορφής! Μάλιστα, ο επίτροπος σημείωσε ότι η Ελλάδα «διαθέτει ένα αξιόπιστο τραπεζικό σύστημα για την εξυπηρέτηση του προγράμματος» και επισήμανε ότι η μέθοδος των cashandvoucher(μετρητών και των κουπονιών) επιτρέπει στους πρόσφυγες να «διατηρούν την αξιοπρέπειά τους» (το τυράκι) και βοηθάει και τις τοπικές κοινωνίες γιατί χρησιμοποιούνται τα δικά τους αγαθά» (η φάκα).

Άλλωστε σε διεθνές επίπεδο το «υλικό» υπάρχει: 63 εκατ. πρόσφυγες, 40,8 εκατ. εσωτερικά εκτοπισθέντες και 3,2 εκατ. αιτούντες άσυλο.

Σήμερα η Ε.Ε. που επιχορηγεί τα κράτη μέλη για οποιοδήποτε θέμα, θέτει ως όρο την διαχείριση του 20% της χορηγίας από το κράτος και το υπόλοιπο 80% από ΜΚΟ. Πρόσφατο χαρακτηριστικό παράδειγμα η διαχείριση του προσφυγικού στην Ελλάδα.

Οι τομείς που χρηματοδοτούνται: α) Κοινωνική ένταξη, ισότητα των φύλων και ίσες ευκαιρίες, β) Πολιτισμός και μέσα επικοινωνίας, γ) Προώθηση της ιδιότητας του πολίτη και της συμμετοχής στα κοινά, δ) Έρευνα και καινοτομία, ε) Ανάπτυξη και ανθρωπιστική βοήθεια

ζ) Μεταφορές, ενέργεια και ΤΠΕ:

Έλλειμμα διαφάνειας στο σύστημα διάθεσης της χρηματοδότησης της ΕΕ μέσω ΜΚΟ.

Ευρ. Ελεγκτικό Συνέδριο: «Ο τρόπος προσδιορισμού των ΜΚΟ δεν είναι αξιόπιστος. Πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι πού πηγαίνουν τα χρήματά τους». Συγκεκριμένα, η ειδική έκθεση αριθ. 35/2018, με τίτλο «Διάθεση κονδυλίων της ΕΕ μέσω ΜΚΟ: απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την ενίσχυση της διαφάνειας», η οποία δημοσιεύθηκε στις 18-12-2018, καταλήγει ότι o τρόπος με τον οποίο η χρηματοδότηση της ΕΕ διοχετεύεται μέσω μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) στους τομείς της ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας, της περιβαλλοντικής προστασίας, του πολιτισμού, καθώς και για άλλους σκοπούς πρέπει να είναι περισσότερο διαφανής (sic).

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, την περίοδο 2014-2017 η Επιτροπή προγραμμάτισε ποσό ύψους 11,3 δις. ευρώ για διάθεση μέσω ΜΚΟ. Βέβαια, η Επιτροπή γνωστοποιεί, κατά κανόνα στοιχεία που αφορούν την ανθρωπιστική και αναπτυξιακή βοήθεια, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα διαφάνειας. Σε πέντε από τα έξι ελεγχθέντα έργα, οι οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών είτε δεν δημοσίευσαν είτε δημοσίευσαν μόνον εν μέρει τις συμβάσεις που ανατέθηκαν σε ΜΚΟ, και η Επιτροπή δεν εξακρίβωσε αν οι εν λόγω οργανισμοί είχαν εκπληρώσει τη συγκεκριμένη υποχρέωση.

Σε ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 1997 ορίζονται τα εξής πέντε χαρακτηριστικά των ΜΚΟ. Πρόκειται για: 1) εθελοντικές οργανώσεις με επίσημη ή θεσμική οντότητα, 2) μη κερδοσκοπικές, 3) ανεξάρτητες από κυβερνήσεις και άλλες δημόσιες αρχές, 4) διοικούνται κατά τρόπο «ανιδιοτελή», και 5) οι δραστηριότητές τους στοχεύουν, τουλάχιστον εν μέρει στην προώθηση του δημόσιου συμφέροντος.

Στην Ελλάδα

Είναι αναμφισβήτητο ότι κάποιες απ’ αυτές επιτελούν κοινωνικό έργο, όπως η κιβωτός του κόσμου, το χαμόγελο του παιδιού κλπ. Οι ενταγμένες στο μητρώο είναι 47 ελληνικές και 7 ξένες. Ταυτόχρονα οι περισσότερες απο αυτές βαρύνονται με οικονομικές ατασθαλίες και πελατειακές σχέσεις. Κατά την διάρκεια των ετών 2000-2010 έχουν δοθεί τα κάτωθι ποσά:

Οι κυριότερες ΜΚΟ που Επιδοτήθηκαν για τα έτη 2000-2010
Α/Α EΠΩΝΥΜΙΑ ΜΚΟ Ποσό Α/Α EΠΩΝΥΜΙΑ ΜΚΟ Ποσό
1 Αλληλεγγύη 17.826.871,00 16 Διεθνές Αναπτυξιακό Κέντρο-ΔΑΚ – Αθήνα 1.359.776,00
2 Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης Αθήνα 8.985.598,00 17 Κύκλος τηςΠάτμου 1.189.362,00
3 Κέντρο Ανάπτυξης και Εκπαίδευσης-Ευρωπαική Προοπτική 7.389.432,00 18 Μία ΓήΒόλος 1.124.572,00
4 Γιατροί του Κόσμου – Αθήνα – Αθήνα 3.473.051,00 19 Ελληνική Δράση ΑφρικήςΑθήνα 1.109.004,00
5 Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίου Δικαίου-Ευρωπαικός Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου 3.466.562,00 20 Ελληνική Ομάδα Διάσωσης ΕΟΔ – Θεσ/νίκη 940.060,00
6 Οικουμενική 3.384.036,00 21 ΚΕΔΕ Κέντρο Έρευνας και Δράσης για την Ειρήνη 925.910,00
7 Αναπτυξιακή Συνεργασία και Αλληλεγγύη ΑΣΑ – Αθήνα 2.924.565,00 22 Πορευθέντες-Διορθόδοξο Κέντρο 895.000,00
8 Δίκτυο για τη Δημοκρατία στη ΝΑ Ευρώπη 2.492.728,00 23 Πρωτοβουλία Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Οικονομικής Ανάπτυξης 850.363,00
9 Human Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ανθρωπιστικής Ανάπτυξης – Ιωάννινα 2.471.030,00 24 Άρσις Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων – Αθήνα 702.069,00
10 I.O.C.C. Διεθνής Ανθρωπιστικός Οργανισμός Ορθοδόξων Χριστιανών – Αθήνα 2.187.882,00 25 Ιάσων – Εθελοντική Οργάνωση Αειφορίας Περιβάλλοντος – Αθήνα 609.883,00
11 Εληηνικός Ερυθρός ΣταυρόςΑθήνα 1.878.038,00 26 Ελληνικό ΙνστιτούτοΕπικοινωνίαςΛίντερσίπ 605.942,00
12 Διορθόδοξος Σύνδεσμος Ο Απόστολος Παύλος 1.593.705,00 27 ΚλίμακαΑθήνα 602.009,00
13 Αναπτυξιακή Αλληλεγγύη Αριστοτέλης – Θεσ/νίκη 1.419.935,00 28 Ιδρυμα Ορμυλία-Παναγία η Φιλανθρωπινή 590.003,00
14 Κέντρο Στρατηγικού Σχεδιασμού για την Ανάπτυξη-ΚΕΣΣΑ Δήμητρα 1.376.582,00 29 Ελληνικό Συβούλιο για τους Πρόσφυγες 529.847,00
15 Ελληνικός Σύνδεσμος για τη Διεθνή Ανάπτυξη (H.A.I.D.) – Αλεξ/πολη 1.373.073,00 30 Ελληνικό Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης – Αθήνα 411.867,00
Σύνολο Ποσών 74.688.755,00
«Ενδεικτικό του ύψους των χρηματοδοτήσεων που έχουν κατά καιρούς διατεθεί, αποτελεί το γεγονός ότι με βάση τα καταγεγραμμένα και έως σήμερα απεσταλμένα στοιχεία των υπουργείων για τις επιχορηγούμενες ΜΚΟ, το ποσό που έχει διατεθεί ξεπερνά τα 100 εκατ. ευρώ. Ας σημειωθεί ότι το ποσό στην πραγματικότητα είναι πολύ μεγαλύτερο, αν αναλογιστεί κανείς ότι το υλικό που απεστάλη είναι εξαιρετικά ανομοιογενές».

Δυστυχώς και εδώ επικράτησε η λογική της απόφασης του σ.τ.ε. «περί παραγραφής στην πενταετία», όλων των ατασθαλιών και του ροκανίσματος των χρημάτων των φορολογουμένων.  

Επείγοντα μέτρα ελέγχου των ΜΚΟ

Εχουν περάσει 4,5 χρόνια απο τότε που ανέλαβε ο σύριζα. Η αδιαφάνεια και η έλλειψη ελέγχου των ΜΚΟ εξακολουθεί να υφίσταται. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Γ. Μουζάλα στο One Channel, «δρουν ανεξέλεγκτα οι ΜΚΟ».Ο λόγοι είναι πολλοί. Ο πλέον σημαίνων λόγος: Λόγω του ελέγχου των προσλήψεων στο δημόσιο τομέα απο την τρόικα αποτελεί «πεδίο δόξης λαμπρόν» προώθησης των πελατειακών σχέσεων. Τα στοιχεία άλλωστε απο τα προηγούμενα χρόνια είναι «πλούσια».

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Θαλής», 30μελής επιστημονική ομάδα κατέγραψε σε όλη τη χώρα 422 οργανώσεις, αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες και σωματεία με κοινωφελές έργο, οι οποίες διαθέτουν οργανωτική αυτονομία και διοικητικές δομές, παρουσιάζουν χρονική διάρκεια (έχουν κλείσει 2 οικονομικές χρήσεις) και σημαντικό αριθμό επωφελουμένων, ενώ η δράση τους ξεπερνά γεωγραφικά τα όρια της γειτονιάς. Εξ αυτών στη διαδικασία προθυμοποιήθηκαν να συμμετάσχουν 189 οργανώσεις (45%) και από αυτές έφεραν εις πέρας την έρευνα οι 157 οργανώσεις (37%) του συνόλου. Οι τελικοί συμμετέχοντες ήταν 90 σωματεία (57%) και 67 μη κερδοσκοπικές εταιρείες (43%). Ετσι, 111 ασχολούνται με την κοινωνική αλληλεγγύη και ένταξη, 100 με την υγεία, πρόνοια, σίτιση και στέγαση, 69 με εκπαίδευση, κατάρτιση και εργασιακά δικαιώματα, 59 με ανθρώπινα δικαιώματα και θέματα φύλου, κ.ά.

Οι μισθωτοί απασχολούμενοι το 2011 απο 2.090 έγιναν το 2012 4.109 και «παγιώθηκαν» σε 4.016 το 2013. Αντιστοίχως, έχει γιγαντωθεί και ο αριθμός των εθελοντών, το 2011(14.577), το 2012 (15.540) και το 2013 (19.869).

Άμεσα μέτρα ελέγχου των ΜΚΟ

1ο) Εκπλήρωση του σκοπού ίδρυσης. Έλεγχος εάν η ΜΚΟ εκπληρώνει τον σκοπό για τον οποίο έχει ιδρυθεί. Κάποτε υπήρχε στο ΥΠ.ΟΙΚ. υπηρεσία που έλεγχε τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, ως προς το σκοπό που έχουν ιδρυθεί.

2ο) Οι ΜΚΟ που επιδοτούνται, να ελέγχονται για την τήρηση της εργατικής, φορολογικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας. Παραδείγματα:

  • Μια ΜΚΟ που δραστηριοποιείται στο «σχεδιασμό, εφαρμογή και υλοποίηση προγραμμάτων ανθρωπιστικής και ιατρικής δράσης» και είναι συνεργάτης του υπουργείου και της υπηρεσίας πρώτης υποδοχής. Σε αυτήν εργάζονται κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχίατροι γιατροί γενικών καθηκόντων, δάσκαλοι κ.λπ. Οι συμβάσεις, από Ιδιωτικού Δικαίου (κυρίως οχτάμηνης διάρκειας) άλλαξαν σε εργολαβικές-μπλοκάκι (διάρκειας δύο μηνών) με τους εργαζόμενους να περνάνε το μαρτύριο της σταγόνας, δηλαδή μέχρι την τελευταία μέρα για να ανανεώσει άλλους δύο μήνες τη σύμβαση.
  • Το αντεργατικό πλαίσιο κάτω από το οποίο δουλεύουνοι εργαζόμενοι και της συγκεκριμένης ΜΚΟ, δεν σταματά εδώ. Για παράδειγμα, αν έρθει βάρκα με πρόσφυγες, μπορεί να δουλέψουν ακόμα και Κυριακή χωρίς να πληρωθούν, απλά τους δίνονται δυο μέρες ρεπό.

3) Στίς ΜΚΟ που επιδοτούνται να αναλάβει ο ΑΣΕΠ τις προσλήψεις. Εδώ είναι το κομβικό σημείο της συνέχισης του πελατειακού κράτους. Παραδείγματα:

α) Απελευθέρωση χιλιάδων προσλήψεων μόνιμου και εποχικού προσωπικού στους δήμους και τις περιφέρειες προχωρά η κυβέρνηση. Παράλληλα, μέσα στην προεκλογική περίοδο και αφού διορίσει τους 8.166 της 3Κ/2018, σκοπεύει να προχωρήσει και σε δεύτερο κύκλο μονιμοποιήσεων στους δήμους, αυτή τη φορά για 757 θέσεις. Θα γίνει με τα ίδια κριτήρια και με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή και αυτή θα δίνει προτεραιότητα σε όσους έχουν ήδη προϋπηρεσία σε αντίστοιχη θέση στο Δημόσιο, β) 8.933 μέσω κοινωφελούς εργασίας: Παράλληλα, με το νέο νομοσχέδιο εξαιρούνται και οι προσλήψεις κοινωφελούς εργασίας, όπως για παράδειγμα αυτή για τις 8.933 θέσεις που ανακοινώθηκε από τον ΟΑΕΔ. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της νέας πρόσκλησης η προθεσμία υποβολής αιτήσεων έληγε στις 18 Μαρτίου. Εάν προσθέσει κανείς και το δίμηνο που χρειάζεται προκειμένου ο ΟΑΕΔ να επεξεργαστεί τις αιτήσεις των υποψηφίων, καθώς και το διάστημα των ενστάσεων που ακολουθεί, τότε καταλαβαίνουμε ότι η πρόσληψη του νέου προσωπικού έγινε χρονικά περίπου κοντά στην ημερομηνία των αυτοδιοικητικών και των βουλευτικών εκλογών, γ) 1.333 συμβασιούχοι: Αυξάνονται κατά 433 άτομα, απο 900 που ισχύει σήμετα σε 1.333.

Συνάγονται αβίαστα τα εξής συμπεράσματα για τις μεγάλες ΜΚΟ:

1) Λειτουργούν δήθεν αντιπολιτευτικά στο ήδη υπάρχον πολιτικό σύστημα,

2) Πραγματοποιούν μια πρόβα τζενεράλε για την υποκατάσταση του κοινωνικού κράτους

3) Απορόφηση των κοινωνικών αντιδράσεων και κραδασμών,

4) Εκπαίδευση των εργαζομένων στις ελαστικές μορφές εργασίας.

Με μια δόση «αυθαιρεσίας» αλλά και «φαντασίας», μπορεί να ισχυρισθεί κάποιος ότι το μόνο που απομένει είναι η λαική νομιμοποίηση τους, για να αποκαλούνται ως «σοβιέτ». Αυτή θα είναι η «νέα εκδοχή της δυαδικής εξουσίας» του νεοφιλελεύθερου παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού.

Πηγές:

Γραφέας Υπηρεσίας 23 Νοεμβρίου 2017

Lawspot.gr 28/12/2018 Γεώργιος Π. Κανέλλος

Μ. Μπορνόβας είναι εθελοντής γιατρός στο Κοινωνικό Ιατρείο Καλαμάταςαπό «https://iskra.gr/»

GONGO-(ΜΚΟ που ιδρύονται και χρηματοδοτούνται από κυβερνήσεις).

QANGO-(ΜΚΟ που δεν ιδρύονται από κυβερνήσεις αλλά λειτουργούν μόνο μέσω κρατικών επιχορηγήσεων).
DONGO-(ΜΚΟ που ιδρύονται και χρηματοδοτούνται από ιδιώτες δωρητές, επιχειρήσεις ή Ιδρύματα).

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Το Παιχνίδι είναι στημένο από πριν ξεπουλημένο και εμείς παίζουμε τα ρέστα μας.Του Γ. Περάκη

Το Παιχνίδι είναι στημένο από πριν ξεπουλημένο και εμείς παίζουμε τα ρέστα μας

 

Παρατηρείς τα αποτελέσματα των εκλογών. Για κάποιον περίεργο λόγο αυτή η προεκλογική περίοδος θυμίζει τις «χρυσές» εποχές των «επικών μονομαχιών» των Α. Παπανδρέου και Κων. Μητσοτάκη (σε lightversion). Βέβαια οι συνθήκες και τα μεγέθη των προσωπικοτήτων, δεν είναι συγκρίσιμα. Η τεχνολογία επίσης. Σήμερα οι απαντήσεις εκατέρωθεν (Σύριζα-Νέας Δημοκρατίας) είναι άμεσες με τον προπαγανδιστικό μηχανισμό που διαθέτουν. Οι χαρακτηριστικές ατάκες:

«Πραγματικότητα»-Νο-1, της Νέας Δημοκρατίας

Μ. Ξαφά: πρώην στέλεχος του ΔΝΤ: Λάθος της κυβέρνησης να μην κοπούν οι υπάρχουσες συντάξεις. «Οι παροχές που προσέφερε η κυβέρνηση βασίζονται αποκλειστικά σε μία μικροπολιτική σκοπιμότητα και δεν εντάσσονται σε καμία αναπτυξιακή στρατηγική.

Στουρνάρας: «Τα περιθώρια χρηματοδότησης των συντάξεων από τον κρατικό προϋπολογισμό είναι πλέον στενά και επομένως απαιτείται ένα σύστημα συνταξιοδοτικών προϊόντων του ιδιωτικού τομέα» σημείωσε ο κ. Στουρνάρας.  

«Πραγματικότητα»-Νο-1, του ΣΥΡΙΖΑ

Το Μέγαρο Μαξίμου τονίζει: «Οι σημερινές δηλώσεις του κ. Στουρνάρα που απηχούν απολύτως το πρόγραμμα και τις προτάσεις του κου Μητσοτάκη είναι σαφέστατες, παραπέμποντας στο λεγόμενο «ασφαλιστικό Πινοσέτ ». «Την ίδια στιγμή ο κος Στουρνάρας αμφισβήτησε και τη δυνατότητα χρηματοδότησης της καθολικής πρόσβασης σε δημόσιες υπηρεσίες Υγείας αμφισβητώντας έτσι μια κεντρική κυβερνητική επιλογή στήριξης των ανασφάλιστων συμπολιτών μας». «Οι πολίτες που σε λίγες εβδομάδες θα αποφασίσουν οριστικά, μπορούν να πάρουν σήμερα μια πρώτη γεύση για τη κοινωνική ισοπέδωση που θα προκαλέσει η επαναφορά στις σκληρές ταξικές πολιτικές του κου Μητσοτάκη και των συνοδοιπόρων του» καταλήγουν. 

Η πραγματικότητα της καθημερινότητας-Νο-1

Στοιχεία-σοκ για τις συντάξεις στην Ελλάδα: Οι συνταξιούχοι επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ είχαν μείωση εισοδήματος κατά 15,5% σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ από την επεξεργασία των φορολογικών δηλώσεων, καθώς το μέσο εισόδημα μειώθηκε κατά 2.056 ευρώ (15,5%) δηλαδή από 13.321 ευρώ το 2014, σε 11.115 ευρώ το 2017, λόγω των περικοπών του ΣΥΡΙΖΑ. Δραματικές είναι οι περικοπές και στους νέους συνταξιούχους (μετά το 2016), οι οποίοι λόγω του ν. Κατρούγκαλου είχαν 22 μειώσεις σε συντάξεις και επιδόματα. Το 50% των συνταξιούχων στη χώρα μας (1,2 εκατ. άτομα) επιβιώνει με κύρια-μεικτή σύνταξη κάτω από 500 ευρώ!

«Πραγματικότητα»-Νο-2, της Νέας Δημοκρατίας

Βρούτσης: Οι 120 δόσεις υπονομεύουν την οικονομία, δήλωσε ο τομεάρχης Εργασίας της ΝΔ.

«Πραγματικότητα»-Νο-2, του ΣΥΡΙΖΑ

Πετρόπουλος: Σχετικά με τις δηλώσεις του Γ. Βρούτση και τις 120 δόσεις ο κ. Πετρόπουλος είπε χαρακτηριστικά: «Έμεινα σύξυλος. Με δυσθυμία το ψήφισε η ΝΔ το μέτρο γιατί αυτό που κάναμε εμείς δεν το έκαναν εκείνοι. Ποτέ δεν προσέτρεξαν να βοηθήσουν εκείνους που είχαν ανάγκη. Αν μειώσει την εισφορά τότε από την πρώτη χρονιά θα έχουμε έλλειμμα 2,5 δισ. ευρώ».

Η πραγματικότητα της καθημερινότητας-Νο-2

Το συνολικό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την Εφορία ανέρχεται στα 104,3 δισ. ευρώ. Το 47,4% ή 49,4 δισ. ευρώ είναι οφειλές από μη φορολογικά έσοδα . Από αυτά τα 33,7 δισ. ευρώ αφορούν σε πρόστιμα του παλαιού (ΚΒΣ). Οι οφειλές από έμμεσους φόρους φθάνουν τα 29,2 δις. ευρώ  με το ΦΠΑ να ανέρχοται σε 23,1 δις. ευρώ. Μόλις το 3,3% των συνολικών χρεών βρίσκεται σε ρύθμιση όταν το 2015 το ποσοστό του ρυθμισμένου χρέους αντιστοιχούσε στο 7,6%. Ένας στους δύο οφειλέτες χρωστά ποσά έως 500 ευρώ. Εννέα στους δέκα φορολογούμενους έχουν χρέη έως 10.000 ευρώ.

Οι δύο «μονομάχοι» θυμίζουν δύο συμμάχους που αν και νικητές στον πόλεμο, μαλλώνουν πάνω από τον «ετοιμοθάνατο» εχθρό ποιός απο τους δύο θα τον αποτελειώσει.

«Πραγματικότητα»-Νο-3, της Νέας Δημοκρατίας

Εξη χρόνια πριν: Όταν ο Κυριάκος απέλυσε 2.500 εκπαιδευτικούς των ΕΠΑΛ…Τον Ιούλιο του 2013, ο τότε πρωθυπουργός Α, Σαμαράς, ο τότε υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Κυριάκος Μητσοτάκης και ο τότε υπουργός Παιδείας Κ. Αρβανιτόπουλος, αποφάσισαν τη διάλυση της δημόσιας εκπαίδευσης με την κατάργηση 46 ειδικοτήτων των ΕΠΑΛ και την απόλυση 2.500 χιλιάδων εκπαιδευτικών.

«Πραγματικότητα»-Νο-3, του ΣΥΡΙΖΑ

Η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, ανεξάρτητα από τις δεσμεύσεις του Μεσοπρόθεσμου για την αναδιοργάνωση του Δημόσιου Τομέα, προτάσσει ως αναγκαία για την ουσιαστική αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος την αναδιοργάνωση των υπηρεσιών του, την απλούστευση των λειτουργιών του και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού του. Το Υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης στο πλαίσιο των υποχρεώσεών του είχε ορίσει την συμμετοχή του Υπουργείου Παιδείας στις 12.500 «διαθεσιμότητες» σε 7.500 εκπαιδευτικούς. ΕΥΤΥΧΩΣ Ο ΛΑΟΣ ΜΑΣ, ΤΟΥΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΤΟΝ ΓΕΝΑΡΗ ΤΟΥ 2015…

Η πραγματικότητα της καθημερινότητας-Νο-3

Η χρηματοδότηση της παιδείας στα χρόνια των μνημονίων:

Πίνακας 1- Η Χρηματοδότηση του Υπουργείου Παιδείας απο το 2009-2019 σε δισ. ευρώ και ποσοστό επι του ΑΕΠ
  2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Υπουργ. Παιδείας 7,48 6,739 6,317 5,792 5,275 5,014 5,054 4,864 4,976 5,364 5,527
ΑΕΠ 237,5 226 207 191,2 180,7 178,7 177,3 176,5 180,2 185,7 192,8
% Δαπανών / ΑΕΠ 3,15% 2,98% 3,05% 3,03% 2,92% 2,81% 2,85% 2,76% 2,76% 2,89% 2,87%

Τα αποτελέσματα της υποχρηματοδότησης:

Πίνακας 2- Σχολική χρονιά 2017-2018:
Σχολεία Κατάργηση Συγχώνευση Υποβίβαση Προάγονται Ιδρύονται
Δημοτικά 14 11 43 69 11
Νηπιαγωγεία 29 59 168 118 6
Πίνακας 2Α- Σχολική χρονιά 2018-2019:
Δημοτικά 12 11 168 118 6
Νηπιαγωγεία 15 59 43 69 11
Σύνολο 70 140 422 374 34

 «Πραγματικότητα»-Νο-4, της Νέας Δημοκρατίας

Τ. Αϊβαλιώτης, υποψήφιος βουλευτης ΝΔ: «Υπάρχει ξέρετε και η Σύμβαση της Γενεύης που προβλέπει την ανθρωπιστική μεταχείριση των αιχμαλώτων των πολέμων, είτε των πραγματικών πολέμων είτε των πολιτικών πολέμων»…

Πραγματικότητα»-Νο-3, του ΣΥΡΙΖΑ

Όσο κι αν θέλουν όμως να κρυφτούν, είναι τα ποσοστά των ευρωεκλογών που κάποιους δεν τους αφήνουν. Είναι μικρά, είναι και μεγάλα στελέχη που δεν μπορούν να κρατηθούν αποκαλύπτοντας το πραγματικό πρόσωπο του είδους και του ύφους εξουσίας που εκπροσωπούν. Μια εξουσία των λίγων που ξερνάει μίσος ταξικό για τους πολλούς. 

Η πραγματικότητα της καθημερινότητας-Νο-4

Ο χουλιγκανισμός και ο ρεβανσισμός ποτέ δεν έκανε κακό στον δικομματισμό.

Προσπαθείς να καταλάβεις τι συμβαίνει. Υπάρχουν πολλές ερμηνείες των αποτελεσμάτων. Μια είναι ότι ο λαός τιμώρησε τον ΣΥΡΙΖΑ για την δεξιά στροφή του ψηφίζοντας την δεξιά. Η τιμωρία αφορούσε μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ ή πήρε σβάρνα και εμάς; Μιά άλλη το «Μακεδονικό» κλπ.

Δεν μπορεί λές οι άνθρωποι να είναι τόσο ανόητοι και βλάκες (οι της Νέας Δημοκρατίας). Ενα βήμα πριν την εξουσία βρίσκονται και κάνουν ότι μπορούν να τρομάξουν τον κόσμο. Οι του ΣΥΡΙΖΑ είναι μέσα στο παιχνίδι και υπερθερματίζουν. Αυτή είναι η πρώτη ανάγνωση ή μήπως είναι και η επιφανειακή; Η απάντηση δεν σε καλύπτει και ψάχνεις άλλη εξήγηση. Τότε σου περνά απο το μυαλό η εξής απλή σκέψη. Μήπως είναι μέρος της στρατηγικής του δικομματισμού των μνημονιακών κομμάτων, να περιχαρακώσουν τις αντιδράσεις; Η εξήγηση αυτή σου φαίνεται πιο λογική. Τελειώνεις και με αυτό.

Εχει όμως ένα μεγάλο κενό. Πέρα απ’ αυτούς τους δύο τι υπάρχει; Μια άλλη λύση βρε παιδί μου. Μετράς ψήφους των κομμάτων που κατά την άποψη σου, πρόσκεινται «φιλικά» στις απόψεις σου. Συστηματοποιείς τις σκέψεις σου και καταγράφεις ψήφους:

  • Κ.Κ.Ε.: Ευρωεκλογές Μαίου-2019 (302.673), ευρωεκλογές Μαίου-2014 (349.342), μείωση                  -46.669 ή ποσοστό μείωσης  -13,36%.
  • Πλεύση Ελευθερίας+Λαική Ενότητα: Ευρωεκλογές Μαίου-2019 (90.856+31.674)=(122.530) βουλευτικές εκλογές Σεπτεμβρίου-2015 (155.242), μείωση -29.712 ή ποσοστό μείωσης                        -19%.
  • ΑΝΤ.ΑΡ.Σ.ΥΑ.: Ευρωεκλογές Μαίου-2019 (36.334), ευρωεκλογές Μαίου-2014 (41.299) μείωση -4.965 ή ποσοστό μείωσης  -12,02%.
  • ΜΕΡΑ25: Ευρωεκλογές Μαίου-2019 129.293, αλλά δεν έχεις συγκρίνεις με το 2014.

 

Κάποια κόμματα κάνουν την αυτοκριτική τους, άλλα τις εκτιμήσεις τους. Σε κάποιες εκτιμήσεις συμφωνείς και σε άλλες όχι. Άλλωστε δεν είναι πολιτικά «πρέπον» να πείς το οτιδήποτε, ειδικά όταν υπάρχουν εκτιμήσεις που αφορούν εσωκομματικές διαδικασίες όταν δεν είσαι μέλος αυτών των κομμάτων.

Άλλωστε ένας απλός αριστερός «ελευθέρας βοσκής» είσαι.

Επίσης καταλαβαίνεις ότι εκεί όπου υπάρχουν επιθέσεις «ιδεολογικής καθαρότητας», το κεντρικό ζήτημα ανάγεται στο ότι μάλλον «ο στόχος μιας καλύτερης ζωής μάλλον χωρίζει παρά ενώνει». Μια σκέψη όμως σου τριβελίζει το μυαλό, είναι η πραγματικότητα που βλέπεις, απο το πρωί μέχρι το βράδυ. Σου φαίνονται αυτές οι αυτοκρικές λίγες και λειψές. Μετά λές, δεν το βλέπουμε αυτό; Τι άλλο θέλουμε για να το χωνέψουμε;

Η Δεξιά είναι προ των πυλών. Λόγω προγούμενης εμπειρίας (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ) γνωρίζεις ότι σήμερα δεξιά πρώτα απ’ όλα σημαίνει ακραίος νεοφιλευθερισμός με την διάλυση του κοινωνικού κράτους και περαιτέρω φτωχοποίηση των εργαζόμενων και των συνταξιούχων. Παρομοίως σημαίνει η «τομή» του ν. Κατρούγκαλου στις συντάξεις. Όσο για τα 380,00 ευρώ της εθνικής σύνταξης είναι πολύ κοντά στο Α’ μνημόνιο που αναφέρει «το κράτος εγγυάται τα 15 ημερομίσθια του ανειδίκευτου εργάτη δηλαδή 293,00 ευρώ. Δεξιά και υποτέλεια επίσης σημαίνει επίσης η εκχώρηση των δημοσίων εσόδων στούς «θεσμούς» για 99 χρόνια και το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας.   

Μπλοκάρεις, θα είμαστε ηττημένοι εσαεί αναρωτιέσαι; Απελπισμένος όπως είσαι θυμάσαι τον  φίλο σου τον Μπουκόφκσι, «η ελεύθερη ψυχή είναι σπάνια, αλλά όταν τη συναντήσεις την αναγνωρίζεις. Κι αυτό, γιατί αισθάνεσαι όμορφα, πολύ όμορφα όταν είσαι κοντά της ή μαζί της».  Θυμάσαι ένα κείμενο με τα δέκα σημεία του 114:

Πρώτο: Αρνούμαστε να συμβιβαστούμε με την άγρια επίθεση ενάντια στην κοινωνία, στον κόσμο της εργασίας, στη νέα γενιά και με τον εξευτελισμό της Ελλάδας, ...

Δεύτερο: Γνωρίζουμε ότι ο τόπος μας διαθέτει άφθονες δυνατότητες ανάπτυξης και πλούτου, φτάνει να αξιοποιηθούν με αυτοπεποίθηση και όραμα οι υποδομές του που σήμερα λεηλατούνται, ...

Τρίτο: Είμαστε πεπεισμένοι ότι υπάρχει εναλλακτική λύση που θα οδηγήσει στην ανασυγκρότηση και την αναγέννηση της οικονομίας και της πατρίδας μας....

Τέταρτο: ...Κρίνουμε ως άμεσα αναγκαία: Την τόνωση της ενεργού ζήτησης...

Πέμπτο: Θεωρούμε ότι οι νέες πολιτικές απαιτούν την κατάκτηση και εδραίωση της λαϊκής και εθνικής κυριαρχίας, ...

Έκτο: Θέτουμε, ζώντας σε μια περιοχή ρευστότητας και ανασφάλειας, αμερικανικών και ευρωπαϊκών ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων, ...

Έβδομο: Είμαστε βέβαιοι ότι υφίστανται οι αναγκαίες δυνάμεις για ένα τέτοιο φιλόδοξο εγχείρημα. Είναι όμως διασκορπισμένες και συχνά ανταγωνιστικές, και γι’ αυτό μειωμένης αποτελεσματικότητας. Μπορούμε να ενώσουμε τις διάσπαρτες αυτές νησίδες σε ένα πανίσχυρο Αρχιπέλαγος. ...

Όγδοο: Ζούμε σε χρόνια που από τη νεολαία έχει αφαιρεθεί το δικαίωμα να έχει όραμα, ακόμα και να ονειρεύεται. ...

Ένατο: Συνυπογράφουμε το κείμενο: ... Η μόνη εγγύηση μας γι’ αυτό θα είναι η δράση μας...

(για πειρισσότερα:  https://www.sxedio-b.gr/index.php/articles1/item/2062-deka-simeia-gia-ti-synergasia-tin-koini-drasi-kai-tin-enotita-keimeno-ypegrafwn).

Το διαβάζεις, μα «αυθόρμητα» σιγοψιθυρίζεις την τελευταία στροφή ενός όμορφου τραγουδιού, του Ν. Μαυρουδή το «Πρωινό τσιγάρο»:....

Βγήκε ο ήλιος το ράδιο διαπασών
μ’ ένα χασάπικο που κλαίει για κάποιον Τάσο
κι εγώ σε ποντάρω κι ύστερα πάω πάσο
σ’ ένα καρέ τυφλών σ’ ένα καρέ τυφλών

Δεν μπορεί. μονολογείς υπάρχει ελπίδα, το λέει κι’ ο ποιητής:

Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ με άγγιξε το άσμα

το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα

και με την λύπη των Γραικών των μακρινών εκείνων

που ίσως όλο πίστευαν που θα σωθούμε ακόμη (Κ. Καβάφης)

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Φτώχεια και Αστεγία (Μέρος II)- Άμεσος Στόχος... Ουδείς Άστεγος. Του Γ. Περάκη

Φτώχεια και Αστεγία (Μέρος II)- Άμεσος Στόχος... Ουδείς Άστεγος

Μετά απο την απόπειρα θεωρητικής προσέγγισης της φτώχειας στο πρώτο μέρος, στο δεύτερο μέρος θα αναπτυχθεί η ακραία έκφρασή της, η αστεγία. Στην Ελλάδα το φαινόμενο έλαβε τεράστια ανάπτυξη τα τελευταία εννέα χρόνια. Το πρόβλημα είναι διεθνές.

Σύμφωνα με την Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, υπάρχουν κατ' εκτίμηση 100 εκατ. άστεγοι σε όλο τον κόσμο. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία είναι του 2005 και δεν «μετρούν» τι έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια της κρίσης ούτε περιλαμβάνουν στις στατιστικές τους νεάστεγους, στα χρόνια της άγριας λιτότητας του νεοφιλευθερισμού. Οι τελευταίες στατιστικές της Κομισιόν «μετρούν» τους άστεγους της Ε.Ε των 28 σε 4,1 εκατ. αριθμός που κατά τις οργανώσεις απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Μάλιστα είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικό το γεγονός ότι στην συγκεκριμένη λίστα του ΟΗΕ για τις πόλεις με τους περισσότερους αστέγους, βρίσκονται και μερικά από τα πιο ανεπτυγμένα κράτη του κόσμου.

Επιτέλους, «εκσυγχρονιστήκαμε» και «εξευρωπαιστήκαμε», προς δόξαν της «ευρωπαικής ιδέας» αλλά και της «ευρώπης των λαών», με την Αθήνα να βρίσκεται στη 13η θέση στην θλιβερή λίστα των 15 πόλεων με τα υψηλότερα ποσοστά αστέγων.

Ακολουθούν οι 15 πόλεις με τα υψηλότερα ποσοστά αστέγων

15. Τάμπα-Φλόριντα, ΗΠΑ: Η αύξηση του αριθμού των αστέγων σε 7.419 άτομα που κοιμούνται στους δρόμους της.

14. Σαν Ντιέγκο-Καλιφόρνια, ΗΠΑ: Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη στην πολιτεία της Καλιφόρνια, με πληθυσμό 1.345.895 άτομα «φιλοξενεί» στους δρόμους της 8.879 αστέγους.

13. Αθήνα-Ελλάδα: Πάνω από 40 χιλ. ζουν στους δρόμους, οι περισσότεροι στην Αθήνα.

12. Σιάτλ-Ουάσινγκτον, ΗΠΑ: Το 2013 ζούσαν 9.106 άστεγοι.

11. Σαν Φρανσίσκο-ΗΠΑ: Περίπου 7.000 με 10.000 άτομα στο Σ. Φρανσίσκο είναι άστεγοι.

10. Σάο Πάολο-Βραζιλία: Μελέτη που διεξήχθη πρόσφατα, περίπου 10.000 είναι οι άστεγοι.

9. Βουδαπέστη-Ουγγαρία: Μόνο στη Βουδαπέστη, υπάρχουν περίπου 10.000 άστεγοι.

8. Μπουένος Αϊρες-Αργεντινή: Οι άστεγοι λέγεται ότι είναι τα φαντάσματα του Μπουένος Αιρες. Μέχρι σήμερα, υπάρχουν περίπου 15.000 άστεγοι που διαμένουν στους βρώμικους δρόμους της πόλης και τα δημόσια καταφύγια διαθέτουν μόλις1.700 κρεβάτια.

7. Βομβάη-Ινδία: Το 2003, υπήρχαν περίπου 23 εκατ. άστεγοι στην Ινδία. Από τότε, ο αριθμός έχει αυξηθεί, παρά τα προγράμματα που υλοποιούνται από την κυβέρνηση για να μειωθεί το ποσοστό τους. Στη Βομβάη μόνο, υπάρχουν περίπου 25.000 άνθρωποι που κοιμούνται στους δρόμους κάθε βράδυ.

6. Τζακάρτα-Ινδονησία: Σύμφωνα με την απογραφή του 2000, περίπου 28.364 άνθρωποι είναι άστεγοι στην Τζακάρτα της Ινδονησίας.

5. Πόλη του Μεξικού-Μεξικό: Το 40% του συνολικού πληθυσμού του Μεξικού ζει σε συνθήκες φτώχειας. Σύμφωνα με τις ΜΚΟ, ο αριθμός των ανθρώπων στους δρόμους της πρωτεύουσας του Μεξικού κυμαίνεται από15.000 έως 30.000.

4. Μόσχα-Ρωσία: Υπάρχουν περίπου 5 εκατ. άστεγοι στη Ρωσία, εκ των οποίων το 1 εκατ. είναι παιδιά. Οι μελέτες δείχνουν ότι η Μόσχα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό αστέγων στη χώρα που αντιπροσωπεύουν περίπου 10.000 με 50.000 άτομα. Παρά τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό εξακολουθεί να μην υπάρχει καμία κοινωνική προσέγγιση του προβλήματος.

3. Λος Αντζελες-ΗΠΑ: Η πόλη του Λ. Αντζελες είναι μία από τις πόλεις των ΗΠΑ με το υψηλότερο ποσοστό αστέγων. Σήμερα, στεγάζει περίπου 57.737 άστεγους στους δρόμους της.

2. Νέα Υόρκη-ΗΠΑ: Από το 2013, ο αριθμός των αστέγων είναι ήδη πάνω από 60.000 με τα 22.000 να είναι παιδιά.

1. Μανίλα-Φιλιππίνες: Σύμφωνα με το Homeless International, περίπου 22.800.000 διαμένουν σε παραγκουπόλεις. Και σύμφωνα με μια κυβερνητική έκθεση των Φιλιππίνων, 1.200.000 είναι παιδιά που ζουν από αθέμιτη εργασία ή επαιτεία στους δρόμους.

Η αστεγία στίς Χώρες της Ευρώπης

Ισπανία...Το σπίτι στο σφυρί, η ζωή στο δρόμο. Η Μαδρίτη έχει πλέον τον υψηλότερο αριθμό αστέγων στην ιστορία της. Πάνω από 46 χιλιάδες άνθρωποι ζουν στους δρόμους της. Από αυτούς το 25% έχει ανώτερο επίπεδο μόρφωσης ενώ το 41% κατέληξε στο πεζοδρόμιο γιατί έχασε τη δουλειά του. Μόνο το 6,4% είναι χρήστες ουσιών.

Πορτογαλία...Αστεγοι με αυτοκινητοδρόμους…Ο αριθμός των νεόπτωχων Πορτογάλων αυξάνει καταφεύγοντας στην Τράπεζα Τροφίμων. Εως το 2009 η «τράπεζα» εξυπηρετούσε μόνο τις φτωχότερες οικογένειες. Κάθε μήνα 3.000 οικογένειες χάνουν το σπίτι τους.

Ιταλία...«Οδηγός Μισελέν»... για συσσίτια. Στα κτίρια των φιλανθρωπικών οργανώσεων δεν πέφτει καρφίτσα. Στα γεύματα αγάπης η ζήτηση για pacco-spesa, ζυμαρικά και ψωμί είναι μεγάλη. Τουλάχιστον 300 χιλιάδες εξώσεις έκαναν οι τράπεζες την τελευταία τριετία. 71.101 οικογένειες ζουν σε τροχόσπιτα, παράγκες σκηνές και παρεμφερή, πρόχειρα καταλύματα. Το 2001 ήταν 23.336.

Βρετανία...Σπίτι τους η Τραφάλγκαρ. Ο αριθμός των αστέγων στη Βρετανία έχει αυξηθεί κατά 43%. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία οργανώσεων και τοπικών αρχών, περίπου 6.000 άνθρωποι κοιμούνται στους δρόμους του Λονδίνου, ενώ το 2011 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 3.900 και 3.000 την διετία 2006-2007.

Γαλλία...Οι «άθλιοι» του Σηκουάνα. Τα τρία 3 χρόνια οι άστεγοι στην Γαλλία αυξήθηκαν κατά 50% με αποτέλεσμα να φθάσουν τον αριθμό ρεκόρ των 3,6 εκατ. που είτε δεν έχουν καθόλου κατάλυμα είτε περιφέρονται στον δρόμο αναζητώντας ευκαιριακά κάπου να κοιμηθούν. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι ανάμεσα στους άστεγους στην Γαλλία οι 30.000 είναι παιδιά, ενώ οι 141.000 από αυτούς ζουν στην κυριολεξία στο πεζοδρόμιο.

Γερμανία...«Μια Κολωνία» άστεγοι, που δεν υπάρχουν. Επισήμως δεν υπάρχουν άστεγοι καθώς δεν περιλαμβάνονται σε καμία στατιστική κρατικής υπηρεσίες. Οι όποιες καταγραφές ή στατιστικές έχουν γίνει από ανεξάρτητες οργανώσεις που προσφέρουν βοήθεια στους άστεγους. Μια από αυτές είναι η BAG που εκτιμά ότι ο αριθμός των αστέγων αγγίζει τις 860 χιλιάδες, εκ των οποίων το 40% είναι μετανάστες. Πρόκειται για τον πληθυσμό μιας πόλης σαν την Κολωνία. Το 1/3 των αστέγων είναι γυναίκες, 30% είναι νέοι και παιδιά και 39% άνδρες. Αλλο ένα εκατ. άνθρωποι κινδυνεύουν να μείνουν άστεγοι.

Ουγγαρία...Και άστεγοι και ποινικά διωκόμενοι. Το κοινοβούλιο της χώρας ποινικοποίησε τους άστεγους. Ο νέος νόμος εξουσιοδοτεί τις τοπικές Αρχές της Ουγγαρίας να «καθαρίζουν» τους δρόμους από τους αστέγους, κυρίως τις τουριστικές περιοχές, και να καταστρέφουν τα προσωρινά καταλύματά τους σε ανοιχτούς χώρους και δάση. Στόχος, σύμφωνα με την ουγγρική κυβέρνηση, είναι «η προστασία της δημόσιας τάξης, της ασφάλειας, της υγείας και των πολιτιστικών αξιών». Περίπου 10.000 άνθρωποι εντός και πέριξ της Βουδαπέστης ζουν στους δρόμους.

Ελλάδα: Νεοάστεγοι, πτυχιούχοι, 41-55 ετών

Σήμερα πάνω από 40 χιλιάδες ζουν στους δρόμους, οι περισσότεροι στην Αθήνα. Κοιμούνται σε παγκάκια, σε στοές, στο πεζοδρόμιο και δίνουν μια άνιση μάχη. Ο αριθμός των αστέγων αυξήθηκε κατά 30% σε σχέση με το 2009 καθώς η Ελλάδα βυθίζεται στην χειρότερη κρίση της μεταπολεμικής ιστορίας της. Το φαινόμενο των νεοάστεγων είναι εδώ και δεν έχει ούτε χρήστες ουσιών, ούτε «παράνομους» μετανάστες. Σήμερα υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων που με βάση τα στατιστικά στοιχεία ζουν ή απειλούνται από την έλλειψη στέγης.

Στην πρώτη, ανήκουν αυτοί που βλέπουμε να κοιμούνται στο πεζοδρόμιο στα στέκια των αστέγων: χρήστες ουσιών και αλκοόλ, άνθρωποι της παραβατικότητας, άλλοι με σοβαρά ψυχικά νοσήματα και στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν άνθρωποι που μέχρι πρότινος είχαν μια «φυσιολογική» ζωή αλλά σήμερα είναι «αόρατοι» στο πλήθος των νεόπτωχων.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη και φυσικά στην Ελλάδα, οι νεοάστεγοι δεν είναι οι «γνώριμοι» του δρόμου που ζουν στα χαρτόκουτα... Είναι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους σε μια νύχτα και που παλεύουν να κρατηθούν στη σκιά του εαυτού τους για να μην μάθει κανείς ποτέ την κατάληξή τους. Είναι αυτοί που περνούν σκυφτοί τις πόρτες των μεγάλων μαγειρείων της κοινωνικής πρόνοιας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Δήμου Αθηναίων, 20.000 κάτοικοι της πρωτεύουσας στηρίζονται για την επιβίωσή τους στις κοινωνικές υποδομές. Από αυτούς που συνωστίζονται στα συσσίτια, το 66% είναι Ελληνες, το 44% έχει ανώτερο μορφωτικό επίπεδο, το 7,5% έχει τελειώσει Πανεπιστήμιο.

Η κατάσταση θα χειροτερέψει. Οι αποδείξεις αυτής της εκτίμησης:

1η ) Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία καταναλωτών-οφειλετών που προσέφυγαν στην Ενωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (E.E.K.E.), με σκοπό τη διευθέτηση των οφειλών τους κατά το χρονικό διάστημα 2009-2019. Για την εξαγωγή των στατιστικών αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκαν μόνο τα στοιχεία των οφειλετών εκείνων που κινήθηκαν υποβάλλοντας αίτηση υπαγωγής στις δικαστικές ρυθμίσεις του Νόμου 3869/2010 (Νόμος Κατσέλη). Το σύνολο των οφειλών μη εξυπηρετούμενων δανείων των οφειλετών που υπέβαλαν αίτηση στο Νόμο με την υποστήριξη της Ε.Ε.Κ.Ε. ανέρχεται στα 62 εκατ. ευρώ.

Το Προφίλ των Δανειοληπτών μη Εξυπηρετούμενων Δανείων

  • Tο μεγαλύτερο ποσοστό των οφειλετών που αντιμετώπισαν προβλήματα αποπληρωμής δανείων βρίσκεται σε παραγωγική υπό οικονομικούς όρους ηλικία (το 61,72% έχει ηλικία 40-59 ετών).
  • Στην πλειοψηφία τους οι οφειλέτες με προβλήματα υπερχρέωσης είναι μισθωτοί σε ποσοστό 38,36%, άνεργοι σε ποσοστό 35,84% και συνταξιούχοι σε ποσοστό 17,38% γεγονός που καταδεικνύει την οικονομική δυσπραγία που προκάλεσαν οι αλλεπάλληλες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις.
  • Το 71,20% των οφειλετών είναι ιδιοκτήτες μίας κύριας κατοικίας χωρίς κανένα απολύτως επιπλέον περιουσιακό στοιχείο. Μόλις το 15,92% των οφειλετών διαθέτουν και άλλα περιουσιακά στοιχεία πλην της κύριας κατοικίας με συνηθέστερα τα αγροτεμάχια.
  • Το 73,85% των δανειοληπτών είναι ιδιοκτήτες κύριας κατοικίας που η αντικειμενική αξία δεν ξεπερνά τις 100.000 ευρώ. Μόλις το 2,49% των οφειλετών έχει κύρια κατοικία που ξεπερνά σε αξία τις 250.000 ευρώ.
  • Το μέσο ετήσιο εισόδημα των οφειλετών το 2008, στις απαρχές της κρίσης και όταν οι συνέπειες δεν ήταν ακόμα ιδιαίτερα αισθητές, ήταν 28.418 ευρώ. Κατά το έτος 2017 παρατηρείται το χαμηλότερο μέσο ετήσιο εισόδημα, το οποίο αγγίζει μόλις τις 7.956 ευρώ παρουσιάζοντας μείωση κατά 20.462 ευρώ μέσα σε 10 έτη.

2η ) Ο Πίνακας 1 του ΟΑΕΔ δηλώνει ότι 533.093 (478.208+54.885) είναι μακροχρόνια άνεργοι.

Πίνακας 1- ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ-ΣΥΝΟΛΟ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΠΣ-ΟΑΕΔ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2019 (Ημερ/νία λήψης στοιχείων 02/05/2019): ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ
  ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ >= 12 ΜΗΝΕΣ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ < 12 ΜΗΝΕΣ ΣΥΝΟΛΟ
Λοιποί άνεργοι ( Μη αναζητούντες εργασία] 478.208 54.885 533.093
Άνεργοι ( αναζητούντες εργασία] 391.126 49.268 440.394
Το σύνολο των ανέργων ανέρχεται σε 973.487 άτομα εκ των οποίων τα 104.153 δεν αναζητούν εργασία, προφανώς έχουν απελπισθεί                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       {1} Το σύνολο των μακροχρόνια ανέργων ανέρχεται στα 533.093 άτομα                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      {2} Το σύνολο των βραχυχρόνια ανέργων ανέρχεται στα 440.394

Ο συνδυασμός των (1η +2η ) και τις τράπεζεςνα μειώνουν κατά 50 δις. τα «κόκκινα» δάνεια μέχρι το 2021 (17 δις. ανά έτος) και χωρίς την προστασία της πρώτης κατοικίας θα αυξήσουν τον αριθμό της «νέας γενιάς» αστέγων κατά γεωμετρική προόδο.

Οι υπάρχουσες κοινωνικές δομές αντιμετώπισης της φτώχειας

Χωρίς καμία πρόθεση υποτίμησης των υπαρχουσών κοινωνικών δομών αλληλεγγύης που υπάρχουν σήμερα στην χώρα μας, μπορούμε με βεβαιότητα να ισχυρισθούμε ότι υπολείπονται σε κάλυψη αυτών ακόμη και των βασικών αναγκών, λόγω κατ΄αρχήν της αδιαφορίας των μνημονιακών κυβερνήσεων με συνέπεια την υποχρηματοδότησης τους. Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένες απο αυτές παρακάτω:

Το Κοινωνικό Παντοπωλείο, το Κοινωνικό Συσσίτιο, η Τράπεζα Χρόνου, το Κοινωνικό Φαρμακείο, ο Δημοτικός Λαχανόκηπος.

Ακόμη και σήμερα δυστυχώς η αντιμετώπιση της αστεγίας βρίσκεται στα σπάργανα και στις «εξαγγελίες». Σύμφωνα με την κ. Φωτίου, οι άμεσοι στόχοι της εθνικής στρατηγικής είναι οι εξής: Αποτύπωση του φαινομένου με επιστημονικό, έγκυρο τρόπο και ενιαία μεθοδολογία, κωδικοποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας και επεξεργασία προτάσεων βελτίωσης του θεσμικού πλαισίου, σύσταση διυπουργικού οργάνου που θα χαράσσει την πολιτική για τουςαστέγουςεντός του κυβερνητικού συμβουλίου κοινωνικής πολιτικής, υπό την αντιπροεδρία, δημιουργία μόνιμου ψηφιακού μηχανισμού παρακολούθησης της αστεγίας που θα λειτουργεί εντός του πλαισίου του εθνικού μηχανισμού για την κοινωνική ένταξη και συνοχή, με στόχο τη διασύνδεση και το συντονισμό όλων των φορέων που εργάζονται για τους αστέγους, δημιουργία δεικτών για την παρακολούθηση του φαινομένου και ορισμός ποσοτικών στόχων μείωσης ανά έτος.

Οι αριθμοί της απογραφής πανελλαδικά: 90 απογραφικοί τομείς στις επτά πόλεις, 34 ημερήσιες δομές (Κέντρα Ημέρας/συσσίτια), 11 στεγαστικές δομές (ξενώνες/υπνωτήρια), 17 πράξεις υποστηριζόμενων διαμερισμάτων (Στέγαση & Επανένταξη, Κοινωνική Κατοικία δήμου Αθηναίων), 370 καταγραφείς, εθελοντές.

Επανέρχεται το ζήτημα υπολειτουργίας δομών αλληλεγγύης. Το σοβαρότερο πρόβλημα είναι η υποχρηματοδότηση. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Πρέπει άμεσα να υπάρξει δραστική αλλαγή στην φιλοσοφία της λειτουργίας των δομών αυτών. Ας ρίξουμε μια ματιά σε άλλες χώρες:

Πώς η Φινλανδία έλυσε το πρόβλημα των αστέγων

Το φινλανδικό πρόγραμμα έχει τεθεί σε λειτουργία εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία.Το πρόγραμμα «Πρώτη Στέγη», έχει ως εξής: Παραχωρείται στον άστεγο ένα σπίτι διά παντός με πολύ χαμηλό ενοίκιο που μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτό. Συνήθως το πληρώνουν με το κοινωνικό επίδομα που λαμβάνουν. Σε αυτό δεν υπάρχουν ιδιαίτεροι κανόνες.

Για παράδειγμα, μπορούν να πίνουν. Παρέχεται ψυχική υποστήριξη για την αντιμετώπιση κατά του εθισμού στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά και στη συνέχεια τους εξασφαλίζεται δουλειά. Το μόνο, δηλαδή, που απαιτείται από αυτούς, είναι να συμβουλεύονται τους κοινωνικούς λειτουργούς και τους επαγγελματίες άλλων ειδικοτήτων που εργάζονται μόνιμα στις πολυκατοικίες των αστέγων. Παραχωρούνται ειδικά διαμορφωμένα κτίρια για αυτό το πρόγραμμα. Για παράδειγμα, μια στρατιωτική μονάδα στο Ελσινκι, μετατράπηκε σε ένα συγκρότημα διαμερισμάτων με 81 δωμάτια και 250 κρεβάτια. Οι άστεγοι βρήκαν ένα κεραμίδι για το κεφάλι τους. Σε όσους φέρουν ως επιχείρημα το μεγάλο κόστος του μέτρου, η απάντηση είναι η εξής: Το φινλανδικό κράτος έχει ξοδέψει 300 εκατ. ευρώ για 3.500 διαμερίσματα και 300 κοινωνικούς λειτουργούς που δουλεύουν με τους άστεγους. Οι Φινλανδοί έχουν υπολογίσει ότι για κάθε άστεγο που βρίσκει σπίτι, το κράτος γλυτώνει 15.000 ευρώ το χρόνο, ποσά που θα ξοδεύονταν σε νοσοκομειακή περίθαλψη φυλακές ή αστυνομικές υπηρεσίες. Κι ενώ σε όλες τις άλλες χώρες του δυτικού πολιτισμού το πρόβλημα των αστέγων διογκώνεται, στην Φινλανδία αμβλύνεται. Το 1987, υπήρχαν 18.000 καταγεγραμμένοι άστεγοι στη Φινλανδία, οι περισσότεροι στο Ελσίνκι. Το 2017, το νούμερο είχε πέσει στους 7.112 από τους οποίους μόνο οι 415 έμεναν στον δρόμο. Οι υπόλοιποι βρήκαν καταφύγιο σε σπίτια συγγενών ή φίλων.

Η απήχησή του αρχίζει να επηρεάζει και τη νοοτροπία άλλων χωρών. Στην Αγγλία, η κυβέρνηση συμφώνησε να χρηματοδοτήσει αντίστοιχες πιλοτικές προσπάθειες σε τρία μέρη της χώρας, ενώ σε Ουαλία, ΗΠΑ, Δανία, Αυστραλία, ήδη λειτουργούν ανάλογα προγράμματα.

Η νέα φιλοσοφία για τους άστεγους στην Ελλάδα

Το νέο αλλά και το ουσιώδες της καταπολέμησης της αστεγίας έγκειται στην προσπάθεια επανένταξης τους. Δέκα χρόνια μετά τα μνημόνια και 3,5 χρόνια διακυβέρνησης απο τον σύριζα, βρισκόμαστε σχεδόν σχεδόν στο σημείο μηδέν ή ελάχιστα βήματα έχουν γίνει. Πανομοιότυποι λόγοι της σημερινής κατάστασης ισχύουν για τους δύο βραχίονες των μνημονίων. Ας τους παραθέσουμε:

1) Επικρατεί η λογική της διαχείρισης του προβλήματος, μέρος της διαχείρισης του πολιτικού συστήματος,

2) Η νέα εκδοχή της θεωρίας της «ψωροκώσταινας» δηλαδή ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει κονδύλια για να υλοποιήσει τέτοιας έκτασης κοινωνικά προγράμματα,

3) Η έλλειψη συνολικού πολιτικού οράματος αλλαγής των σημερινών κοινωνικών προβλημάτων

Η απάντηση

α) Η Ελληνική Στατιστική Αρχή στην έρευνα της, το 2011 (πριν απο την ανάπτυξη των μνημονίων) ανακοίνωσε τα εξής: Στην Ελλάδα υπάρχουν 6.384.353 κατοικίες. Μία στις τρείς όμως είναι ακατοίκητη. Αναλυτικά η κατάσταση των κατοικιών αυτών:

Πίνακας 1-Αριθμός κατοικιών βάσει της απογραφής του 2011
Κατοικίες Αριθμός Ποσοστό
Κανονικές κατοικούμενες 4.122.088 64,6%
Σύνολο κατοικούμενων κατοικιών 4.122.088 64,6%
Κατοικίες μη κανονικές 12.452 0,2%
Σύνολο μη κανονικών κατοικιών 12.452 0,2%
Μη κατοικούμενες εξοχικές 729.964 11,4%
Μη κατοικούμενες δευτερεύουσες 621.881 9,7%
Μη κατοικούμενες προς ενοικίαση 453.901 7,1%
Μη κατοικούμενες για άλλους λόγους 355.071 5,6%
Μη κατοικούμενες προς πώληση 88.996 1,4%
Σύνολο κενών κατοικιών 2.249.813 35,2%
Γενικό σύνολο κατοικιών 6.384.353 100,0%
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ-2011)

Επί πλέον οι τρεις πρώτες περιφέρειες της χώρας με τις περισσότερες σε αριθμό κενές κατοικίες, είναι η Αττική (609.058), η Κεντρική Μακεδονία (360.990) και η Πελοπόννησος (198.386). Το μεγαλύτερο ποσοστό (99,9%) των κατοικούμενων κατοικιών διαθέτει λουτρό, το 97,4% υδροδοτείται από δημόσιο δίκτυο και το 77,5% έχει κεντρική θέρμανση.

Ας λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι τα στοιχεία αφορούν το 2011, πριν την εξάπλωση της μνημονιακής λαίλαπας.

β) Η περιουσία του Ελληνικού Δημοσίου. Ο Πίνακας-2 καταγράφει τα ακίνητα της περιουσίας του Ελληνικού λαού. Αισίως φτάσαμε στο «ζουμί» της απάντησης:

Πίνακας 3- Η Εταιρία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.) , Μητρώο Ακινήτων
Η ΕΤΑΔ Α.Ε. διαχειρίζεται ένα χαρτοφυλάκιο ακινήτων το οποίο περιλαμβάνει 277 τουριστικά ακίνητα ανά την Ελλάδα, με σημαντική ποικιλία όπως τα πρώην Ξενοδοχεία Ξενία, Μαρίνες, Κάμπινγκ, Γκολφ, Χιονοδρομικά Κέντρα, Μουσεία, Σπήλαια, Τουριστικά Περίπτερα, Ιαματικές Πηγές αλλά και σημαντικού μεγέθους και προοπτικών εκτάσεις προς τουριστική αξιοποίηση, 12 Ολυμπιακά Ακίνητα, καθώς και 71.000 περίπου τίτλους ακινήτων της ιδιωτικής περιουσίας του ελληνικού Δημοσίου.
ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΚΙΝΗΤΑ
Είδος Ακινήτου Αστικά Αγροτικά Παράκτια Γήπεδα Νησιά Δάση Αρχαιολογικοί Χώροι Οικισμοί Λοιπά Σύνολο
Αριθμός 11.937 23.928 2.187 7.373 597 632 538 209 24.058 71.459
Έκταση* 56.622.815 1.227.927.641 161.968.315 127.161.163 233.088.958 556.800.718 6.229.914 987.769 1.057.084.202 3.427.871.494
ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ
Είδος Ακινήτου Μεγάλεςεκτάσεις * ΞενοδοχείαΞενία ΤουριστικάΠερίπτερα Λοιπές εκτάσεις /Αιγιαλοί Νησίδες Αρχοντικά Σύνολο
Αριθμός 27 31 26 136 6 4 230
Το χαρτοφυλάκιο των δημοσίων ακινήτων (ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου) περιλαμβάνει ένα σύνολο εβδομήντα μίας περίπου χιλιάδων περιουσιακών στοιχείων, όπως συνοπτικά ταξινομούνται στον πιο πάνω πίνακα.     (*) Σε m2 Το χαρτοφυλάκιο τουριστικών ακινήτων περιλαμβάνει ακίνητα σε όλη την Ελλάδα, τα οποία χαρακτηρίζονται τόσο από την ιστορική και πολιτιστική τους αξία όσο και από το φυσικό τους κάλλος. Σε αρκετά από αυτά είχαν αναπτυχθεί από τον ΕΟΤ τουριστικές υποδομές, ενώ υπάρχουν και σημαντικής επιφάνειας και προοπτικών ακίνητα, που αποτελούν την κρυμμένη δυναμική του τουριστικού χαρτοφυλακίου της Χώρας.   (*) Με επιφάνεια > 100.000 m2

Οι προτάσεις

1) Βάσει βραχυχρόνιου και μακροχρόνιου πολιτικού οράματος

Η αναβάθμιση των περιοχών με ένα μεγαλόπνοο σχέδιο ανάπλασης των υποβαθμισμένων περιοχών με την συνεραργσία των Δήμων, των υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων, αλλά και των επιστημονικών φορέων (ΤΕΕ, κλπ), με αποτέλεσμα την αξιοποίηση της περιουσίας αυτής.

Θεωρείται αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι το πρόβλημα με τα εγκαταλελειμμένακτίρια που είναι επικίνδυνα για την ασφάλεια των κατοίκων (ετοιμόρροπα, κτίρια-υγειονομικές βόμβες) θα πρέπει άμεσα θα να επιλυθεί, είτε κατεδαφίζοντας τα είτε με άλλο τρόπο.

Στην Αθήνα περίπου 1.800 κτίρια είναι κενά στο κέντρο της Αθήνας. Σύμφωνα με το Σχέδιο Ολοκληρωμένης Αστικής Παρέμβασης τα εγκαταλελειμμένα κτίρια του κέντρου είναι περίπου 400. Περισσότερο από το 85% των κτιρίων του κέντρου χρήζουν κάποιας παρέμβασης εκσυγχρονισμού, βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Από αυτά τα 200έχουν χαρακτηριστεί από το υπουργείοΠεριβάλλοντοςως διατηρητέα, ενώ σχεδόν 400, είναι αυτά που έχει χαρακτηρίσει το υπουργείο Πολιτισμού ως διατηρητέα. Τα υπόλοιπα εκτιμάται πως είναι ακίνητα που είτε δεν έχουν δηλωθεί στοΚτηματολόγιοκαι φαίνονται ως αγνώστου ιδιοκτήτη είτε πρόκειται για κατοικίες οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου και ταπολλά συμβόλαια κληρονομιάς εγκαταλείφθηκαν από τους κληρονόμους τους.

Τα κτίρια που εμφανίζονται στο πιο κάτω πίνακα, ανήκουν στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Τά 652 ακίνητα, γεωγραφικά βρίσκονται στην Αττική, εκ των οποίων τα 256 στον Δήμο Αθηναίων, τα 45 στην Θεσσαλονίκη και τα 429 στην υπόλοιπη Ελλάδα:

Πίνακας 3- Τα ακίνητα των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης
Αριθμός κτιρίων / Τετραγ. Μέτρα Καθεστώς χρήσης κτιρίων Κατάσταση κενών κτιρίων
Κενά Παραχωρημένα Ιδιοχρησία Μισθωμένα Διατηρητέα Νομοτεχνικές εκκρεμότητες Ερείπια Καταπατημένα
Ποσοστό 49% 31% 6% 14% 30% 40% 25% 5%
Αριθμός κτιρίων 552 349 68 158 338 450 282 56
Τετραγ. Μέτρα 821.771 519.896 100.625 234.792 503.125 670.834 419.271 83.854

Η εύλογη «απορία»; Eάν στεγαζόντουσαν οι άστεγοι σε αυτά τα κενά δημόσια κτίρια (μετά απο επισκευές και μετατροπές), δεν θα είχαμε λύσει το πρόβλημα;

Αλλωστε επιβάλλεται για λόγους δημοσίου συμφέροντος.

Προσωρινές λύσεις: Μια προσωρινή λύση είναι η χρήση μέσω squatting (κατάληψης). Παραδείγματα προσωρινών χρήσεων μέσω κατάληψης:

α) Μια πόλη με παράδοση στη κατάληψη είναι το Άμστερνταμ. Εχει αρκετά παλιές ρίζες στην πόλη, αφού η πρώτη οργανωμένη κίνηση κατάληψης σπιτιών έγινε ήδη το 1964, από ομάδα φοιτητών, η οποία κατέλαβε κτίρια που προορίζονταν για κατεδάφιση, ενώ ταυτόχρονα το κτιριακό απόθεμα για τη στέγαση των φοιτητών δεν επαρκούσε. Παρόμοιες κινήσεις συνεχίστηκαν για αρκετά χρόνια και οδήγησαν στην ψήφιση του νόμου VacantPropertyAct το 1981, ο οποίος ανέφερε πως η κατάληψη ενός κτιρίου ήταν αδίκημα μόνο ένα το κτίριο ήταν κενό λιγότερο από έξι μήνες. Η παράδοση στις καταλήψεις αποτέλεσε ανάχωμα της εγκατάλειψης των κτιρίων και άφησε παρακαταθήκη στην κουλτούρα της περιοχής κάτι που αναγνώριζε το VacantPropertyAct. Οι επιτυχίες των καταληψιών του Άμστερνταμ είναι πως κατάφεραν να σώσουν αρκετά κτίρια από την κατεδάφιση και πως αρκετές φορές επισκεύασαν και μετέτρεψαν τα κατειλημμένα κτίρια σε κάτι άλλο, όπως για παράδειγμα τα γραφεία σε κατοικίες. Πάντως, η προηγούμενη νομοθεσία του Άμστερνταμ, όπου ουσιαστικά επέτρεπε την εκμετάλλευση των εγκαταλελειμμένων ακόμα και από καταληψίες, όταν ο ιδιοκτήτης δεν ήταν σε θέση να τα επιδιορθώσει-εκμεταλλευτεί, αν και «ανορθόδοξη» δεν επέτρεψε σε αρκετά από τα εγκαταλελειμμένα να αρχίσουν να μοιάζουν με ερείπια. Ακόμα, το κίνημα των καταλήψεων αποτέλεσε και «αξιοθέατο» προσελκύοντας ορισμένες ομάδες ανθρώπων στην πόλη. Σημαντικότερο πλεονέκτημα, όσον αφορά τα εγκαταλελειμμένα, είναι πως αποτέλεσε τη βάση για την εδραίωση των temporaryuses(προσωρινών χρήσεων) σε όλη τη χώρα ως εργαλείο πολεοδομικού σχεδιασμού και αντιμετώπισης των εγκαταλελειμμένων.

β) Στο Ντιτρόιτ που είναι από τις χαρακτηριστικότερες αμερικάνικες shrinkingcities(συρικνούμενες πόλεις) μετά το κλείσιμο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Βρίσκεται σε κατάσταση γενικευμένης ύφεσης και αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα εγκαταλελειμμένων κτιρίων, το οποίο επιδεινώθηκε με την κρίση του 2008 . Τα μέτρα αναβάθμισης που πήρε η πόλη απέτυχαν, καθώς αγνόησαν την πραγματικότητα της οικονομικής ύφεσης επενδύοντας σε μεγαλόπνοα έργα ανάπτυξης. Αυτή η αποτυχία της κεντρικής στρατηγικής έδωσε χώρο στην ανάπτυξη της κατάληψης στα εγκαταλελειμμένα της περιοχής, από ομάδες καλλιτεχνών, όχι μόνο της περιοχής αλλά και όλων των ΗΠΑ, όπου στο Ντιτρόιτ μπορούν να καταλάβουν χώρους για γυρίσματα, στούντιο, γραφεία καλλιτεχνών. Ουσιαστικά είναι ένα δημιουργικό κομμάτι ανθρώπων το οποίο εκμεταλλεύεται αναξιοποίητους, παρηκμασμένους χώρους για να δημιουργήσει. Οι κινήσεις αυτές δεν καταλαμβάνουν μόνο τα εγκαταλελειμμένα αλλά δραστηριοποιούνται και εντός των γειτονιών μέσω συλλογικών δράσεων. Παρόλη την «παρανομία» τέτοιων εγχειρημάτων, η πόλη του Ντιτρόιτ αναγκάστηκε να τα αναγνωρίσει αφού αποτέλεσαν την μόνη απάντηση στο πρόβλημα των εγκαταλελειμμένων. Μάλιστα, το 2012 επέλεξε 2.000 ακίνητα στα οποία διέμεναν οι καταληψίες και τους έδωσε την δυνατότητα να αγοράσουν τις κατοικίες έναντι μικρού αντιτίμου αρκεί να είναι συνεπείς στα δημοτικά τέλη για δύο χρόνια βέβαια. πολλοί από τους «παράνομους» κατοίκους των σπιτιών αυτών ήταν οι ιδιοκτήτες αυτών, οι οποίοι απλά έχασαν τις ιδιοκτησίες τους λόγω οφειλών σε τράπεζες. Αντίστοιχα προγράμματα παραχώρησης εγκαταλελειμμένων ως κατοικίας λειτουργούν και για καλλιτέχνες και για αστέγους. Η περίπτωση του Detroit δείχνει πως σε πολλές περιπτώσεις οι μικρές και συλλογικές κινήσεις μπορεί να δώσουν αποτελεσματικότερες λύσεις στο πρόβλημα των εγκαταλελειμμένων από κεντρικές «νόμιμες» πολιτικές.

Διατηρητέα εγκαταλελειμμένα κτίρια-Πολιτικές HistoricPreservation (Ιστορικής προστασίας)

Ως Ιστορικής προστασίας εννοούνται οι πολιτικές που υιοθετούνται έτσι ώστε να διασωθούν κτίρια, τοπία, γειτονιές και τοποθεσίες οι οποίες έχουν αναγνωριστεί ως υψηλής ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας. Πολλές περιπτώσεις εγκαταλελειμμένων κτιρίων αφορούν τέτοιες περιπτώσεις. Ο τρόπος αντιμετώπισης των κτιρίων αυτών μπορεί να είναι είτε η αποκατάστασή τους, είτε ένας από τους παραπάνω τρόπους επαναχρησιμοποιήσεων που περιγράψαμε όπως τα βιομηχανικά κτίρια ανήκουν πολλές φορές σε αυτή την κατηγορία.

Ένα παράδειγμα επαναχρησιμοποίησης ιστορικού κτιρίου είναι εκείνο που πραγματοποιήθηκε στο Γουόρικ (Αγγλία). Η WDC είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός ο οποίος εξειδικεύεται στην μετατροπή ιστορικά σημαντικών κτιρίων σε κοινωνική κατοικία για οικονομικά ασθενείς οικογένειες. Σε συνεργασία με τον δήμο του Γουόρικ μετέτρεψε σε κοινωνική κατοικία ένα κτίριο ορόσημο της περιοχής, ένα σχολείο κτισμένο το 1886. Ακόμα έχει αποκαταστήσει κτίρια του 19ου αιώνα για τον ίδιο σκοπό. Τα θετικά αυτής της αποκατάστασης εγκαταλελειμμένων κτιρίων είναι πως ωφελούν το σύνολο της κοινότητας, χρησιμοποίησαν μικτούς τρόπους χρηματοδότησης, ενέπλεξαν τους κατοίκους στην υλοποίηση του σχεδιασμού, και χρησιμοποίησαν με δημιουργικό τρόπο σημαντικά κτίρια της περιοχής.

Θα ήταν παράλειψη, εάν δεν τονισθούν τα εξής:

1ο) Η Περιουσία του Ελληνικού λαού δεν πωλείται. Εάν λειτουργούσε στοιχειωδώς το κράτος δικαίου ο οποιοσδήποτε επίδοξος που θα τολμούσε να «απλώσει» το χέρι του στην περιουσία αυτή, θα είχε καταδικαστεί σε πολυετή κάθειρξη (βλέπε Ισλανδία).

2ο) Η εφαρμογή τέτοιων πολιτικών, απαιτεί συνεργασίες ευρύτερης πλειοψηφίας (όπως το 114) διαφορετικές νοοτροπίες στις συνεργασίες και με άλλη ποιότητα συμμετοχής των πολιτών. Επίσης το πολιτικό προσωπικό να είναι απαλλαγμένο απο τις ιδεοληψίες της πολιτικής διαχείρισης του συστήματος, πλαισιωμένο με το απαραίτητο επιστημονικό προσωπικό.

3ο) Φαντασία στην εξουσία.

Σημείωση: Είχα την τιμή να συμμετέχω ενεργά στη δεκαετία του 80 στην κατάληψη της βίλας Δρακόπουλου, στα Πατήσια και στην διοργάνωση των εκδηλώσεων των Α’ Πατησιακών.

 

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Πηγές:

  1. 1)Προκόπης Αγγελόπουλος-Μια νύχτα στο Υπνωτήριο των αστέγων.
    1. 2)Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
    2. 3) Alfavita, Πηγή
    3. 4)Πολιτικές για τα εγκαταλελειμμένα: ΕΜΠ-διεθνής εμπειρία-διπλωμ. εργασία: Β. Σουλιώτη Επιβλέπων: Δ. Μέλισσας 10ος/2014.
    4. 5)mononews.gr
    5. 6)cnngreece-12-02-2019.
    6. 7)ΕΜΠ-Σχολή Αρχιτεκτόνων-Μηχανικών: Μάθημα: Όψεις Αστικού Τοπίου και Δημόσιος Χώρος. Πόλη, φύση και νέες τεχνολογίες. Διδάσκων: Ι. Πολύζος, Ε. Χανιώτου, Α. Αραβαντινός, Μ. Μαρλαντή, Σ. Μαυρομμάτη Φοιτήτρια: Eύη Αντωνοπούλου Ιούνιος 2018. ΘΕΜΑ: ‘Κενά κτίρια - αδράνεια ή αδυναμία; Μελέτη της περίπτωσης του Δήμου Αθηναίων’.
Διαβάστε περισσότερα...

Φτώχεια και Αστεγία (Μέρος I)-Μήπως Ξεχάσαμε το Αύριο γιατί μας Μπέρδεψε το Σήμερα;Του Γ. Περάκη

Φτώχεια και Αστεγία (Μέρος I)-Μήπως Ξεχάσαμε

το Αύριο γιατί μας Μπέρδεψε το Σήμερα;

Η φτώχεια είναι ο γονιός της επανάστασης και του εγκλήματος (Αριστοτέλης)

Η ιδέα για την γραφή του κειμένου αυτού, ήταν το φυσικό επακόλουθο ενός τυχαίου συμβάντος. Μια τυχαία συζήτηση με ένα νέο παιδί με θέμα την αλληλεγγύη. Ηταν εθελόντρια στον «άλλον άνθρωπο». Υπήρξε κατά συνέπεια βάσιμος λόγος για να διαβάσει και να μάθει κάποιος περισσότερα εμβαθύνοντας τις γνώσεις του, επι του συγκεκριμμένου κοινωνικού προβλήματος.

Λόγω της σπουδαιότητας αλλά και της επικαιρότητας του προβλήματος, επιλέχθηκε να αναπτυχθεί σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος αφορά την «θεωρητική» προσέγγιση και ερμηνεία του κοινωνικού φαινομένου της φτώχειας,για τους μέν και τους δε και το δεύτερο μέρος την ακραία μορφή της, την αστεγία με τις αντίστοιχες προτάσεις. 

Ο ορισμός της φτώχιας

Το 1995, στη διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την κοινωνική ανάπτυξη που διοργανώθηκε από τον ΟΗΕ υιοθετήθηκε ο εξής ορισμός: «φτώχεια είναι μία κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από οξεία στέρηση βασικών ανθρώπινων αναγκών όπως φαγητό, πόσιμο νερό, βασικές παροχές υγιεινής, υγείας, στέγης, μόρφωσης και πληροφόρησης. Εξαρτάται δε τόσο από το εισόδημα όσο και από την πρόσβαση στις υπηρεσίες» (UnitedNations, 1995).

Αποσαφήνιση των όρων της φτώχειας:

α)ως απόλυτη φτώχεια ορίζεται το ποσοστό του πληθυσμού που ζει με λιγότερο από ένα καθορισμένο ποσό δολαρίων την ημέρα και

β) ως σχετική φτώχεια ορίζεται το ποσοστό των ατόμων σε μια χώρα που ζουν με εισόδημα κατώτερο ενός συγκεκριμένου ποσοστού του διάμεσου εισοδήματος (συνήθως 60%) στην χώρα. Δηλαδή αν το ποσοστό είναι 60% και το διάμεσο εισόδημα 10.000 δολάρια, ο δείκτης φτώχειας είναι ο αριθμός ατόμων που ζουν με λιγότερο από 6.000 δολάρια ετησίως.

Η απάντηση στο τι είναι φτώχεια εξαρτάται από το ποιος ρωτάει και το ποιος απαντάει. Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ άλλων διακρίνει:

  • Τη φτώχεια λόγω έλλειψης εισοδηματικών πόρων (εισοδηματική φτώχεια).
  • Τη φτώχεια λόγω στέρησης άλλων εκτός του εισοδήματος υλικών πόρων όπως είναι π.χ. η αξιοπρεπής κατοικία, η αδυναμία απόκτησης συνηθισμένων ή και διαρκών καταναλωτικών αγαθών (αυτοκίνητο, τηλεόραση, κ.λπ.) καθώς και η ανεπαρκής πρόσβαση σε υπηρεσίες.
  • Την πολυδιάστατη στέρηση, με την υλική έλλειψη να συνιστά μία μεταξύ πολλών αμοιβαία ενισχυόμενων διαστάσεων, σε διάφορες πτυχές της ανθρώπινης ζωής.
  • Τη φτώχεια ως έλλειψη ικανοτήτων.

Φτώχεια και ανεργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση«των Λαών»

Το φαινόμενο της φτώχειας μας απασχολούσε τα προηγούμενα χρόνια κυρίως τις αναπτυσσόμενες χώρες, όμως από το 2008 και το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης έχει επηρεάσει δραστικά το επίπεδο διαβίωσης και στην Ε.Ε. Τα μέτρα λιτότητας, η μεταφορά των βιομηχανικών και των εν γένει οικονομικών δραστηριοτήτων σε «φθηνότερες» χώρες και η κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας την περίοδο της οικονομικής ύφεσης επιδείνωσαν την κατάσταση με αποτέλεσμα να απασχολεί ιδιαίτερα το φαινόμενο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο κίνδυνος φτώχειας αφορούσε 78 εκ. πολίτες πριν την κρίση, ενώ το 2017 ο αριθμός αυτός ανέρχεται στα 118,7 εκ., ήτοι 25% πολίτες ενώ η ανεργία από το 7%, βρίσκεται στο 9%.

Η Ελλάδα διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Ε.Ε με 21,7%, ενώ στους νέους 15-24 ετών είναι 44% με 18,7% στην Ε.Ε. Δεύτερη είναι η Ισπανία με 17% ανεργία και 36% στους νέους.

Εν αντιθέσει με την ακραία φτώχεια στον αναπτυσσόμενο Νότο, στην Ε.Ε. εξετάζεται η σχετική φτώχεια στο πλαίσιο του βιοτικού επιπέδου της εκάστοτε κοινωνίας, ο δείκτηςAROPE(AtRiskofPovertyorSocialExclusion) μτφ σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, είναι το βασικό εργαλείο αξιολόγησης της φτώχειας. Οι χώρες που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα βρίσκονται στον ευρωπαϊκό Νότο, στην Βαλτική και στις Βαλκανικές χώρες, με την κατηγορία των νέων ανθρώπων να επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος.

Ποια είναι η κατάσταση; Το 22,4% του πληθυσμού βρίσκεται σε κατάσταση φτώχειας, με την πλειοψηφία να είναι σε αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές. Από την κρίση και μετά  14 χώρες βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση από αυτή του 2008, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην 3η θέση καθώς από το 28,1% πλέον το 36% του πληθυσμού μαστίζεται από τον κίνδυνο της φτώχειας. Οι χώρες του ευρωπαϊκού Βορά βρίσκονται σε καλύτερη θέση κάτω από το μέσο όρο της Ε.Ε, με αποτέλεσμα να διευρύνεται το χάσμα μεταξύ Βορά-Νότου.

Ο δείκτης AROPEλαμβάνει υπόψη 3 διαστάσεις (το εισόδημα, την εργασιακή συχνότητα και την υλική στέρηση) δίνοντας μία συνολική εκτίμηση της φτώχειας στην Ε.Ε.

Η πρώτη διάσταση είναι η εισοδηματική που έχει ως κατώτατο κριτήριο το 60% του εθνικού διάμεσου ισοδύναμου εισοδήματος, αφαιρώντας τις κοινωνικές μεταβιβάσεις. Στον συνολικό πληθυσμό της Ε.Ε το 17,3% βρίσκεται κάτω από το συγκεκριμένο όριο. Οι υψηλότεροι δείκτες εισοδηματικής φτώχειας καταγράφονται στον ευρωπαϊκό Νότο, με την Ελλάδα να έχει το 21,3% του πληθυσμού της κάτω από το ευρωπαϊκό μέσο όρο ενώ συνολικά αφορά 86,7 εκ. πολίτες της Ε.Ε.

Η δεύτερη διάσταση είναι η υλική στέρηση που εξετάζει 9 μεταβλητές όπως:

  1. η αδυναμία να πληρωθούν εγκαίρως οι λογαριασμοί
  2. να διατηρηθεί το σπίτι ζεστό,
  3. να αντιμετωπισθούν απροσδόκητα έξοδα,
  4. να φάνε ψάρι, κρέας, λαχανικά κάθε 2η μέρα,
  5. να πάνε διακοπές 1 εβδομάδα μακριά από το σπίτι,
  6. να έχουν 1 αυτοκίνητο,πλυντήριο,έγχρωμη τηλεόραση,τηλέφωνο-κινητό.

Σε δυσμενή θέση είναι όσοι βρίσκονται σε τουλάχιστον 3 από αυτές τις κατηγορίες.Το 9% του πληθυσμού της Ε.Ε., περίπου 40,3 εκ., βιώνει αυτή την κατάσταση που σημαίνει ότι έχουν περιορισμένες συνθήκες διαβίωσης λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων. Η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά πάνω από το μέσο όρο με 21,5%.

Η τρίτη διάσταση του AROPE αφορά την εργασιακή συχνότητα των δυνητικά εργαζομένων κατοίκων στην Ε.Ε και σχετίζεται με τα νοικοκυριά που τα μέλη τους εργάζονται λιγότερο από το 20% του ετήσιου χρόνου. Οι ηλικίες που αφορούν ιδιαίτερα τη συγκεκριμένη διάσταση είναι 18 έως 64 ετών. To ποσοστό του πληθυσμού έχει αυξηθεί από το 8% το 2008 στο 11% το 2015, το 16% ξεπερνούν Ισπανία και Ελλάδα.

Δύο νέα φαινόμενα, 1) Working Poor και2) NEETs: Απόρροια της οικονομικής ύφεσης στην Ε.Ε. άμεσα συνδεδεμένη με τη φτώχεια, είναι η εμφάνιση του όρου «workingpoor» (εργαζόμενος φτωχός).  Αυτός ο όρος αναφέρεται στους εργαζόμενους που αμείβονται κάτω από το 60% του διάμεσου εθνικού εισοδήματος και εργάζονται σε ασταθείς δουλειές. Το 2008 το ποσοστό workingpoor ήταν 8%, ενώ το 2017 έχει ανέλθει στο 10% του εργατικού δυναμικού.

Η κατάσταση των workingpoor σε Ε.Ε και Ελλάδα: Τα ποσοστά ανεργίας από την κρίση και μετά είχαν αυξηθεί ραγδαία με το 2012 να σημειώνεται ανεργία 10,8% στην Ευρωζώνη και 9,3% στην Ε.Ε.Η κατηγορία workingpoor συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα τόσο στην Ε.Ε όσο και στην Ελλάδα, όντας ευάλωτη σε μία σειρά αλλαγών που αφορούν τον εργασιακό τομέα και την καθημερινή ζωή. Το 2008 το ποσοστό workingpoor στην Ε.Ε ήταν 8%, ενώ το 2017 έχει ανέλθει στο 9,6% του εργατικού δυναμικού. Οι χώρες του Νότου και των Βαλκανίων διαθέτουν τα μεγαλύτερα ποσοστά εργαζομένων-φτωχών με την Ρουμανία να ξεπερνάει το 18%, την Ελλάδα να βρίσκεται στο 13%, την Ισπανία στο 12,5% ενώ το μικρότερο ποσοστό καταγράφεται στην Φινλανδία καθώς φθάνει μόλις το 2,8%.

Η επεξήγηση του όρου NEETs: Είναι οι 20άρηδες που έχουν χάσει τον μπούσουλα NEETs (εκ του ΝeitherinEducationnorinEmploymentorTraining), δηλαδή οι εκτός απασχόλησης εκπαίδευσης ή κατάρτισης). Είναι η δημογραφική ομάδα των νέων του «δεν ελπίζω σε τίποτα», «δεν έχω drive για τίποτα», «δεν με ενδιαφέρει να προσφέρω τίποτα».

Όσον αφορά την κατηγορία NEETs κυρίως αφορά τους νέους και την αποφυγή περιθωριοποίησής τους. Στην Ε.Ε. παρατηρείται ότι 7 εκ. νέοι άνθρωποι παραμένουν εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης. To 2015 το 12% των νέων ανθρώπων ήταν στην κατηγορία NEET, με αποκορύφωμα το 2013 που ανήλθε στο 13%. Προτού αρχίσει η οικονομική κρίση το 2008 το ποσοστό ήταν στο 10%. Οι χώρες του Βορά έχουν μικρότερο ποσοστό πληθυσμού ως NEET, με το χαμηλότερο να το έχει η Ολλανδία, ενώ οι χώρες του Νότου αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα. Η Ιταλία και Ελλάδα έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό NEETs, που ξεπερνά το 23%.Το 48% εξ αυτών έχει φθάσει μέχρι ένα σημείο της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και το 43% έως ένα σημείο της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επίσης μετά την οικονομική κρίση, εμφανής είναι η συμμετοχή και των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε αυτή την ομάδα. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 12%, ενώ στην Ελλάδα αντιστοιχούσε σε 43% όσων είχαν τελειώσει τριτοβάθμια εκπαίδευση.Πρέπει να σημειωθεί ότι το 28% δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική κατάσταση έναντι του 40% των non-NEET, ενώ έχουν μικρή εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Τα αίτια της φτώχιας

α) Σύμφωνα με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ελλάδος(ΟΚΕ) (2009), τα κυριότερα αίτια που οδηγούν στην φτώχεια είναι :

  • Ανεργία
  • Χαμηλό εισόδημα
  • Ανισοκατανομή του εισοδήματος
  • Ανεπάρκεια Δημόσιας Εκπαίδευσης και Επαγγελματικής Κατάρτισης
  • Πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας

β) Κοινωνικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην φτώχεια (ΟΚΕ, 2009) :

  • Ηλικία: οι ηλικιωμένοι και τα παιδιά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας.
  • Φύλο: οι γυναίκες παρουσιάζουν μεγαλύτερα ποσοστά φτώχειας σε σχέση με τους άνδρες
  • Εκπαιδευτικό επίπεδο: συνδέεται άμεσα με τις παραγωγικές δυνατότητες του ατόμου.
  • Δομή οικογένειας: συνήθως οι μονογονεϊκές οικογένειες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά.
  • Μέγεθος νοικοκυριού: οι πολυμελής οικογένειες εμφανίζουν υψηλά ποσοστά φτώχειας σε σχέση με άλλες με λιγότερα μέλη.
  • Κοινωνικές προκαταλήψεις-Ρατσισμός: οι μετανάστες πλήττονται περισσότερο.
  • Γεωγραφικοί παράγοντες: οι δυσπρόσιτες περιοχές αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο φτώχειας καθώς έχουν περισσότερες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη υποδομών και την περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες/αγαθά.

Οι συνέπειες της κρίσης, ανεργία-φτώχια και οι επιπτώσεις της στην ψυχολογία

Οι Stuckleretal, (2009) μελέτησαν σε 26 χώρες της Ευρώπης, για το διάστημα 1970-2006 τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικές μεταβολές μπορεί να επηρεάσουν τα ποσοστά θνησιμότητας στην Ευρώπη. Τα ευρήματά τους ήταν πως για κάθε αύξηση 1% στην ανεργία υπήρχε αύξηση 0,8% στις αυτοκτονίες, στις ηλικίες κάτω των 65 ετών.

Στη συνέχεια, μια λεπτομερής μελέτη της βιβλιογραφίας από τους Paul και Moser (2009) σχετικά με τις επιδράσεις της ανεργίας στην ψυχική υγεία, ανέδειξε πως ο μέσος όρος των ατόμων που είχαν ψυχολογικά προβλήματα ήταν υπερδιπλάσιος για τους ανέργους (34%) σε σύγκριση με τα άτομα που εργάζονταν (16%).

Στην Ελλάδα απο τα στοιχεία που έχει συλλέξει η ΕΛΣΤΑΤκαι διαβιβάστηκαν στηΒουλή(13-05-2019) από το υπουργείο Υγείας, αναφέρει:Από τα διαθέσιμα στοιχεία που δεν περιλαμβάνουν τις μη θανατηφόρες απόπειρες, προκύπτει ότι μέσα σε οκτώ χρόνια (2008-2016) αυτοκτόνησαν 4.237 συμπολίτες μας (3.487 άνδρες και 750 γυναίκες). Τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι οι αυτοκτονίες σημειώνονται πιο συχνά στις ηλικίες από 40 έως 59 ετών, ενώ η ηλικιακή ομάδα με τις περισσότερες καταγεγραμμένες αυτοκτονίες είναι η ηλικία 45-49 ετών σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ,  αναλυτικότερα:

Οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα απο το 2008 έως το 2016
Ανά έτος
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
373 391 377 411 508 533 565 529 464
Ανά ηλικιακή ομάδα, την περίοδο 2008 έως 2016, έχουν καταγραφεί
10-14 ετών 15-19 ετών 20-24 ετών 25-29 ετών 30-34 ετών 35-39 ετών 40-44 ετών 45-49 ετών 50-54 ετών 55-59 ετών 60-64 ετών 65-69 ετών 70-74 ετών 75-79 ετών 80-84 ετών 85 και άνω
3 60 161 224 320 308 375 463 420 413 337 248 227 256 211 170
                                               

Η μέτρηση της φτώχειας: Όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί μαζί μας τόσο το χειρότερο για αυτήν...ή αλλιώς «η τράπουλα είναι σημαδεμένη»

Έχουν προταθεί δεκάδες μαθηματικοί τρόποι για να υπολογίζεται αυτό το όριο και, φυσικά κάθε φορά επιλέγεται εκείνος ο οποίος οδηγεί στο αποτέλεσμα που συμφέρει περισσότερο αυτόν ο οποίος το χρησιμοποιεί. Πάντως, γενικά γίνεται «παραδεκτό;» ότι ως «όριο φτώχειας» ορίζεται το 60% του μέσου εισοδήματος μιας χώρας.

Προσοχή:Το όριο φτώχειας αλλάζει από χρόνο σε χρόνο(μειώνεται). Το 2011 ήταν 6.591 ευρώ, το 2012 έπεσε στα 5708, το 2013 πήγε στα 5.023 και το 2014 στα 4.608 ευρώ, το 2015 στα 4.512 ευρώ, το 2016 στα 4.560 ευρώ (βάσει της ΕΛΣΤΑΤ). Η φτώχεια όμως αυξάνεται.

Δηλαδή, ενώ το 2011 υπολογίζαμε ως «φτωχούς» όσους είχαν μηνιαίο εισόδημα μέχρι 549,25 ευρώ, το 2014 για να σε πουν «φτωχό» δεν έπρεπε να βγάζεις πάνω από 384 ευρώ τον μήνα. Με απλά λόγια: η στατιστική φτώχεια μειώθηκε επειδή μειώσαμε το όριο φτώχειας...

Συνεχίζουμε. Μπορεί το μηνιαίο όριο φτώχειας να έχει οριστεί σε 384 ευρώ αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μια τετραμελής οικογένεια έχει όριο 4 Χ 384. Αυτό είναι το όριο του εργένη. Μέσα σε μια οικογένεια, μόνο ένας ενήλικος «γράφει» 384. Οι υπόλοιποι ενήλικοι υπολογίζονται με συντελεστή 0,5 και οι ανήλικοι με 0,3. Δηλαδή, το όριο φτώχειας για μια τετραμελή οικογένεια είναι 384 Χ (1 + 0,5 + 0,3 + 0,3) = 806,40 ευρώ.

Η ερμηνεία της φτώχειας και της εξαθλίωσης απο μια ... άλλη σκοπιά

Τα προαναφερθέντα κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία δεν ανιχνεύουν τις γενεσιουργές αιτίες της φτώχειας πολύ δε περισσότερο δεν ερμηνεύουν το φαινόμενο και της εξαθλίωσης στη σημερινή εποχή.

Με δεδομένη την πολιτική άποψη ο αγώνας για την εξάλειψη της φτώχειας και του αποκλεισμού ξεκίνησε απο χθές, παλεύουμε για το αύριο από ...τώρα.

Η θεωρία της εξαθλίωσης μας επιτρέπει να μετατοπίσουμε το ζήτημα της φτώχειας εντός του μαρξιστικού θεωρητικού πεδίου. Ο ίδιος ο Μαρξ και αργότερα πολλοί μαρξιστές υποστήριξαν ότι η κατάσταση της εργατικής τάξης γίνεται ολοένα και χειρότερη με την ανάπτυξη του καπιταλισμού, ενώ οι εργάτες εξαθλιώνονται περαιτέρω και γίνονται πιο φτωχοί. Η έννοια της εξαθλίωσης του προλεταριάτου ήταν στο λεξιλόγιο των πρώτων μαρξιστών απολύτως κυριολεκτική και αντιστοιχούσε σε αυτό που οι κοινωνιολόγοι ονομάζουν απόλυτη φτώχεια. Αυτή η αντίληψη ανταποκρινόταν ίσως στην πραγματικότητα της ζωής της εργατικής τάξης κατά τον 19ο αιώνα, όμως η ανάπτυξη του καπιταλισμού κατά τον 20ό αιώνα έθεσε σε αμφισβήτηση αυτή τη «χυδαιομαρξιστική»εκδοχή της εξαθλίωσης και την κατέστησε ευάλωτη στην κριτική.

Κατά τον 20ό αιώνα, ιδίως κατά το δεύτερο μισό του μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο συγκροτήθηκαν οι ισχυροί θεσμοί του κράτους πρόνοιας, ανέβηκε σημαντικά το επίπεδο ζωής των εργατών και εμφανίστηκε ο καταναλωτισμός, καθώς η αύξηση της παραγωγικότητας και η γενικότερη οικονομική ανάπτυξη έφεραν υψηλότερους μισθούς και φτηνότερα καταναλωτικά αγαθά. Υπό τις συνθήκες ενός καπιταλισμού του κοινωνικού κράτους ή του κράτους πρόνοιας του 20ού αιώνα, η θεωρία της εξαθλίωσης δεν αντιστοιχούσε πια στην πραγματικότητα καθώς οι εργαζόμενοι δεν βυθίζονταν στην απόλυτη φτώχεια ή την υλική στέρηση, ενώ και οι άνεργοι μπορούσαν πλέον να στηριχτούν στα βοηθήματα και τις παροχές του κράτους πρόνοιας.

Η περίοδος της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης των καπιταλιστικών οικονομιών από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι και την πρόσφατη κρίση, η οποία μπορεί να αποδειχθεί εφάμιλλη της Μεγάλης Ύφεσης (Roberts, 2009), προσέδωσε ξανά στην απλοϊκή έννοια της εξαθλίωσης μια εμπειρική βάση, καθώς στις ΗΠΑ εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους εξαιτίας των κατασχέσεων, η ανεργία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες άγγιξε το 20%, και η φτώχεια αυξήθηκε παντού. Παρ’ όλα αυτά αν εξακολουθήσουμε να υπερασπιζόμαστε τη θεωρία της εξαθλίωσης μόνο με αναφορά στην απόλυτη φτώχεια, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι αυτή εξαρτάται από τις διάφορες φάσεις του καπιταλιστικού κύκλου εργασιών, αφού κατά την περίοδο της ανάπτυξης η απόλυτη φτώχεια μοιάζει να περιορίζεται τουλάχιστον στον ανεπτυγμένο πυρήνα της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας.

Όμως μια τέτοια προσέγγιση δεν κομίζει κάτι περισσότερο από ό,τι οι κυρίαρχες οικονομικές θεωρίες ακόμα και οι νεοκλασικοί οικονομολόγοι αναγνωρίζουν ότι κατά τις υφεσιακές φάσεις του οικονομικού κύκλου η απόλυτη φτώχεια αυξάνεται, καθώς οι εργαζόμενοι χάνουν τη δουλειά τους, ενώ οι κοινωνικές παροχές περικόπτονται από τα μέτρα λιτότητας. Παρ’ όλα αυτά, θα μπορούσε κανείς να υπερασπιστεί τον καπιταλισμό υποστηρίζοντας ότι, ακόμα και αν ληφθούν υπόψη οι περιοδικές κρίσεις, οι υλικές συνθήκες της εργατικής τάξης έχουν γενικά βελτιωθεί με την πάροδο του χρόνου, και ότι ο καπιταλισμός παραμένει, ακόμα και κατά τις περιόδους της ύφεσης, ασύγκριτα ανώτερος από οποιαδήποτε προκαπιταλιστική κοινωνική μορφή.

Για να το πούμε απλά: όσον αφορά τους θεμελιώδεις υλικούς όρους, είναι καλύτερο να διαθέτει κανείς ηλεκτρικό φως, πλυντήριο, συγκοινωνίες και κεντρική θέρμανση όπως συμβαίνει ακόμα και στις εποχές της κρίσης του καπιταλισμού, από το να ζει ακόμα και στις κορυφαίες στιγμές της φεουδαρχίας. Παρότι η ανάπτυξή του χαρακτηρίζεται από αιφνίδιες εκρήξεις και περιοδικές καταρρεύσεις, ο καπιταλισμός, στους μέσους όρους της ιστορικής του πορείας, τείνει να βελτιώνει τις υλικές συνθήκες διαβίωσης και να μειώνει την απόλυτη φτώχεια.

Όμως η θεωρία της εξαθλίωσης, αν εξαιρέσουμε τις πιο απλοϊκές της εκδοχές, δεν αναφέρεται στην απόλυτη φτώχεια. Ο Μαρξ δεν αμφισβήτησε ποτέ ούτε την ικανότητα του καπιταλισμού να βελτιώνει σημαντικά το βιοτικό επίπεδο ούτε τον απίστευτο τεχνολογικό δυναμισμό του, χάρη στον οποίο πέτυχε μια αλματώδη ανάπτυξη της παραγωγικότητας, σε επίπεδα αδιανόητα για το παρελθόν, και κατάφερε να παράγει ολοένα και φτηνότερα αγαθά. Ενόψει αυτής της πραγματικότητας, μια επιχειρηματολογία που υπερασπίζεται τη θεωρία της εξαθλίωσης μόνο με αναφορά στην απόλυτη φτώχεια δεν έχει βάση, παρά μόνο σε εποχές οικονομικής ύφεσης και κοινωνικής ανέχειας.

Η μαρξική κριτική στον καπιταλισμό και την πολιτική του οικονομία θεμελιώνεται αλλού:

Σε μια προσεκτική εξέταση δύο αντιφατικών τάσεων της καπιταλιστικής ανάπτυξης, οι οποίες οφείλονται ακριβώς στον αδιαμφισβήτητο τεχνολογικό δυναμισμό του και στην ικανότητά του να αυξάνει το επίπεδο κατανάλωσης (μακροπρόθεσμα ή σε ένα ιδεατό ιστορικό μέσο όρο).

Όπως έχουν δείξει πολλοί μεταγενέστεροι σχολιαστές, από τη Ρόζα Λούξεμπουργκ ώς τον Μάικλ Λέμποβιτς, στον πυρήνα της προοδευτικής εξαθλίωσης της εργατικής τάξης στον καπιταλισμό δεν βρίσκεται τόσο (ή μάλλον καθόλου) η αύξηση της απόλυτης φτώχειας, αλλά η διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στην πραγματική και τη μέγιστη δυνατή κατανάλωση της εργατικής τάξης. Παρότι η πραγματική κατανάλωση είναι πιθανό να αυξάνεται σε απόλυτους αριθμούς π.χ. οι εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν ολοένα και φτηνότερα αγαθά με το μισθό τους, η παραγωγικότητα και το μέγιστο επίπεδο κατανάλωσης αυξάνονται ακόμη περισσότερο. Η τάξη των καπιταλιστών είναι εκείνη που θέτει το ανώτατο όριο της κατανάλωσης, και παρότι σταδιακά αυξάνεται η αγοραστική ισχύς και η καταναλωτική δυνατότητα τόσο της εργατικής τάξης όσο και της αστικής τάξης, η τελευταία αυξάνεται ταχύτερα, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ του πραγματικού και του δυνητικού επιπέδου κατανάλωσης. Επιπλέον η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να επιφέρει μια ταυτόχρονη αύξηση των ονομαστικών μισθών αλλά και της εκμετάλλευσης, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να αμείβονται μεν ολοένα και καλύτερα αλλά να υφίστανται επίσης ολοένα και μεγαλύτερηεκμετάλλευση, δηλαδή να στερούνται τους ακόμη μεγαλύτερους μισθούς και την αγοραστική δύναμη που επιτρέπει η αύξηση της παραγωγικότητας.

Εξάλλου, όπως έχει καταδείξει ο Λέμποβιτς σε μια ριζοσπαστική αναδιατύπωση της θεωρίας της εξαθλίωσης, τα τεράστια ποιοτικά άλματα στην τεχνολογική εξέλιξη και η αύξηση της παραγωγικότητας που έχει επιτύχει ο καπιταλισμός οδηγούν σε μια αντίστοιχη διεύρυνση των ανθρώπινων αναγκών, οι οποίες δεν μπορούν πλέον να ικανοποιηθούν από την πρωτόλεια και αρχαϊκή μορφή του εμπορεύματος. Καθώς στον καπιταλισμό οι παραγωγοί μένουν διαχωρισμένοι μεταξύ τους ο ένας από τον άλλο και, ως σύνολο, από τους καταναλωτές, και καθώς το βασικό κίνητρο της καπιταλιστικής παραγωγής δεν είναι η ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών αλλά η μεγιστοποίηση του κέρδους, η κατανάλωση εντός του καπιταλισμού αφήνει πάντοτε κάτι ανικανοποίητο, παρά τη βελτίωση της ποιότητας, την πτώση των τιμών των εμπορευμάτων ή την ταχύτητα της παραγωγής τους.

Ο Λέμποβιτς ονομάζει εξαθλίωση αυτό το διαρκώς διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στην εξέλιξη των ανθρώπινων αναγκών και στα μέσα για την ικανοποίησή τους, εντός των περιορισμών του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Η εξαθλίωση πρέπει να διακρίνεται από την έννοια της σχετικής φτώχειας των κοινωνιολογικών θεωριών. Ενώ η σχετική φτώχεια υπολογίζεται με βάση το διαθέσιμο εισόδημα ενός ατόμου ή ενός νοικοκυριού σε σύγκριση με το διάμεσο κοινωνικό εισόδημα, η εξαθλίωση δεν είναι (μόνο) η (σχετική) έλλειψη αγοραστικής δύναμης αλλά (επίσης), πολύ περισσότερο, η απόκλιση ανάμεσα στην εξέλιξη των ανθρώπινων αναγκών και την αδυναμία πλήρους ικανοποίησής τους μέσα στο πλαίσιο της καπιταλιστικής εμπορευματικής παραγωγής. Η εξαθλίωση ως έννοια αποφεύγει επίσης τη διάκριση μεταξύ υποκειμενικής και αντικειμενικής φτώχειας που είναι γνωστή από τις τυποποιημένες εμπειρικές έρευνες για τη φτώχεια. Η αντικειμενική φτώχεια ορίζεται ως η υλική και κοινωνική στέρηση (που μαρτυρείται από τις κακές συνθήκες στέγασης, την αδυναμία αγοράς βασικών καταναλωτικών αγαθών, το χαμηλό εισόδημα ή την πλήρη απουσία εισοδήματος), ενώ η υποκειμενική φτώχεια, έννοια που σχετίζεται με την προηγούμενη δεν είναι όμως ακριβώς παράλληλη με αυτήν, συνδέεται με την αντίληψη των υποκειμένων (αποτυπώνει δηλαδή το πώς αντιλαμβάνονται τη φτώχεια τους και τι νοιώθουν για αυτήν όσοι είναι αντικειμενικά φτωχοί). Σε αντίθεση με τις παραπάνω έννοιες, η εξαθλίωση είναι συγχρόνως αντικειμενική, παράγεται δηλαδή από την ίδια τη δομή της καπιταλιστικής κοινωνίας, αλλά και άυλη, δεν μπορεί δηλαδή να ποσοτικοποιηθεί πλήρως ή να αποτυπωθεί με συγκεκριμένα εμπειρικά δεδομένα. Κι αυτό γιατί η εξέλιξη των ανθρώπινων αναγκών, σε αντιδιαστολή προς τους εύκολα ποσοτικοποιήσιμους δείκτες της υλικής ευημερίας όπως το μηνιαίο εισόδημα, δεν μπορεί να καταμετρηθεί ή να ποσοτικοποιηθεί, ή τουλάχιστον δεν μπορεί να μετρηθεί με την ίδια ακρίβεια που μετρώνται η παραγωγή και η κατανάλωση, οι οποίες στον καπιταλισμό είναι δομικά αποσυνδεδεμένες από τις ανθρώπινες ανάγκες. Όταν το βασικό κίνητρο της παραγωγής είναι το κέρδος, οι πραγματικές ανθρώπινες ανάγκες περνούν σε δεύτερο πλάνο και αντί να αντιμετωπίζονται ως αυτοσκοπός θεωρούνται αναγκαίο κακό (αφού τίποτα δεν μπορεί να πουληθεί αν δεν το χρειάζεται κάποιος, ο κύριος στόχος όμως είναι η πώληση). Επιπλέον ο δομικός διαχωρισμός των παραγωγών από τους καταναλωτές σημαίνει ότι ακόμα και αν υπήρχε η ειλικρινής πρόθεση να παράγει κανείς για να ικανοποιήσει τις ανθρώπινες ανάγκες, κάτι τέτοιο θα ήταν ανέφικτο λόγω του χάσματος που χωρίζει την παραγωγή από την κατανάλωση αυτή είναι η αιτία της καταναλωτικής αλλοτρίωσης (του καταναλωτισμού), που αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα του καπιταλισμού.

Η μαρξιστική θεωρία της φτώχειας/εξαθλίωσης παραμένει παρ’ όλα αυτά εξαιρετικά αφηρημένη και δεν έχει ακόμη διαμορφώσει μια μεθοδολογία για την εμπειρική έρευνα. Οι παραπάνω παρατηρήσεις επομένως έχουν ως στόχο να προβληματίσουν τον αναγνώστη και να τον καταστήσουν πιο σκεπτικό απέναντι στα στοιχεία που ακολουθούν για τη φτώχεια στη Σλοβενία και αλλού, στοιχεία που έχουν προκύψει από την κλασική κοινωνιολογική μεθοδολογία.

 

Πηγές:

 

1) Primož Krašovec: Φτώχεια και ανισότητα στη Σλοβενία, 2005-2011.

2) Ηρακλής Κακαβάνης:Ατέχνως 17/11/2015, γράφει οCogitoergosum

3) Ο Γιώργος Κουλούρης είναι Διεθνολόγος-Πολιτικός Επιστήμονας.

 

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Η Ώρα των Πολλών, τα Κάλπικα «Μπαξίσια» και ο Εκμαυλισμός του Πολιτικού Βίου. Του Γ. Περάκη

Η Ώρα των Πολλών, τα Κάλπικα «Μπαξίσια»

και ο Εκμαυλισμός του Πολιτικού Βίου

Τώρα που κατακάθησε ο κουρνιαχτός του «θορύβου» των μέτρων «ελάφρυνσης», ας υποβληθούμε στην βάσανο της ψύχραιμης αποτίμησης τους. Ο κ. Τσίπρας εξήγγειλε τα μέτρα «ελάφρυνσης», για το τρέχον έτος αλλά και για το 2020.

Για να εκτιμηθεί το ύψος των «ελαφρύνσεων», θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας τα εξής:

α) Την ιστορικότητα του κάθε συγκεκριμένου μέτρου και

β) Την πραγματική οικονομική κατάσταση των εργαζομένων σήμερα

Α) Ιστορικότητα της «μείωσης» του ΦΠΑ

Οι απώλειες

  • Το 2009 ο συντελεστής ΦΠΑ ήταν 9% για τα τρόφιμα και 19% για τα λοιπά είδη παντοπωλείου.
  • Τον 4ο του 2010 οι συντελεστές ΦΠΑ αυξήθηκαν από 9% σε 10% και από 19% σε 20%.
  • Τον 7ο του 2010 οι συντελεστές ΦΠΑ αυξήθηκαν από 10% σε 11% και από 20% σε 21%.
  • Τον 1ο του 2011 οι συντελεστές ΦΠΑ αυξήθηκαν από 11% στο 13% και από 21% σε 23%.
  • Τον 9ο του 2011 οι συντελεστές ΦΠΑ συγκεκριμένων ειδών-αναψυκτικών αυξήθηκαν από 13% σε 23%, αύξηση για συγκεκριμένα είδη-αναψυκτικά στο 23%.
  • Τον 7ο του 2015 οι συντελεστές ΦΠΑ συγκεκριμένων τροφίμων αυξήθηκαν από 13% σε 23% με την πλειοψηφία των τροφίμων (περίπου 55%) να διατηρεί συντελεστή 13%.
  • Τον 7ο του 2016 οι συντελεστές ΦΠΑ τροφίμων και λοιπών ειδών παντοπωλείου που υπάγονται σε ΦΠΑ 23% αυξήθηκαν σε 24%.

Συνολικά δηλαδή με τις αλλαγές αυτές υπήρξαν είδη με μέγιστη αύξηση του ΦΠΑ σε μία 6ετία από το 9% στο 24%, είδη με αύξηση από 9% σε 13% και είδη με αύξηση από 19% σε 24%.

Το κέρδος με τις εξαγγελίες

►Μείωση του συντελεστή Φ.Π.Α. στην εστίαση και στα τρόφιμα από το 24% στο 13%, άμεσα από τον Μάιο 2019.

Μια απλή πράξη είνια ο καλύτερος κριτής. Για ποιά ελάφρυνση μιλάνε με το θράσος που τους διακρίνει.

Μείωση του συντελεστή Φ.Π.Α. στην ενέργεια (ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο) από το 13% στο 6% που αφορά τόσο τους ιδιώτες, όσο και τις επιχειρήσεις.Μια ανάλυση ενός λογαριασμού της ΔΕΗ (σε ετήσια βάση) θα μας δώσει τις απαντήσεις:

Πίνακας 1- Ανάλυση του Λογαριασμού της ΔΕΗ   του 2017
ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1) ΑξίαΡεύματος ΦΠΑ Ρυθμιζο-μενες Χρεώσεις ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΕΛΗ ΕΡΤ ΕΦΚ Σύνολο Λογα-ριασμού Ποσο-στό αξίας Ρεύματος / Σύνολο Λογαριασμού Ποσοστό αξίας Εκτός Ρεύματος / Σύνολο Λογαριασμού Διαφο-ρά λόγω της μείωσης του ΦΠΑ
Α-ΔΙΜΗΝΟ-2017 261,99 34,06 0 40,43 5,62 -0,1 342,00 76,61% 23,39% 15,72
Β-ΔΙΜΗΝΟ-2017 136,79 61,61 326,71 41,14 5,72 13,03 585,00 23,38% 76,62% 8,21
Γ-ΔΙΜΗΝΟ-2017 49,84 6,48 0 45,39 6,31 -0,02 108,00 46,15% 53,85% 2,99
Δ-ΔΙΜΗΝΟ-2017 136,43 39,37 160,01 43,97 6,12 8,1 394,00 34,63% 65,37% 8,19
Ε-ΔΙΜΗΝΟ-2017 71 9,23 0 43,27 6,02 0,48 130,00 54,62% 45,38% 4,26
Ζ-ΔΙΜΗΝΟ-2017 48,79 18,62 90,39 41,85 5,82 4,53 210,00 23,23% 76,77% 2,93
ΣΥΝΟΛΑ 704,84 (2) 169,37 577,11 265,05 35,61 26,02 1.769,00 43,1% (3) 56,9% (4) 42,29
(1). Το κόκκινο χρώμα στην περίοδο κατανάλωσης υποδηλώνει τον εκκαθαριστικό λογ/μό    ( 2). Το ποσό που αφορά την αξία της κατανάλωσης ρεύματος                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              (3). Ο μέσος όρος ετήσιας κατανάλωσης της αξίας του ρεύματος   ( 4). Ο μέσος όρος της αξίας ολων των υπολοίπων εκτός του ρεύματος                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  

Με λίγα λόγια σε ένα ετήσιο λογαριασμό της ΔΕΗ αξίας 1.769,00 ευρώ, η μείωση θα είναι 42,29 ευρώ ή ποσοστό 2,39% επι του ετήσιου λογαριασμού της ΔΕΗ.

Β) Η ιστορικότητα της 13ης , 14ης σύνταξης στις συντάξεις με αριθμούς

Οι απώλειες

  • Μάιος 2010: Με το νόμο 3845/10 περικόπτονται τα δώρα, δηλαδή η 13η και 14η σύνταξη. Υποκαθίστανται με επιδόματα, 800 συνολικά ευρώ, με εξαιρέσεις. Τα επιδόματα αυτά έμελλε να καταργηθούν πλήρως, τρία χρόνια αργότερα.
  • Ιούνιος 2010: Με τους νόμους 3863/10 και 3865/10 άλλαξε ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων, φέρνοντας κλιμακωτές μειώσεις από το 2015. Στο στόχαστρο μπήκαν οι κύριες άλλα και οι επικουρικές συντάξεις.
  • Ιούλιος 2011: Οι νόμοι 3986/11 και 4002/11 επιβάλλουν μειώσεις σε συνταξιούχους κάτω των 60 ετών 6%. Για κύριες συντάξεις μεγαλύτερες από 1.700 που φτάνουν το 10% για κύριες συντάξεις υψηλότερες των 3.000 ευρώ. Η μείωση είναι μεγαλύτερη καθώς επιβάλλεται επί του συνολικού ποσού και όχι επί του τμήματος που υπερβαίνει το όριο των 1.700 ευρώ.
  • Σεπτέμβριος 2011: Επιβάλλεται Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων με αναδρομική ισχύ από το 2010. Αφορά τις κύριες συντάξεις, με κλιμακωτές μειώσεις 3% για ποσά άνω των 1.400 ευρώ έως 13% για συντάξεις άνω των 3.500 ευρώ. Επίσης, προέβλεπε μειώσεις στις επικουρικές συντάξεις, κλιμακωτά, από 3% για ποσά άνω των 300 έως 10% για επικουρικές συντάξεις άνω των 650.
  • Οκτώβριος 2011: Ο νόμος 4024/11 φέρνει περαιτέρω μειώσεις για τους νέους συνταξιούχους. Οι συνταξιούχοι κάτω των 55 ετών υπέστησαν περικοπή 40% επί της κύριας σύνταξης για ποσά άνω των 1000 ευρώ. Οι συνταξιούχοι κάτω των 60 ετών υπέστησαν μείωση 20% επί της κύριας σύνταξης για ποσά άνω των 1.200 ευρώ. Σε ότι αφορά τις επικουρικές συντάξεις για τους συνταξιούχους του ETEAΜ επιβλ μείωση 30% για ποσά άνω των 150 ευρώ. Για τα υπόλοιπα επικουρικά ταμεία του ιδιωτικού τομέα, οι μειώσεις ήταν 15%, ενώ για τους δημοσίους υπαλλήλους υπήρξε μείωση της δεύτερης επικουρικής κατά 20%.
  • Μάρτιος 2012: Με το νόμο 4051/12 επιβάλλονται νέες περικοπές σε κύριες και επικουρικές συντάξεις. Ο νόμος είχε αναδρομική ισχύ από τον Ιανουάριο του 2012. Μειώνονται 12% οι κύριες συντάξεις άνω των 1300 ευρώ. Σε ότι αφορά τις επικουρικές, συντάξεις κάτω των 250 ευρώ αυτές μειώθηκαν κατά 10%. Για ποσά από 251 έως 300 ευρώ η μείωση ήταν 15% και για ποσά άνω των 300 ευρώ η μείωση ήταν 20%.
  • Νοέμβριος 2012: Ο νόμος 4093/12 φέρνει μειώσεις τόσο σε κύριες όσο και σε επικουρικές συντάξεις. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2013. Αυτήν τη φορά η μείωση υπολογίστηκε επί του συνόλου του εισοδήματος του συνταξιούχου από κύρια και επικουρικές συντάξεις. Τα ποσά από 1.000-1.500 ευρώ υπέστησαν μείωση 5%, 1.500-2.000 μείωση 10%, από 2.000-3.000 μείωση 15%, και ποσά από 3.000 ευρώ και άνω μείωση 20%. Επίσης, καταργήθηκαν οριστικά τα επιδόματα δώρων στις κύριες και τα δώρα στις επικουρικές.
  • Ιούλιος 2014: Εφαρμόζεται διάταξη του νόμου 4254/12 που προέβλεπε τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος στις επικουρικές συντάξεις του ΕΤΕΑ. Όσοι είχαν ενταχθεί τότε στο υπερ- επικουρικό ταμείο υπέστησαν οριζόντιες μειώσεις της τάξης του 5,2%.
  • Αύγουστος 2015: Ο νόμος 4336/2015 (Τρίτο Μνημόνιο) έφερε μείωση σε κύριες και επικουρικές συντάξεις. Αυξήθηκαν οι εισφορές υπέρ ΕΟΠΥΥ στις κύριες και επιβλήθηκε εισφορά στις επικουρικές. Συγκεκριμένα, οι εισφορές αυξήθηκαν κατά 2 μονάδες (από 4% σε 6%) επί του ποσού των κύριων συντάξεων, πριν από τις περικοπές που ξεκίνησαν το 2010. Στις επικουρικές επιβλήθηκε εισφορά 6% επί του ποσού μετά των περικοπών. Στις επικουρικές βέβαια, επιβλήθηκε εισφορά υγείας και στις περιπτώσεις δεύτερης επικουρικής, καθώς και στις επικουρικές που δίνονται λόγω θανάτου.

Το ΕΚΑΣ καταργήθηκε για 158.000 χαμηλοσυνταξιούχους και η παροχή θα καταργηθεί σταδιακά το 2020 για 370.000 χαμηλοσυνταξιούχους.

Μάιος 2016: Με το νόμο 4387/2016 (Νόμος Κατρούγκαλου) το «ψαλίδι» σε αρκετές επικουρικές συντάξεις έφτασε το 50%. Εκτιμάται πως οι συνολικές μειώσεις την επταετία των μνημονίων για τις επικουρικές αγγίζουν το 76%, μετατρέποντας τες ουσιαστικά σε «χαρτζιλίκι». Περίπου 150.000 νέοι συνταξιούχοι για τα έτη 2016 και 2017 από όλες τις κατηγορίες, γήρατος αναπηρίας, χηρείας έχουν μέχρι 35% μείωση στις κύριες συντάξεις τους λόγω της αλλαγής στον τρόπο υπολογισμού.

Ιανουάριος 2019: Προβλέπονται περισσότερες περικοπές στις συντάξεις, όπως έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση στους δανειστές. Από τις νέες περικοπές θα επηρεαστούν κυρίως οι ασφαλισμένοι με πολλά έτη ασφάλισης και υψηλές συντάξιμες αποδοχές. Εντός του καλοκαιριού του 2018, 2,3 εκατομμύρια συνταξιούχοι του ΕΦΚΑ θα πρέπει να ενημερωθούν για το ύψος της διαφοράς που προκύπτει μεταξύ του παλαιού και του νέου τρόπου υπολογισμού. Αυτή η διαφορά παλιάς και νέας σύνταξης, που θα διαπιστωθεί για τον κάθε συνταξιούχο (προσωπική διαφορά), θα συνεχίσει να καταβάλλεται έως το τέλος του 2018. Όμως από το 2019 και με βάση τη δέσμευση της κυβέρνησης απέναντι στους δανειστές, θα πρέπει να καταργηθεί αυτή η προσωπική διαφορά, τουλάχιστον έως το ποσό που αντιστοιχεί στο 18% της σύνταξης. Υπάρχει περίπτωση οι περικοπές να είναι ακόμα μεγαλύτερες λόγω της μείωσης των εισφορών για επαγγελματίες, επιστήμονες και αγρότες. Μοιραία η μείωση των εισφορών θα αλλάξει και το μίγμα των μειώσεων στις συντάξεις που καθορίστηκαν μεν με όριο το 18% αλλά είναι αμφίβολο αν θα μείνει σε αυτό το ποσοστό και δεν ανέβει στο 20%.

Η «πονεμένη» ιστορία του ΕΚΑΣ:

Το έτος 2010

üΓια ποσό εισοδήματος από 7.607,55 μέχρι 7.905,91 ευρώ, το ποσό ΕΚΑΣ θα είναι 172,50 ευρώ (ετήσιο 2.070,00 ευρώ).

üΓια ποσό εισοδήματος από 7.905,92 μέχρι 8.104,76 ευρώ, το ποσό ΕΚΑΣ θα είναι 115,00 ευρώ (ετήσιο 1.380,00 ευρώ).

üΓια ποσό εισοδήματος από 8.104,77 μέχρι 8.353,38 ευρώ το ΕΚΑΣ θα είναι 57,50 ευρώ (ετήσιο 690,00 ευρώ).

Το έτος 2016

üΕΚΑΣ 230 ευρώ το μήνα (ετήσιο 2.760,00) για όσους έχουν ετήσιο εισόδημα από συντάξεις (κύριες και επικουρικές) μισθούς, ημερομίσθια και λοιπά επιδόματα ή βοηθήματα, μέχρι 7.216 ευρώ.

üΓια εισοδήματα από 7.216,01 ευρώ έως 7.518 ευρώ ετησίως, καταβάλλεται ΕΚΑΣ 172,5 ευρώ το μήνα (ετήσιο 2.070,00 ευρώ).

üΓια εισοδήματα από 7.518,01 ευρώ έως 7.720 ευρώ ετησίως, καταβάλλεται ΕΚΑΣ 115 ευρώ το μήνα (ετήσιο 1.380,00 ευρώ).

üΓια εισοδήματα από 7.720,01 ευρώ, έως 7.972 ευρώ καταβάλλεται ΕΚΑΣ 57,5 ευρώ το μήνα (ετήσιο 690,00 ευρώ).

Το κέρδος με τις εξαγγελίες

Άμεσα «κατανομή» της λεγόμενης 13ης σύνταξης ή το «μπαξίσι».

Η παραπάνω φράση (άμεση κατανομή) θυμίζει περισσότερο το εκλογικό σύστημα στις βουλευτικές εκλογές του 81, με την πρώτη, δεύτερη και τρίτη κατανομή των εδρών.

Άμεσα κατανομή της λεγόμενης 13ης σύνταξης. Για συντάξεις έως 500,00 θα δίνεται ισόποση 13η σύνταξη, για συντάξεις από 501- 600 ευρώ το 70% της σύνταξης, για συντάξεις από 601-1000 ευρώ το 50% και για συντάξεις άνω των 1.000, το 30%.

Γ) Η ιστορικότητα της εισφοράς «αλληλεγγύης»:

Η «μείωση» της εισφοράς αλληλεγγύης: Μέχρι το 2011 δεν επιβαλλόταν εισφορά «αλληλεγγύης». Με τις εξαγγελίες η «ελάφρυνση» θα ανέρχεται σε:

Κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης για εισοδήματα έως 20.000,00 και ριζική μείωση για τα εισοδήματα άνω των 20.000,00 ευρώ.
Κλίμακα Εισοδήματος Συντελεστής σήμερα Νέοι συντελεστές Μείωση
12.000 έως 20.000€ 2% 0% 160,00
20.000 έως 30.000 € 5% 2% 300,00
30.000 έως 40.000 € 6,50% 4% 250,00
40.000 έως 65.000 € 7,50% 6% 375,00

Εδώ θα πρέπει να συνοπολογισθεί και ο φόρος εισοδήματος που διαχρονικά η αύξηση του ήταν:

Χρήση 2010 (Οικ. Έτος-2011) Χρήσης 2011 (Οικ. Έτος 2012) Χρήσης 2013 (Οικ Έτος 2014) 2016
ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΙΣΘΩΤΩΝ - ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ -ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ Φορολογική κλίμακα για εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις
Σύνολο Σύνολο Σύνολο Σύνολο
Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ Εισοδήμα-τος-ευρώ Φόρου- ευρώ
12.000 0 5.000 0 25.000 5.500 20.000,00   4.400,00
16.000 720 12.000 700 42.000 10.940 30.000,00   7.300,00
22.000 2.160 16.000 1.420 Υπερβάλλον 42% 40.000,00 11.000,00
26.000 3.200 26.000 3.920 υπερβάλλον 42% υπερβάλλον 45%
32.000 5.120 40.000 8.820
40.000 8.000 60.000 16.420
60.000 15.600 100.000 32.420
100.000 31.600 άνω των 100.000 45%
άνω των 100.000 45%

Παράδειγμα επιβάρυνσης: Για εισόδημα 20.000,00 ο φόρος μαζί με τη εισφορά «αλληλεγγύης» ανερχόταν το 2016 στα 2.676,00 έναντι 2.440,00 (-236,00) το 2015 και το 2010 ήταν 1.680,00

(-996,00).

Δ) Επιδότηση ασφαλιστικών εισφορών για προσλήψεις νέων

Το ποσοστό επιδότησης είναι της τάξης του 80% και για προσλήψεις νέων έως 25 ετών και σε ποσοστό 25% (θα αφορά σε προσλήψεις πλήρους απασχόλησης).

Για τους εργαζόμενους κάτω των 25: Επιδότηση 80% των εισφορών του εργαζόμενου και του εργοδότη, Μείωση της εισφοράς του εργοδότη από 6,67% σε 2,66%, Μείωση της εισφοράς του εργαζόμενου από 6,67% σε 1,34%, Μέτρο που θα ωφελήσει περίπου 140.000 εργαζόμενους Για τους εργαζόμενους 25-29: Επιδότηση 25% των εισφορών του εργαζόμενου και του εργοδότη, Μείωση της εισφοράς του εργοδότη από 13,33% σε 10%, Μείωση της εισφοράς του εργαζόμενου από 6,67% σε 5%,   Μέτρο που θα ωφελήσει περίπου 180.000 εργαζόμενους
Μισθός Εργαζόμενου Μηνιαίο Ποσό επιδότησης εργοδότη (πρόσθετο της υπάρχουσας επιδότησης 50%) Μηνιαίο ποσό επιδότησης εργαζόμενου Ετήσιο όφελος εργοδότη Ετήσιο όφελος εργαζόμενου Μισθός Εργαζόμενου Μηνιαίο Ποσό επιδότησης εργοδότη Μηνιαίο ποσό επιδότησης εργαζόμενου Ετήσιο όφελος εργοδότη Ετήσιο όφελος εργαζόμενου
650 € 26 € 35 € 364 € 490 € 650 € 22 € 11 € 308 € 154 €
780 € 31 € 42 € 434 € 588 € 780 € 26 € 13 € 364 € 182 €
850 € 34 € 45 € 476 € 630 € 850 € 28 € 14 € 392 € 196 €
1.000 € 40 € 53 € 560 € 742 € 1.000 € 33 € 17 € 462 € 238 €
1.200 € 48 € 64 € 672 € 896 € 1.200 € 40 € 20 € 560 € 280 €

Κατ’ αρχήν ό λόγος της επιδότησης των εργαζομένων, θα πρέπει να αναζητηθεί στην μείωση του αφορολογήτου το 2020. Ο νόμος έχει ψηφισθεί απο το ΣΥΡΙΖΑ και προβέπει το αφορολόγητο όριο μειώνεται από 8.636 σε 5.681 ευρώ. Παράδειγμα απο το 2020:

Μηνιαία Μικτά Ετήσια Μικτά (14 μισθούς) Μείον κρατήσεις ΕΦΚΑ Φορολο-γητέο Επιβάρυ-νση φόρου Ετήσιο ποσό επιδότησης εργαζομένου Τελική Επιβάρυνση
650,00 9.100,00 121,94 8.978,06 -725,35 364,00 -235,00
700,00 9.800,00 131,32 9.668,68 -877,29 434,00 -289,89
800,00 11.200,00 150,08 11.049,92 -1.181,16 476,00 -551,16
900,00 12.600,00 168,84 12.431,16 -1.485,04 560,00 -743,04
1.000,00 14.000,00 187,60 13.812,40 -1.788,91 672,00 -892,91

Ε) Ιστορικότητα των μειώσεων των μισθών

Σε όλα τα προηγούμενα θα πρέπει να συνυπολογισθούν και οι μειώσεις των μισθών:

Απο το 2010 έφτασαν οι αμοιβές στον ιδιωτικό τομέα το 2018. Σύμφωνα με τα τελευταία μηνιαία στοιχεία για την απασχόληση, τα οποία δημοσίευσε οΕΦΚΑ, οι μέσες αποδοχές όλων των μισθωτών, είτε αυτοί έχουν συμβάσεις πλήρους, είτε μερικής απασχόλησης έφτασαν, τον περασμένο Νοέμβριο-2018, μόλις τα 916 ευρώ /μήνα μικτά (καθαρά 769 ευρώ).

Ο δε μέσος μισθός των μισθωτών με πλήρη απασχόλησης ανήλθε στα 1.137 ευρώ/μήνα, ενώ ο μέσος μισθός όσων εργάζονται με συμβάσεις μερικής απασχόλησης έφτασε μόλις στα 384 ευρώ/μήνα μικτά. Έτσι από τα 974 ευρώ που ήταν το 2015 έπεσε όπως προαναφέρθηκε στα 916 ευρώ το 2018. Ακόμα μεγαλύτερο είναι το "χάσμα" σε σχέση με το 2010, όταν ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα ανερχόταν σε 1.263 ευρώ. Κατά την περίοδο 2015-2018, εκτός ότι συνεχίστηκε η πτωτική τάση των μέσων αποδοχών των εργαζομένων, συνέχισαν επίσης να αυξάνονται και οι συμβάσεις μερικής απασχόλησης σαν ποσοστό του συνόλου των συμβάσεων. Συγκεκριμένα, από το 28,3% το 2015 έφτασαν στο 29,4% το 2018.

Πλέον, 649.786 μερικώς απασχολούμενοι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα αμείβονται με 384 ευρώ/μήνα μικτά (322 ευρώ/μήνα καθαρά). Αντίθετα, το 2015, σε 519.359 οι μερικώς απασχολούμενοι ενώ ο μέσος μισθός τους ανερχόταν σε 401 ευρώ. Μ΄άλλα λόγια, όχι μόνο αυξήθηκαν ως πλήθος κατά 130.427 (ή 20%), αλλά μειώθηκε και ο μέσος μισθός τους (κατά 4,2%).

Και την ειωθυίαν αξίωσιν των ονομάτων ες τα έργα αντήλλαξαν τη δικαιώσει, (άλλαξαν ακόμα και την καθιερωμένη σημασία των λέξεων, για να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους) Θουκυδίδης.

Στα προηγούμενα να προστεθεί και ο εκμαυλισμός του πολιτικού βίου, με τις «βραζιλιάνικες» μεταγραφές βουλευτών και το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Επιβιώνουν άλλωστε λόγω του κατακερματισμού της αριστεράς και των έντιμων πολιτικών δυνάμεων.

Πάντα μ’ αρέσει να περπατώ στη βροχή, έτσι κανένας δεν μπορεί να με δει που κλαίω.

Τσάρλι Τσάπλιν

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Το Νέο Αναπτυξιακό Φορολογικό Αναδιανεμητικό Σύστημα (Ν.Α.Φ.Α.Σ) Φορολογία Μέρος (IV). Του Γ. Περάκη

Το Νέο Αναπτυξιακό Φορολογικό Αναδιανεμητικό Σύστημα (Ν.Α.Φ.Α.Σ) Φορολογία Μέρος (IV)

Οι ακροβασίες, οι πειραματισμοί μαζί με την οικονομική εξόντωση των πολιτών διαμέσου της φορολογίας πρέπει να τερματιστούν. Η υπάρχουσα φορολογία περισσότερο θυμίζει μια αδιάκοπη και επαναλαμβόμενη επιβολή προστίμων, στην απασχόληση, στην υγιή επιχειρηματικότητα και στην κατοχή ακίνητης περιουσίας. Το σημαντικότερο δε, ότι είναι «τυφλή», αδιέξοδη και αντικοινωνική. Οι επιπτώσεις τις, θεωρούνται το φυσικό επακόλουθο της στρατηγικής της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποιημένης επικρατούσας άποψης, για την οικονομία, με την Ελλάδα λεηλατημένη και τον λαό της, φτωχοποιημένο.  

Είτε απο την νεοφιλελεύθερη σκοπιά είτε απο την σκοπιά της άρνησης της πληρωμής των φόρων, το αποτέλεσμα είναι ένα και το αυτό:

Η λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, των δημόσιων αγαθών και της αναδιανομής των πόρων, δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τη συγκέντρωση των απαραίτητων φορολογικών εσόδων.

Το ζητούμενο είναι να ισχύσει η βασική αρχή: Οι φόροι θα πρέπει να αντιστοιχούν στη φοροδοτική ικανότητα του ατόμου, και επιπλέον θα πρέπει να είναι συγκεκριμένοι ευκόλως βεβαιούμενοι και αποδοτικοί (Άνταμ Σμιθ).

Η παρουσίαση πτυχών του φορολογικού συστήματος Μέρος (I+II+III) αποσκοπούσε στην απόπειρα ανάπτυξης ενός φορολογικού συστήματος, ο οποίος θα αποτελούσε ένα αδιάσπαστο μέρος του Ολου (της Οικονομικής Παραγωγικής Ανασυγκρότησης), με την ονομασία το Νέο Αναπτυξιακό Φορολογικό Αναδιανεμητικό Σύστημα (Ν.Α.Φ.Α.Σ).

Οι βασικές αρχές του Νέου Αναπτυξιακού Φορολογικού Αναδιανεμητικού Συστήματος (Ν.Α.Φ.Α.Σ)

Απαραίτητη προυπόθεση ενός σοβαρού φορολογικού συστήματος είναι η αμοιβαία σχέση του με την εκάστοτε οικονομική πολιτική. Θα πρέπει η οικονομική πολτική να βρίσκεται σε άμοιβαία εξάρτηση με την επικρατούσα φορολογική πολιτική.

Κατά συνέπεια πρέπει να ισχύσουν τα εξής κατά είδος φορολογίας:

Α) Φορολογία Φυσικών Προσώπων

1η) Βασική αρχή: Επιβολή φόρου στο αποτέλεσμα έσοδα μείον έξοδα: Hεφαρμογή ενός απλού συστήματος το οποίο βασίζεται στον κανόνα «έσοδα μείον έξοδα». Τo νέο σύστημα προβλέπει πως από τα συνολικά εισοδήματα κάθε φορολογούμενου θα αφαιρούνται όλες οι δαπάνες, με εξαίρεση όσες αφορούν την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων και την αποπληρωμή λογαριασμών κοινής ωφέλειας. Πιο αναλυτικά, επί της ουσίας ως «αφορολόγητο» όριο εισοδήματος θα αναγνωρίζεται το συνολικό ύψος των δαπανών του κάθε φορολογούμενου, εκτός όσων αφορούν σε αγορές ακινήτων, αυτοκινήτων και άλλων περιουσιακών στοιχείων. Οι δαπάνες θα... εκπίπτουν 100% από τα συνολικά εισοδήματα μισθούς, συντάξεις, ενοίκια αγροτικά εισοδήματα κ.ά. Πέρα από τα όσα ξοδεύει κανείς για την αγορά περιουσιακών στοιχείων, δεν θα λαμβάνονται υπόψη για την κατοχύρωση του αφορολόγητου ορίου και οι δαπάνες για την πληρωμή λογαριασμών ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, τηλεφωνίας και εισιτηρίων.

Επί της διαφοράς που προκύπτει, ο φόρος υπολογίζεται με συντελεστή που θα πρέπει να είναι τέτοιος ώστε να υπάρχει σημαντικό κίνητρο.Το «καθαρό» ποσό που θα μένει μετά την αφαίρεση όλων των παραπάνω δαπανών από τα δηλούμενα εισοδήματα θα υπόκειται σε φόρο με νέα κλίμακα, στην οποία ο κατώτατος συντελεστής φόρου θα ανέρχεται σε 25% και ο ανώτατος πιθανότατα θα φτάνει στο 45%.

2η) Βασική αρχή:Διασύνδεση του taxisnet με όλες τις επιχειρήσεις: Η εφαρμογή του θα συνδυαστεί με την ηλεκτρονική...παρακολούθηση της έκδοσης των παραστατικών (τιμολόγια, αποδείξεων λιανικής πώλησης κλπ). Επίσης θα γίνει διασύνδεση όλων των ταμειακών μηχανών των επιχειρήσεων με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών, ώστε ακόμη και τα στοιχεία των λαινικών αποδείξεων που θα εκδίδονται μέσω συναλλαγών με μετρητά να καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο.

3η) Βασική αρχή: Αναγραφή του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) σε όλα τα παραστατικά πώλησης: Για να μην καταστρατηγηθεί η 2η βασική αρχή, υποχρεωτικά θα αναγράφεται το ΑΦΜ, του αγοραστή. Οι κάτοικοι της χώρας διαθέτουν ΑΦΜ. Οι κάτοικοι της ΕΕ επίσης. Οι κάτοικοι των τρίτων χωρών επίσης διαθέτουν αλλά αν στερούνται, τότε τον αριθμό διαβατηρίου (διασταύρωση με το σύστημα εισόδου στην χώρα).

Β) Φορολογία των Επιχειρήσεων

α) Καταγραφή των προτάσεων για την ανασυγκρότηση της οικονομίας
Η βιομηχανία-μεταποίηση αποτελεί την βάση της οικονομίας μιας χώρας. Στην Ελλάδα ιστορικά η βιομηχανία-μεταποίηση απο την είσοδό μας στην ΕΕ, κατείχε το 1981 το 25% του ΑΕΠ, το 2000 στο 6,59 και το 2014 στο 3,3%. Η κατάρρευση εξηγείται λόγω:

  • Του τρόπου δημιουργίας και λειτουργίας της «εθνικής» αστικής τάξης.
  • Την ανυπαρξία βιομηχανικής πολιτικής. Το Υπουργείο Βιομηχανίας, υποβαθμίστηκε σε Γενική Γραμματεία, της οποίας σήμερα και αυτή που να υπάρχει στερείται περιεχομένου.
  • Την ένταξη μας στην Ε.Ε. και στην ευρωζώνη (έλλειψη των αντίστοιχων νομισματικών πολιτικών μέσω του εθνικού νομίσματος).
  • Τις συχνές μεταβολές του θεσμικού πλαισίου (αδειοδοτικό, φορολογικό, ασφαλιστικό δανειοδοτικό, χρηματοδοτικό κλπ).

Ο κύριος στόχος της ανασυγκρότησης θα επικεντρωθεί στη διαμόρφωση των έξι παραγωγικών διακλαδωμένων οικονομικών υποσυνόλων ενός συνόλου, που θα αποτελούν και την αιχμή της αναπτυξιακής πολιτικής, σε συνδυασμό με μια σαφή και σύγχρονη κλαδική πολτική. Τα 6 αυτά παραγωγικά υποσύνολα είναι:

  • Το αγροτοδιατροφικό.
  • Την αξιοποίηση του ορυκτού μας πλούτου.
  • Το κατασκευαστικό.
  • Τα νέα διακλαδωμένα υποσύνολα, της έντασης γνώσης και έρευνας όπως των περιβαλλοντικών τεχνολογιών, της πληροφορικής και μικροηλεκτρονικής, της βιοτεχνολογίας κλπ.
  • Τοενεργειακό.    
  • Τοτουριστικό

Τα ανωτέρω υποσύνολα είναι και μεταξύ τους αλληλοεξαρτώμενα (πχ. το ενεργειακό επηρεάζει άμεσα τη βιομηχανία και το κατασκευαστικό). Η έρευνα η τεχνολογία, η πληροφορική και η καινοτομία αφορά όλα τα διακλαδωμένα υποσύνολα. Επίσης, η ανάπτυξη ορισμένων απ’ αυτών όπως π.χ. το τουριστικό, μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά και σε άλλα όπως π.χ. στις κατασκευές και το αγροτοδιατροφικό κλπ.

Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), μετρά το σύνολο των αγαθών που παράγεται μέσα στην χώρα στην διάρκεια ενός έτους. Το ΑΕΠ το διακρίνουμε σε προϊόν του:

α) πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία κλπ.),

β) δευτερογενή τομέα (βιοτεχνία, βιομηχανία) και

γ) τριτογενή τομέα (υπηρεσίες).

Η εξέλιξη του ΑΕΠ κατά τομέα παραγωγής αποτυπώνεται στον επόμενο πίνακα:

Πίνκας 1- Η εξέλιξη κατά Τομέα Συμμετοχής στο ΑΕΠ (%)
Τομέας του ΑΕΠ 1980 1990 2000 2005 2009 2010 2014
Πρωτογενής 25,00 10,50 6,59 4,81 3,14 3,26 3,30
Δυτερογενής 25,30 26,50 20,95 19,15 17,79 17,90 12,00
Τριτογενής 49,70 63,00 72,46 76,04 79,07 78,84 84,70
Σύνολο 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00
Το 2000 απο το ποσοστό 20,95%το του Δευτερογενή Τομέα το 6,21% αποτελούσαν οι κατασκευές. Το 2005 απο το 20,95% το 6,88% αποτελούσαν οι κατασκευές

Βασικό χαρακτηριστικότης ελληνικής βιομηχανίας είναιτο πολύ μικρό μέγεθος των παραγωγικών μονάδων του κλάδου. Συγκεκριμένα, Κατά το έτος 2016 δραστηριοποιήθηκαν στην Ελλάδα συνολικά 793.946 επιχειρήσεις στους τομείς της βιομηχανίας, των κατασκευών, του εμπορίου και των υπηρεσιών (πλην των προσωπικών υπηρεσιών). Οι κλάδοι με το μεγαλύτερο πλήθος επιχειρήσεων ήταν:

Πίνακας 2: Βασικά οικονομικά μεγέθη επιχειρήσεων ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας- Αριθμός επιχειρήσεων και κύκλος εργασιών κατά τάξη μεγέθους απασχόλησης και τομέα οικονομικής δραστηριότητας έτους 2016
ΚΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Απασχολούμενα Ατομα   ΚΟΣΤΟΣ ΠΡΟΣΩ-ΠΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟ-ΛΟΥΜΕΝΩΝ
0-9 10-19 20-49 50-249 Ανω των 250 Σύνολο Αριθμού Επιχει-ρήσεων
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (σε χιλιάδες ευρώ) (σε μονάδες)
(σε μονάδες)
Τομέας Β-Ορυχεία & Λατομεία 626 25 15 11 4 681 156.058 4.897
Τομέας Γ- Μεταποίηση 57.578 2.293 1.218 660 113 61.862 5.796.016 311.369
Τομέας Δ- Παροχή Ηλεκτρικού Ρεύματος, Φυσικού Αερίου, Ατμού και Κλιματισμού 6.874 21 12 13   6.920 1.183.580 30.677
Τομέας Ε- Παροχή Νερού, Επεξεργασία Λυμάτων, Διαχείρηση Αποβλήτων και Δραστηριότητες Εξυγίανσης 1.880 102 77 55 3 2.117 398.187 145.060
Τομέας ΣΤ- Κατασκευές 75.770 895 417 135 12 77.229 1.141.334 16.076
Τομέας Ζ- Χονδρικό Εμπόριο & Λιανικό Εμπόριο, Επισκευή Μηχνοκίνητων Οχημάτων & Μοτοσυκλετών 249.186 4.026 1.637 569 85 255.503 8.172.820 708.428
Τομέας Η-Μεταφορά & Αποθήκευση 61.433 782 412 195 56 62.878 3.683.881 184.151
Τομέας Θ- Δραστηριότητες Υπηρεσιών Καταλύματος & Υπηρεσιών Εστίασης 107.920 6.590 2.814 681 47 118.052 2.878.895 488.149
Τομέας Ι-Ενημέρωση & Επικοινωνία 18.339 352 223 155   19.069 1.919.067 79.568
Τομέας Λ- Διαχείριση Ακίνητης Περιουσίας 8.627 116 30 40   8.813 186.853 15.677
Τομέας Μ-Επαγγελματικές, Επιστημονικές & Τεχνικές Δραστηριότητες 151.080 716 340 157 27 152.320 2.131.283 249.317
Τομέας Ν-Διοικητικές & Υποστηρικτικές Δραστηριότητες 20.290 611 413 226 48 21.588 1.246.070 121.521
Τομέας 95- Επισκευή Ηλεκτρονικών Υπολογιστών & Ειδών Οικιακής Χρήσης 6.879 20 15     6.914 68.253 11.311
Σύνολο 766.482 16.549 7.623 2.897 395 793.946 28.962.297 2.366.201
ΕΛΣΤΑΤ: ΕΡΕΥΝΑ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- Έτος 2016 (26-09-2018)

Κλαδικές εξειδικεύσεις στην ελληνική βιομηχανία.

Οι πέντε σημαντικότεροι κλάδοι της ελληνικής βιομηχανίας σύμφωνα με τα βασικά τους μεγέθη (το 2010) παρουσιάζονται στον Πιν.3 που ακολουθεί.

Πίνακας 3: Οι πέντε σημαντικότεροι κλάδοι της βιομηχανίας
Αριθμός επιχειρήσεων (83.565 επιχειρήσεων) ΕΤΟΣ-2010  Αριθμός εργαζομένων (400.943 σύνολο)
Μεταποίηση 100%    
Τρόφιμα 18,90% Τρόφιμα 20,30%
Μεταλλικά προϊόντα 15,10% Μεταλλικά προϊόντα 11,90%
Είδη ένδυσης 13,00% Είδη ένδυσης 7,40%
Επιπλα 8,70% Προϊόντα από μη μεταλλικά   ορτκτά 6,70%
Προϊόντα ξύλου 7,70% Επιπλα 5,20%
Από Μελέτη ΙΟΒΕ: Βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών, 2013 Στοιχεία Eurostat, SBS , 2010

Παρατηρείται ότι ο σημαντικότερος κλάδος ως προς τη συμμετοχή του στα τρία από τα τέσσερα βασικά μεγέθη (Αριθμός επιχειρήσεων, ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και αριθμός εργαζομένων) είναι ο κλάδος των τροφίμων, με σημαντική διαφορά από τους κλάδους που ακολουθούν.

Τα δεδομένα

Η ύπαρξη πρώτων υλών και πλουτοπαραγωγικών πηγών:

  • Η Ελλάδα διαθέτει πρώτες ύλες και πλουτοπαραγωγικές πηγές: Ο αγροτικός τομέας και ο ορυκτός πλούτος μπορούν να δώσουν πρώτες ύλες στη βιομηχανία-μεταποίηση και ώθηση στην ανάπτυξη. Η Ελλάδα διαθέτει τα μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα:
  • ενός πλούσιου σε χλωρίδα και πανίδα, διαφοροποιημένου γεωμορφολογικά χώρου και
  • ενός ήπιου κλίματος που ευνοεί την παραγωγή μιας μεγάλης ποικιλίας και υψηλής ποιότητας αγροτικών προϊόντων.
  • Η Ελλάδα διαθέτει πλούσιο επιστημονικό δυναμικό σχετικά νεαρής ηλικίας:
    Τα Ελληνικά πανεπιστήμια και τα τεχνολογικά ιδρύματα παράγουν εξειδικευμένους τεχνολόγους και επιστήμονες που καλύπτουν όλους σχεδόν τους παραγωγικούς κλάδους. Το δυναμικό αυτό, όμως αναγκάζεται να αναζητήσει δουλειά και προκοπή σε άλλες χώρες.
  • Βιομηχανική κληρονομιά-παράδοση. Ολόκληροι βιομηχανικοί κλάδοι συρρικνώθηκαν ή εξαφανίστηκαν και βιομηχανικές εγκαταστάσεις εγκαταλείπονται και σαπίζουν. Εχουν καταγραφεί 1.000 περιπτώσεις κτιριακών εγκαταστάσεων που «σαπίζουν» στην κυριολεξία. Πολλές απ' αυτές τις μονάδες έχουν στρατηγική σημασία για την τοπική οικονομία. Το ξεκαθάρισμα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος είναι βασική προϋπόθεση για τη μεταβίβαση υποδομών, είτε σε ιδιώτες είτε σε συνεταιρισμούς. Εξακολουθεί όμως, να υπάρχει ζωντανή η βιομηχανική κληρονομιά σε ανθρώπους και κτιριακή υποδομή η οποία δεν έχει απαξιωθεί και μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί για βιομηχανική παραγωγή αλλά και άλλες σχετικές με τις ανάγκες της βιομηχανίας λειτουργίες.Αυτή η πολύτιμη παράδοση αποτελεί ζωτικό υλικό για τη σύσταση σύγχρονων εναλλακτικών παραγωγικών μοντέλων, αποτελεί δηλαδή κρίσιμο συγκριτικό πλεονέκτημα του τόπου που είναι εφικτό να μετατραπεί σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημαγια την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας.
  • Η ταυτότητα της Ελληνικής βιομηχανίας: Οι συνθήκες στη χώρα μας δεν ταυτίζονται με τις συνθήκες στην βιομηχανική Δύση. Η χώρα μας, λόγω της απουσίας μιας βιομηχανικής ολοκλήρωσης, έχει μεγαλύτερες πρακτικές δυνατότητες, από τις αναπτυγμένες βιομηχανικά χώρες, να αναπτύξει βιομηχανία τεχνολογικής αιχμής με μικρές και ευέλικτες παραγωγικές μονάδες που θα εκμεταλλευτούν τα κενά και τις αδυναμίες του μαζικού μοντέλου παραγωγής. Εκτός από τις πολύ μεγάλες βιομηχανίες εντάσεως εργασίας (π.χ. κλωστοϋφαντουργία, χημική βιομηχανία κλπ) το είδος «βιομηχανικός εργάτης» σπανίζει και οι εργαζόμενοι δεν είναι βιομηχανικοί εργάτες με τη «φορντική έννοια» του όρου αλλά μάστοροι και τεχνίτες με σημαντική εμπειρία και πλύτιμη τεχνογνωσία. Η κουλτούρα της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλή. Οι παραγωγικές μονάδες χαρακτηρίζονται από έλλειψη καθετοποίησης με αποτέλεσμα πολύ χαμηλό ποσοστό εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (λειτουργία μόνο στα αρχικά ή μόνο στα τελικά στάδια της παραγωγής του τελικού προϊόντος).

Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.)

O κλάδος της πληροφορικής διακλαδίζεται σχεδόν με όλους κλάδους της οικονομίας, αλλά και της δημόσιας διοίκησης. Αποτελεί κεφαλαιώδους σημασίας η ανάπτυξη του.
Τα υπέρ του κλάδου

Εξειδικευμένο Ανθρώπινο Δυναμικό: Η Ελλάδα και οι Έλληνες μηχανικοί κατατάσσονται σύμφωνα με τον Economist,στις πρώτες 20 θέσεις σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού στον κλάδο των ΤΠΕ παγκοσμίως και πρωτεύουν στο ITUICTdevelopmentindex. Πάνω από το 70% των Ελλήνων μιλάει αγγλικά.

Υποδομές ΤΠΕ: Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να καλύψει όλων των ειδών τις ανάγκες σε τεχνολογικές υποδομές και εγκαταστάσεις που απαιτούνται για μία μεγάλη επένδυση στον κλάδο των ΤΠΕ συμπεριλαμβανομένου και του τομέα των τηλεπικοινωνιών (σταθερή και κινητή βάσεις δεδομένων).

Ερευνα και Εκπαίδευση: Η Ελλάδα διαθέτει ένα εκτενές δίκτυο Επιστημονικών και Τεχνολογικών Πάρκων, καθώς επισης και αξιόλογα Κέντρα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ενώ τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει σημειώσει σημαντική ανάπτυξη σε νέες τεχνολογικές συστάδες επιχειρήσεων, καθώς και σε τεχνολογικές θερμοκοιτίδες και επιταταχυντές.

Ευνοϊκή γεωγραφική θέση: Η Ελλάδα είναι η Ευρωπαϊκή χώρα που διαθέτει την καλύτερη πρόσβαση σε σημαντικούς παραγωγούς ΤΠΕ Ανατολικών χωρών, όπως της Κίνας, της Ιαπωνίας και της Κορέας. Αυτή η ευνοϊκή γεωγραφική θέση σε συνδυασμό με τις αξιόλογες υποδομές μεταφορών και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, καθιστούν την Ελλάδα ιδανική χώρα για την δημιουργία εγκαταστάσεων συναρμολόγησης προϊόντων και συσκευών στον κλάδο των ΤΠΕ.

Ο στόχος: Η Ελλάδα διαθέτει το επιστημονικό δυναμικό αλλά και τα αντίστοιχα πανεπιστήμια. Κατά συνέπεια στόχο αποτελεί η επικέντρωση στους παρακάτω οκτώ κρίσιµους τεχνολογικούς τοµείς:

  • Υγεία & Βιοτεχνολογία
  • Τεχνολογίες Τροφίµων
  • Πληροφορική & Επικοινωνίες
  • Νανοτεχνολογία
  • Υλικά & Διεργασίες
  • Τεχνολογίες Ενέργειας
  • Περιβάλλοντικές Τεχνολογίες
  • Τεχνολογίες Μεταφορών

Τα πρώτα άμεσα μέτρα

1) Μείωση του συντελεστή φορολογίας απο 29% στο 20%, στις επιχειρήσεις των 6 παραγωγικών υποσυνόλων. Τα κριτήρια της μείωσης αθροιστικά:

α) Ποσοστιαία αύξηση του προσωπικού (πλήρη απασχόληση), αναλόγως του αριθμού των απασχολούμενων:

1) για τις επιχειρήσεις απο 0-9 άτομα αύξηση 10% ήτοι 1 εργαζόμενος

2) για τις επιχειρήσεις απο 10-19 άτομα αύξηση 15% ήτοι απο1 έως 3 εργαζόμενοι

3) για τις επιχειρήσεις απο 20-49 άτομα αύξηση 15% ήτοι απο 3 έως 8 εργαζόμενοι

4) για τις επιχειρήσεις απο 50-249 άτομα αύξηση 15% ήτοι απο 8 έως 38 εργαζόμενοι

5) για τις επιχειρήσεις άνω των 250 άτομα αύξηση 15% ανάλογα τα απασχολούμενα άτομα

β) Εισαγωγή νέας τεχνολογίας και εκσυγχρονισμού της επιχείρησης

γ) Στο πρωτογενή τομέα γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία κλπ, η μείωση της φορολογίας θα επέλθει με την δημιουργία συνεταιρισμών νέου τύπου ή την μετατροπή των ήδη υπαρχόντων και μετά απο τον έλεγχο των ισολογισμών τους, απο φοροτέχνες Α-τάξης, μέλη του οικονομικού επιμελητηρίου (ΟΕΕ). Επίσης ο ίδιος συντελεστής θα ισχύσει για τις περιπτώσεις της ανακαίνισης των εγκατελειμμένων κτιρίων.

δ) Οι επιχειρήσεις παραγωγής πρώτων υλών όταν οι πωλήσεις τους απευθύνονται στο εσωτερικό της χώρας, για περαιτέρω επεξεργασία.

ε) Συμμόρφωση στις διατάξεις της φορολογικής και εργατικής νομοθεσίας.

3η Βασική αρχή: Η εκλεγμένη Ελληνική κυβέρνηση να υπαγάγει άμεσα στο υπουργείο οικονομικών την ΑΑΔΕ. Αντισυνταγματική η ίδρυση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Σωρεία παραβιάσεων συνταγματικών διατάξεων: Θα ήταν εγκληματική παράλειψη αν δεν μνημονεύμαμε το θέμα της εθνικής κυριαρχίας και στα δημόσια έσοδα. Τα μνημόνια που ψήφισαν ο σύριζα, νέα δημοκρατία και οι συνοδοιπόροι τους περιείχε και την εκχώρηση των δημοσίων εσόδων για 99 χρόνια. Η ΑΑΔΕ έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες: Τον προσδιορισμό, τη βεβαίωση και την είσπραξη των φορολογικών και τελωνειακών εσόδων, καθώς και την είσπραξη λοιπών δημοσίων εσόδων την παρακολούθηση και τον έλεγχο της πορείας της βεβαίωσης και της είσπραξης των δημοσίων εσόδων και της εφαρμογής της κείμενης νομοθεσίας για την είσπραξη δημοσίων εσόδων,.... Η ΑΑΔΕ δεν υπόκειται πλέον σε οποιασδήποτε μορφής εποπτεία ή έλεγχο από την κυβέρνηση αλλά ασκεί πλήρεις αρμοδιότητες και υπερεξουσίες σε όλον τον φοροελεγκτικό και φοροεισπρακτικό μηχανισμό της χώρας. Ουσιαστικά ο Διοικητής της ΑΑΔΕ δρά, ως υπερυπουργός Οικονομικών, καθώς βάσει του ιδρυτικού νόμου της ΑΑΔΕ (του ν. 4389/2016) έχει πλέον αρμοδιότητες που καλύπτουν όλον τον φοροελεγκτικό και φοροεισπρακτικό μηχανισμό του κράτους.

Όπως προειπώθηκε ζητούμενο είναι η συλλογή των φόρων. Ας δούμε μερικές πλευρές που σήμερα, οι κρατούντες δεν «έχουν προνοήσει».

Μια τυχόν μείωση του φόρου εισοδήματος αντισταθμίζεται με:

A) Την «αριστερή» εποχή του σύριζα, στις αρχές του 2015, με υφυπουργό οικονομικών την κα Βαλαβάνη, ίσχυαν δυο ενδιαφέροντα σημεία στην φορολογία.

1ο) Στο ν.4321/2014 (ΦΕΚ Α’ 32/21-3-2015) «ρυθμίσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας» ως γνωστόν περιλαμβάνονται διατάξεις για τη ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών στη Φορολογική Διοίκηση, η οποία αποκαλείται πλέον ως η ρύθμιση των 100 δόσεων.

2ο ) Η υποχρέωση παρακράτησης φόρου στο εισόδημα από δικαιώματα προβλέπεται από τις διατάξεις του Κεφαλαίου Β, του τέταρτου μέρους του ν. 4172/2013(Κ.Φ.Ε.). Από τη συνδυαστική μελέτη και ερμηνεία των διατάξεων αυτών προκύπτουν τα εξής:

α) Οι πληρωμές για δικαιώματα που προκύπτουν στην ημεδαπή υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου 20%.

β) Υπόχρεοι σε παρακράτηση είναι, εφόσον έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην ημεδαπή: i) τα νομικά πρόσωπα, ii) οι νομικές οντότητες, iii) τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα και iv) οι φορείς της γενικής κυβέρνησης. Επίσης υπόχρεος σε παρακράτηση είναι και κάθε φορολογούμενος που έχει τη φορολογική του κατοικία στην αλλοδαπή αλλά δραστηριοποιείται στην Ελλάδα μέσω μόνιμης εγκατάστασης. Επομένως, παρακράτηση φόρου διενεργείται μόνο στις εξής περιπτώσεις:

i. Στα δικαιώματα που καταβάλλονται σε ημεδαπά φυσικά πρόσωπα. ii. Στα δικαιώματα που καταβάλλονται σε αλλοδαπά φυσικά πρόσωπα. iii. Στα δικαιώματα που καταβάλλονται στα αλλοδαπά νομικά πρόσωπα και στις αλλοδαπές νομικές οντότητες που δεν δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα μέσω μόνιμης εγκατάστασης.

γ) Για πληρωμές δικαιωμάτων σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις.

Tο 2016, η χώρα μας πλήρωσε για εισαγωγή υπηρεσιών 9,7 δισ. ευρώ. Εάν πολλαπλασιάσουμε τα 9,7 δις. επί 20%= 1,94 δισ. ευρώ σε φόρους.

Β) Σύμφωνα με στοιχεία πρόσφατων μελετών, το μέγεθος της παραοικονομίας της Ελλάδας το 2015 υπολογίζεται ότι ανήλθε περίπου στο 22,4%του ΑΕΠ, κάτι το οποίο μεταφράζεται σε περίπου €40 δισ.

Γ) Την αναδρομική φορολόγηση των διαφυγόντων φόρων άνω των 100.000,00 ευρώ με την υποβολή δημοψηφίσματος, λόγω της πρόσφατης απόφασης του συμβουλίου της επικρατείας (παραγραφή στην πενταετία).

Βασικές προυποθέσεις και όροι για την εφαρμογή του Ν.Α.Φ.Α.Σ.     

  • Η αύξηση της ρευστότητας, των δημόσιων επενδύσεων καθώς και η πρόσβαση στο τραπεζικό δανεισμό αποτελούν το οξυγόνο της ανασυγκρότησης.
  • Η επανασύσταση του υπουργείου βιομηχανίας θεωρείται αναγκαία, με κύριο περιεχόμενο αυτό της ανασυγκρότησης και επεξεργασίας και ιεράρχησης των υπαρχουσών προτάσεων και μελετών.
  • Δραστική μείωση των συντελεστών φορολόγησης στην μεταποίηση. Η μείωση των φορολογικών εσόδων, θα αντισταθμιστεί απο την αύξηση των φορολογικών εσόδων απο την απασχόληση, την παραγωγή και την κατανάλωση.

Συντελεστές ΦΠΑ 10%-20%: Στον ΦΠΑ προτείνεται ενιαίος κύριος συντελεστής 20% χαμηλός συντελεστής 10%, κατ’ εξαίρεση 6,5% και κατάργηση του ενδιάμεσου 13%. Για τον συντελεστή του 24% προτείνεται η μείωσή του στο 20%, ενώ οι κατηγορίες με συντελεστή 13% μεταφέρονται στο 10%. Επίσης, θα πρέπει να συνεχίσουν να απαλλάσσονται από την επιβολή ΦΠΑ (μηδενικός ΦΠΑ), αγαθά και υπηρεσίες όπως προβλέπονται στο άρθρο 22 του Ν.2859/2000, όπως ισχύει σήμερα και να εξετασθεί η απαλλαγή από ΦΠΑ αγαθών-υπηρεσιών κοινωνικού σκοπού (περιπτώσεις με συντελεστές κάτω του 6,5%).

Τέλος, επιβάλλεται να ισχύσει ο μειωμένος συντελεστής κατά 30% για τις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

  • Οι βασικές επιλογές του πολιτικού προσωπικού των τελευταίων τουλάχιστον 60 ετών κρίνονται τουλάχιστον λανθασμένες και εγκληματικές. Εαν δε ανατρέξουμε και στα προηγούμενα χρόνια, οι πέντε πτωχεύσεις μαζί με την σημερινή το αποδεικνύουν. Τα νέα καθήκοντα απαιτούν νέο πολιτικό προσωπικό ικανό να εμπνεύσει, να καθοδηγήσει και να οδηγήσει τον δημόσιο τομέα στην εκπλήρωση του επιτελικού του έργου, αυτό της ανασυγκρότησης της ελληνικής οικονομίας.
  • Στόχος του παραπάνω κειμένου αποτελεί να «αγγίξει» όσο το δυνατό ευρύτερο φάσμα του πολιτικού χώρου της χώρας μας. Απευθύνετε σε έντιμους πολίτες ανεξαρτήτως πολιτικού χώρου.

Κανένας πολίτης δεν εξαιρείται από την τιμίαν υποχρέωσιν του να συνεισφέρῃ κατά την δύναμιν και τα πλούτη του τα εις δημοσίας ανάγκας δοσίματα (Ρήγας Φεραίος).

*Για την σύνταξη του παραπάνω κειμένου εκτός απο τις προσωπικές απόψεις του γράφοντος, έγινε επιλογή θέσεων και προτάσεων απο τις παρακάτω πηγές:

capital.gr

taxheaven.gr

iskra 30/04/2018, Δ. Σπάθας δικηγόρος

Τομέας Βιομηχανίας-ΣΥΡΙΖΑ

Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

 

 

Διαβάστε περισσότερα...

Ευρωεκλογές : Ακραία δικομματική πόλωση. Του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ: ΑΚΡΑΙΑ ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΩΣΗ

του Γιάννη Ανδρουλιδάκη*

            Από τη εποχή του Τρικούπη και του Δηληγιάννη και σχεδόν ταυτόχρονα με την καθιέρωση της αρχής της δεδηλωμένης θεμελιώθηκε ο δικομματισμός στη χώρα μας. Από τότε έως σήμερα παραμένει ισχυρός χωρίς να έχει δεχτεί σοβαρά πλήγματα παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει. Μάλιστα ο ένας του πόλος, η ΝΔ, είναι σταθερός σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης, ενώ ο δεύτερος αλλάζει. Έτσι είχαμε αρχικά την κυριαρχία της Ένωσης Κέντρου, στη συνέχεια του ΠΑΣΟΚ και τελευταία του ΣΥΡΙΖΑ. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι ότι επιχειρεί μέσω της ακραίας πόλωσης να φανατίσει, να οξύνει την αντιπαράθεση και τελικά να πετύχει τη μέγιστη δυνατή συσπείρωση των οπαδών του και να επιβάλλει τις πολιτικές του .

            Αυτό ακριβώς συμβαίνει το τελευταίο διάστημα με αφορμή, κυρίως, τις ευρωεκλογές. Παρά τις επιμέρους διαφορές που έχουν ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ παρακολουθούμε μια στείρα σύγκρουση μεταξύ τους όχι για την ουσία , αλλά για την εφαρμογή των ίδιων μέτρων. Βλέπουμε δυο πολιτικούς αρχηγούς να μην προτάσσουν τα ουσιαστικά προβλήματα της Ευρώπης, αλλά να συναγωνίζονται σε εξυπνακισμούς, λεκτικές κορώνες και ασκήσεις εντυπωσιασμού. Ζητήματα όπως το πολιτικό ιερατείο που επιβάλλει τις θελήσεις του στην Ευρώπη, η δομή της ΕΕ και της ευρωζώνης, η οικονομική πολιτική του νεοφιλελευθερισμού και της λιτότητας, η υποβάθμιση του Ευρωκοινοβουλίου, η απουσία πολιτικών πραγματικής αλληλεγγύης, το προσφυγικό, η στάση της Ευρώπης απέναντι στο δίπολο Αμερικής-Ρωσίας, η άνοδος του φασισμού και του νεοναζισμού και πολλά άλλα θα έπρεπε να βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη των προγραμματικών συζητήσεων. Το όραμα της Ευρώπης των λαών, των συλλογικοτήτων, των κινημάτων, μιας Ευρώπης που δεν αφομοιώνει , αλλά αναγνωρίζει και σέβεται ιδιαίτερα χαρακτηριστικά λαών και μειονοτήτων, μιας Ευρώπης που χτίζει την ταυτότητα της όχι με την άνωθεν επιβολή, αλλά με τη συγκατάθεση λαών και τη σύμφωνη γνώμη των πολιτών της είναι πολύ σοβαρά θέματα για να απουσιάζουν από τον δημόσιο διάλογο.

            Ειδικότερα στη χώρα μας η ατζέντα θα έπρεπε να περιλαμβάνει ακόμη τους όρους των τριών μνημονίων, τις επιπτώσεις τους στην κοινωνία , την οικονομία, την πολιτική, τις προτάσεις για την έξοδο από την κρίση, το ρόλο της επιτροπείας, η οποία έχει επιβληθεί στη χώρα ως το 2060. Επιπλέον, αν και αντιδημοφιλές, πρέπει να συζητηθεί εκτενώς το κεντρικό πρόβλημα της παραμονής ή όχι της χώρας στη ζώνη του ευρώ. Κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο για την υπεύθυνη και σε βάθος ενημέρωση των πολιτών. Αλλά ποιος να προκαλέσει αυτόν τον διάλογο; Η ΝΔ που μονίμως ισχυρίζεται ότι θα τα έκανε όλα καλύτερα ή ο ΣΥΡΙΖΑ που πανηγυρίζει ότι μέσα από τη νεοφιλελεύθερη πολιτική κράτησε όρθια την κοινωνία και εμφάνισε πλεονάσματα; Έτσι λοιπόν από τη στιγμή που κανένα από τα δύο κόμματα εξουσίας δεν αμφισβητεί τον πυρήνα της πολιτικής των μνημονίων και το ρόλο του ευρώ μεταφέρουν τη συζήτηση σε δευτερεύοντα θέματα και προσπαθούν να παρασύρουν τους πολίτες με πυροτεχνηματικό λόγο.

                        Στη λογική της υπάρχουσας Ευρώπης, όμως, κινούνται τα περισσότερα κόμματα τα οποία συμμετέχουν στις ευρωεκλογές με μικρότερες ή μεγαλύτερες διαφορές. Επιπλέον όσα αριστερά και προοδευτικά σχήματα έχουν να προτείνουν μια άλλη λύση, η οποία θα αμφισβητήσει τις συντηρητικές και νεοφιλελεύθερες πολιτικές, η οποία θα οδηγήσει στην αλλαγή πλεύσης της Ευρώπης, στην πιθανή αποχώρηση από τη ζώνη του ευρώ και σε μέτρα προς όφελος των πολλών βρίσκονται από τη μια αποκλεισμένα από τα μεγάλα ΜΜΕ και από την άλλη πολυδιασπασμένα και κατακερματισμένα. Έτσι οι προτάσεις τους για έναν διαφορετικό δρόμο, για μια εναλλακτική πορεία της Ευρώπης ή δε φτάνουν στους πολίτες ή ακούγονται διαστρεβλωμένες.

           

            Δυστυχώς οι ευρωεκλογές αποτελούν μια πρόβα ακραίας πόλωσης στο δρόμο για τις εθνικές εκλογές. Εκεί που τα χτυπήματα κάτω από τη μέση θα δώσουν και θα πάρουν. Εκεί που ο εντυπωσιασμός θα κυριαρχήσει , οι λήροι θα θριαμβεύσουν, o πολιτικός λόγος θα αντικατασταθεί από τον οπαδικό και η ουσία των προβλημάτων θα θαφτεί. Εδώ σε τούτη τη χώρα, που η δημοκρατία λειτουργεί επιλεκτικά, χαμένος θα βγει τελικά ο τόπος και οι πολίτες . Όπως άλλωστε συμβαίνει πολλά χρόνια μα και κάθε φορά στη δικομματική παρτίδα.

*εκπαιδευτικός στο 5ο ΓΕΛ Καλαμάτας

Διαβάστε περισσότερα...